Motława

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Motława
Motława i Główne Miasto w Gdańsku
Motława i Główne Miasto w Gdańsku
Kontynent Europa
Lokalizacja Polska
Rzeka
Długość 64,7 km
Powierzchnia zlewni 1511,3 km²
Źródło
Miejsce Jezioro Szpęgawskie Południowe
Ujście
Recypient Martwa Wisła
Miejsce Gdańsk
Współrzędne 54°21′37″N 18°39′50″E/54,360278 18,663889
Szlak
RiverIcon-SmallLakeSpring.svg 64,7 Jezioro Szpęgawskie Południowe
ok. 67 m n.p.m.
RiverIcon-SmallLake.svg Jezioro Rokickie
RiverIcon-SmallLake.svg Jezioro Rokickie Małe
RiverIcon-AffluentR.svg Kanał Wielki
RiverIcon-AffluentL.svg Radunia, Czarna Łacha
RiverIcon-City.svg Gdańsk
RiverIcon-AffluentR.svg Nowa Motława
RiverIcon-estuary.svg 0 Martwa Wisła
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
ujście
ujście

Motława (niem. Mottlau) – rzeka w województwie pomorskim, dopływ Martwej Wisły[1], płynąca przez Pojezierze Starogardzkie i Żuławy Wiślane, powiaty: starogardzki, tczewski, gdański i miasto Gdańsk.

Zlewnia rzeki leży jeszcze dodatkowo na Pojezierzu Kaszubskim. Źródła rzeki znajduje się w Jeziorze Szpęgawskim Południowym na Pojezierzu Starogardzkim, na północny wschód od Starogardu Gdańskiego. Motława przepływa przez Gdańsk, w którym od średniowiecza właśnie na Motławie znajdował się port morski. Na rzece organizowane są spływy kajakowe.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Lędowo nad Motławą
Końcowy odcinek Motławy poniżej Głównego Miasta w Gdańsku

Motława przepływa przez teren gmin: gmina Starogard Gdański, gmina i miasto Tczew, gmina Suchy Dąb, gmina Pruszcz Gdański, miasto Gdańsk.

W górnym biegu rzeki płynie jako Szpęgawa. Następnie płynie na północ do Boroszewa, skąd odbija na południowy wschód w pobliże Swarożyna. Później rzeka płynie wzdłuż linii kolejowej nr 203 w stronę Tczewa. Przepływa przez Jezioro Rokickie Duże, łącząc je z J. Rokickim Małym. Następnie skręca na północ, płynąc pomiędzy Tczewem a Szpęgawą, później Zajączkowem, a następnie Tczewskimi Łąkami. Między Tczewskimi Łąkami a Czatkowami rzeka skręca na północ, płynąc na krótkim odcinku równolegle do Wisły. Przed Koźlinami rzeki rozchodzą się. Motława przepływa przez Krzywe Koło i Suchy Dąb[2].

W pobliżu Grabin-Zameczku do Motławy uchodzi Kłodawa. Motława płynie dalej na północ przepływając lub mijając w niewielkiej odległości Grabowo, Grabiny Duchowne, Wróblewo, Lędowo, Mokry Dwór, Weselno. W pobliżu Dziewięciu Włók Motława łączy się z Martwą Wisłą przez Kanał Wielki. Motława odbija na zachód, we wsi Krępiec uchodzą do niej dwa lewe dopływy: Czarna Łacha oraz największy z dopływów Motławy Radunia. Rzeka skręca na północny zachód i wpływa w granice administracyjne Gdańska, stanowiąc granicę dzielnic Olszynka i Orunia-Św. Wojciech-Lipce[2].

W Gdańsku Motława początkowo biegnie pomiędzy ulicami Przybrzeżną i Olszynką. Następnie jest sztucznie podzielona na trzy nurty: Starą Motławę, Nową Motławę i Opływ Motławy. Stara Motława płynie obok Starego Przedmieścia i Głównego Miasta. Po opłynięciu Wyspy Spichrzów Stara i Nowa Motława łączą się, wcześniej od Nowej Motławy oddziela się Kanał na Stępce, który poniżej Ołowianki łączy się z głównym nurtem Motławy, i wspólnie wpadają do Martwej Wisły koło Polskiego Haka[2].

Dorzecze[edytuj | edytuj kod]

Motława wypływa z jeziora Szpęgawskiego Południowego na Pojezierzu Starogardzkim, na północny wschód od Starogardu Gdańskiego. Największymi dopływami są Radunia, Kanał Raduni, Bielawa, Kłodawa, Czarna Łacha[3].

Jakość wód[edytuj | edytuj kod]

Motława w Gdańsku, dawniej port.
SS Sołdek na Motławie
Plan Gdańska z 1687, na którym widać Motławę przepływającą przez miasto.
Prom Motława na Motławie

Na podstawie badań Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, przeprowadzonych w 2007 jakość wód Motławy była określona jako słaba (IV klasa jakości)[4], natomiast rok później była umiarkowana (III klasa jakości)[5]. Mimo zadowalającego stanu ogólnego, badania związane z realizacją Dyrektywy rybnej i Dyrektywy azotanowej wykazały, że jej wody w 2008 nie spełniały warunków odpowiednich dla hodowli ryb karpiowatych i łososiowatych, a głównymi mankamentami był poziom azotynów i fosforu ogólnego. Poziom azotanów na stacji Rokitki (56,1 km od ujścia) wynosił 22,14mg NO3/l natomiast w stacji Gdańsk, ul. Olszyńska (1,8 km od ujścia) 9,52mg NO3/l[6].

Zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Dolny bieg rzeki na terenie Gdańska, od Mostu Zielonego do ujścia wraz z fragmentem Nowej Motławy poniżej Mostu Stągiewnego wchodzi w skład obszaru morskiego portu Gdańsk[7][8].

Na Motławie znajdują się łowiska ryb, którymi zarządza Spółdzielnia Rybołówstwa i Przetwórstwa „Troć” w Tczewie[9].

Wzdłuż biegu Motławy od Tczewa do Gdańska znajduje się znakowany czerwony szlak turystyczny PTTKSzlak Motławski[10]. Na Motławie organizowane są spływy kajakowe.

Regulacja rzeki i powodzie[edytuj | edytuj kod]

Gdańsk jest jednym z najbardziej zalewanych miast w Polsce, jednakże główną przyczyną powodzi nie są przepływające przez nie rzeki w tym Motława ale, zjawisko cofki[11].

Podczas powodzi w Gdańsku w 2001, ze względu na cofkę oraz napływanie wody z Górnego Tarasu woda płynęła Motławą w górę rzeki przez co zalała okolice wsi Cieplewo, gdzie przerwany został wał[12].

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Katastrofa promu na Motławie.
 Osobny artykuł: Bitwa pod Lubiszewem.

1 sierpnia 1975 na Motławie zatonął prom[13].

17 kwietnia 1577 Motława odegrała rolę w trakcie Bitwy pod Lubiszewem, stoczonej w pobliżu Lubiszewa Tczewskiego.

Hydronimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwę Motława dostały również:

Nazwę Motława ustalono urzędowo w 1949 roku[14].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 1: Wody płynące, źródła, wodospady. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5.
  2. 2,0 2,1 2,2 Mapa wod pzw gda.jpg. [dostęp 2010-12-12]. dokładniejszy przebieg na podstawie google
  3. Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego: Program małej retencji województwa pomorskiego (pol.). [dostęp 2010-12-01].
  4. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku: Raport o stanie środowiska w województwie pomorskim w 2007 roku (pol.). [dostęp 2010-12-01]. s. 79.
  5. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska: Raport o stanie środowiska w województwie pomorskim w 2008 roku (pol.). [dostęp 2010-12-01]. s. 58.
  6. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska: Raport o stanie środowiska w województwie pomorskim w 2008 roku (pol.). [dostęp 2010-12-01]. s. 51, 54.
  7. Granice portu morskiego w Gdańsku są określone rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1998 roku, zob. Dz. U. z 1998 r. Nr 146, poz. 960
  8. Mapa granic administracyjnych portu (pol.). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA. [dostęp 2010-12-15].
  9. Obwód rybacki rzeki Motława nr3 - Motława 79,4 ha. Spółdzielnia Rybołówstwa i Przetwórstwa „Troć” w Tczewie. [dostęp 2015-07-29].
  10. PTTK: PTTK – Znakowane Szlaki Turystyczne Województwa Pomorskiego – Szlak Motławski: (pol.). [dostęp 2010-12-01].
  11. Gdańsk przez stulecia pod wodą. (pol.). [dostęp 2010-12-01].
  12. Zal_7.pdf (pol.). [dostęp 2010-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-11)].
  13. Katastrofa promu na Motławie (pol.). [dostęp 2010-12-01].
  14. Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 lutego 1949 r. (M.P. z 1949 r. Nr 17, poz. 225, s. 3)