Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
Museum of World War II in Gdańsk
Ilustracja
Siedziba muzeum
Państwo  Polska
Miejscowość Gdańsk
Adres pl. Władysława Bartoszewskiego 1
80-862 Gdańsk
Data założenia 1 września 2008
Dyrektor dr Karol Nawrocki
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
54°21′21″N 18°39′38″E/54,355833 18,660556
Strona internetowa muzeum

Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (MIIWŚ) – państwowa instytucja kultury powołana w 2008[1]. Muzeum zostało otwarte 23 marca 2017[2].

Cele i działalność[edytuj]

Muzeum ma za cel upowszechniać wiedzę o II wojnie światowej oraz służyć pielęgnowaniu pamięci o jej ofiarach i bohaterach; ma być nowoczesnym obiektem pod względem formy, a także prowadzonej działalności wystawienniczej, edukacyjnej i badawczej. Oczekuje się, że muzeum wypromuje Polskę, jako kraj wartości i postaw obywatelskich, realizujący program zbliżania do siebie ludzi[3]. Placówka prowadzi działalność w formie wystawy głównej, wystawy plenerowej, wystaw czasowych, działań edukacyjnych, wydawniczych oraz prac naukowo-badawczych[4].

Historia muzeum[edytuj]

Muzeum zostało powołane 1 września 2008 zarządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pod nazwą Muzeum Westerplatte w Gdańsku[1]. W tym samym dniu premier Donald Tusk powołał pełnomocnika do spraw Muzeum II Wojny Światowej w osobie prof. dra hab. Pawła Machcewicza. W skład zespołu pełnomocnika ds. muzeum weszli także dr hab. Piotr M. Majewski – historyk z Uniwersytetu Warszawskiego i dr Janusz Marszalec, który w latach 2000–2007 pełnił funkcję naczelnika Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku. Celem zespołu było m.in. wypracowanie koncepcji programowej Muzeum II Wojny Światowej. Koncepcja została zaprezentowana na forum publicznym 6 października 2008 roku w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w Warszawie podczas dyskusji z udziałem historyków i muzealników. Tekst koncepcji oraz zapis dyskusji został ogłoszony drukiem[5], jest także dostępny bezpośrednio na stronie internetowej Muzeum[6]. Przy opracowaniu koncepcji i treści wystaw współpracowali znawcy historii II wojny światowej i totalitaryzmów, m.in. Norman Davies, Timothy Snyder, Tomasz Szarota, Włodzimierz Borodziej i Jerzy Wojciech Borejsza[7].

26 listopada 2008 minister kultury i dziedzictwa narodowego Bogdan Zdrojewski przemianował państwową instytucję kultury Muzeum Westerplatte na Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku[8]. Jednocześnie określił zakres zadań placówki, stwierdzając, że „przedmiotem działalności muzeum jest gromadzenie zbiorów dotyczących historii II wojny światowej, ich ochrona oraz udostępnianie poprzez prowadzenie w szczególności działalności wystawienniczej, popularyzatorskiej, edukacyjnej i wydawniczej”[8].

15 kwietnia 2016 minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński poinformował o planowanym połączeniu Muzeum II Wojny Światowej z Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 (w organizacji), utworzonym w 2015[9].

Pod koniec roku 2016 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zakwestionował decyzję ministra kultury o połączeniu placówek i nakazał wstrzymanie prac nad ich połączeniem do czasu rozpoznania sprawy. Decyzja sądu została uznana przez Ministerstwo Kultury za nieprawomocną[10]. W styczniu 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA[11].

30 stycznia 2017 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał połączenie muzeów do czasu prawomocnego rozpoznania zażalenia złożonego przez dyrekcję muzeum i Rzecznika Praw Obywatelskich. 23 marca muzeum zostało udostępnione dla zwiedzających[12]. 5 kwietnia Naczelny Sąd Administracyjny ostatecznie oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 6 kwietnia na p.o. dyrektora połączonych placówek został mianowany dr Karol Nawrocki[13].

Struktura organizacyjna[edytuj]

Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku kieruje dyrektor powoływany i odwoływany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Do 6 kwietnia 2017 funkcję dyrektora sprawował Paweł Machcewicz (od 28 listopada 2008), zastępcami dyrektora byli: Janusz Marszalec (od 1 grudnia 2008) oraz Piotr Majewski (od 1 czerwca 2009).

Od 19 października 2017 dyrektorem jest Karol Nawrocki (od 6 kwietnia jako p.o.)[14]. Od 4 maja 2017 wicedyrektorem jest Grzegorz Berendt. Od 1 czerwca 2017 wicedyrektorami są Tomasz Gliniecki i Przemysław Kowalczuk.

W ramach muzeum funkcjonują:

  • działy, w tym: Wystawienniczy, Edukacyjny, Naukowy, Biblioteki i Archiwum, Informacji i Promocji,
  • oddział muzeum w Warszawie wraz z wyodrębnionym Samodzielnym Stanowiskiem ds. Kierowania Zespołem Zadaniowym ds. Historii ZSRR pod Okupacją Niemiecką, Kresów Wschodnich oraz Antyniemieckiej i Antysowieckiej Konspiracji Polskiej 1939–1945.

Siedziba muzeum[edytuj]

Od początku lutego 2009 roku siedziba Muzeum II Wojny Światowej mieściła się w ciągu kamienic przy ul. Długiej 81/83 w Gdańsku. Siedziba ta miała mieć charakter tymczasowy i pełnić swoją funkcję do 2014 roku, kiedy to planowane było oddanie do użytku nowoczesnego budynku muzealnego, zbudowanego przy ul. Wałowej, na terenie historycznej Wiadrowni oraz byłej pętli autobusowej, u zbiegu Kanału Raduni i Motławy, w pobliżu historycznego budynku Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku – jednego z miejsc, gdzie rozpoczęła się II wojna światowa.

W 2009 w wyniku konkursu stworzono wizualizację wystawy głównej, zgodną z założeniami teoretycznymi koncepcji programowej. Nagroda główna w konkursie wyniosła 50 tys. euro, przy czym ogólna pula nagród wyniosła łącznie 100 tys. euro. Następnym etapem tworzenia Muzeum II Wojny Światowej było przeprowadzenie międzynarodowego konkursu architektonicznego na budynek muzealny przy ul. Wałowej, dostosowany funkcjonalnie do potrzeb ekspozycji głównej, wystaw czasowych oraz funkcji edukacyjnych i archiwalnych muzeum. Projekt budynku został wybrany w 2010 r., a pierwszą nagrodę w konkursie zdobył projekt studia architektonicznego „Kwadrat” z Gdyni[15]. Budynek muzeum zajmuje powierzchnię około 23 tys. m kw., a wystawa główna – jedna z największych wystaw prezentowanych przez muzea historyczne na świecie – około 5 tys. m kw[16].

Na terenie przeznaczonym dla muzeum przeprowadzone zostały prace archeologiczne na powierzchni 1,7 ha[17].

Muzeum II Wojny Światowej było budowane w głębokim na kilkanaście metrów suchym wykopie (tzw. wannie), którego realizacja przez firmę Soletanche Polska po 2 latach prac zakończyła się z opóźnieniem w końcu sierpnia 2014 i pochłonęła 95 mln zł (kolejnymi terminami zakończenia prac były: przełom kwietnia i maja 2013, luty 2014 i maj 2014). Samo Muzeum II Wojny Światowej buduje konsorcjum firm Warbud i Hochtief za 249,9 mln zł. Wszystkie środki na ten cel pochodzą z Ministerstwa Kultury[18].

W kwietniu 2015 Rada Ministrów postanowiła o kolejnym przesunięciu terminu zakończenia budowy na 2016 rok oraz o zwiększeniu środków na tę budowę do 448,9 mln zł[19]. Prace budowlane miały się zakończyć latem 2016 roku. Z częściowo przeszklonej wieży nowej placówki o wysokości 40,51 m można podziwiać panoramę Gdańska. Jedna ze ścian wieży jest nachylona pod kątem 56 stopni względem ziemi[20].

Budtnek otwarto w marcu 2017.

Rada muzeum[edytuj]

Fragment wystawy głównej

Przy Muzeum II Wojny Światowej - przed połączeniem - działała Rada Muzeum, która „sprawowała nadzór nad wypełnianiem przez muzeum jego powinności wobec zbiorów i społeczeństwa”[21]. Jej członków powoływał i odwoływał Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Inauguracyjne posiedzenie Rady Muzeum II Wojny Światowej odbyło się 30 kwietnia 2009 roku w budynku Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Warszawie. Członkami Rady Muzeum II Wojny Światowej I kadencji (2009–2013) zostali[22]:

Czesław Cywiński i Andrzej Przewoźnik zginęli tragicznie 10 kwietnia 2010 w katastrofie samolotu pod Smoleńskiem jako członkowie oficjalnej delegacji władz Rzeczypospolitej Polskiej, która udawała się na obchody upamiętniające 70. rocznicę Zbrodni Katyńskiej. W ich miejsce do Rady w listopadzie 2010 r. powołani zostali:

8 grudnia 2010 r. na Przewodniczącego Rady Muzeum w miejsce Andrzeja Przewoźnika wybrany został Bogdan Chrzanowski.

W 2012 w miejsce owej pierwszej Rady powołana została Rada Powiernicza Muzeum, której pierwsze posiedzenie odbyło się 24 maja 2012[3]. W skład rady na pięcioletnią kadencję (2012–2017) zostali powołani[3]:

  • Bogdan Chrzanowski – przewodniczący (ponownie),
  • członkowie powołani ponownie: Piotr Cywiński, Tadeusz Filipkowski, Jarosław Krawczyk, Jack Lohman, Krzysztof Mikulski, Zdzisław Najder, Jacek Taylor, Dorota Zawacka-Wakarecy,
  • nowi członkowie: Grzegorz Fortuna – główny doradca Prezesa Rady Ministrów[23] oraz Jacek Miler.

Po połączeniu obu placówek w 2017 roku nie została dotychczas powołana rada nowo powstałej instytucji.

Przypisy

  1. a b Zarządzenie Nr 29 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 1 września 2008 r. w sprawie utworzenia Muzeum Westerplatte w Gdańsku (Dz. Urz. MKiDN Nr 5, poz. 48) [dostęp 2016-04-16]
  2. Emilia Stawikowska Kulisy otwarcia Muzeum II Wojny 14 marca 2017
  3. a b c Pierwsze posiedzenie Rady Powierniczej Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – 2012. mkidn.gov.pl, 24 maja 2012. [dostęp 2015-12-21].
  4. Statut muzeum « BIP « Muzeum II Wojny Światowej. muzeum1939.pl, 20 grudnia 2012. [dostęp 2015-12-21].
  5. „Przegląd Polityczny” nr 91/92, 2008
  6. Materiały do pobrania « Media « Muzeum II Wojny Światowej. muzeum1939.pl. [dostęp 2015-12-21].
  7. MIIWŚ. Nowy dyrektor zapowiada rychłe zmiany na wystawie. gdansk.pl. [dostęp 2017-05-21].
  8. a b Zarządzenie nr 41 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 listopada 2008 r. zmieniające zarządzenie w sprawie utworzenia Muzeum Westerplatte w Gdańsku. bip.mkidn.gov.pl. [dostęp 2015-12-21].
  9. Obwieszczenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 15 kwietnia 2016 r. o zamiarze i przyczynach połączenia państwowych instytucji kultury Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku oraz Muzeum Westerplatte i Wojny 1939. bip.mkidn.gov.pl. [dostęp 2016-04-16].
  10. Konflikt wokół MIIWŚ: prof. Machcewicz usunięty z debaty historyków na polecenie ministra?. www.gdansk.pl. [dostęp 2017-01-16].
  11. Postanowienie NSA w sprawie wstrzymania wykonania zarządzenia Ministra Kultury dotyczącego połączenia Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939. Naczelny Sąd Administracyjny - Komunikaty, 2017-01-24. [dostęp 2017-01-27].
  12. Aktualności. muzeum1939.pl, 2017-03-24. [dostęp 2017-03-26].
  13. Dr Karol Nawrocki nowym dyrektorem Muzeum II Wojny Światowej, „Onet Trójmiasto”, 6 kwietnia 2017 [dostęp 2017-04-06] (pol.).
  14. Nominacja dr K. Nawrockiego na stanowisko Dyrektora MIIWŚ w Gdańsku. muzeum1939.pl/. [dostęp 2017-04-21].
  15. Rozstrzygnięcie konkursu na projekt budynku muzeum « Muzeum II Wojny Światowej. muzeum1939.pl, 1 września 2010. [dostęp 2015-12-21].
  16. Katarzyna Kołodziejska, Alicja Bittner: Wiecha na Muzeum II Wojny Światowej. W zbiorach ponad 35 tysięcy eksponatów. wiadomosci.onet.pl, 16 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-21].
  17. Ruszają największe prace archeologiczne w Gdańsku. trojmiasto.gazeta.pl, 12 lipca 2011. [dostęp 2011-07-12].
  18. 7. Suchy wykop pod Muzeum II Wojny Światowej – 95 mln zł (koniec sierpnia). trojmiasto.wyborcza.pl, 13 grudnia 2014. [dostęp 2015-12-21].
  19. PAP: W 2016 roku powstanie Muzeum Historii II Wojny Światowej. wiadomosci.onet.pl, 21 kwietnia 2015. [dostęp 2015-12-21].
  20. Maciej Dzwonnik: Tak rośnie Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku [zdjęcia]. trojmiasto.wyborcza.pl, 3 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-21].
  21. Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, Dz.U. 1997 nr 5 poz. 24 (art. 11) z późniejszymi zmianami. isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2015-12-21].
  22. Decyzja Nr 3 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (z dnia 28 kwietnia 2009 r.) w sprawie powołania członków Rady Muzeum przy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (pdf). bip.mkidn.gov.pl, 28 kwietnia 2009. [dostęp 2015-12-21].
  23. Fortuna Grzegorz – Encyklopedia Gdańska. gedanopedia.pl. [dostęp 2015-12-21].

Linki zewnętrzne[edytuj]