Makak brodaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Makak brodaty
Macaca assamensis[1]
(McClelland, 1839)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Podrodzina koczkodany
Plemię Papionini
Rodzaj makak
Gatunek makak brodaty
Synonimy
  • Macacus assamensis McClelland, 1839[2]
  • Macacus (Pithex) pelops Hodgson, 1840[3]
  • Macacus macclellandii J.E. Gray, 1846[4]
  • Macacus sikimensis[a] Hodgson, 1867[6]
  • Macacus problematicus J.E. Gray, 1870[7]
  • Macacus rheso-similis Sclater, 1872[8]
  • Macaca assamensis coolidgei Osgood, 1932[9]
Podgatunki
  • M. a. assamensis (McClelland, 1839)
  • M. a. pelops (Hodgson, 1840)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[10]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Makak brodaty[11][12] (Macaca assamensis) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Makak brodaty występuje w zależności od podgatunku[13][11]:

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1839 roku brytyjski lekarz i przyrodnik John McClelland nadając mu nazwę Macacus assamensis[2]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu McClelland wskazał Asam, w Indiach (ang. Inhabits the Cossiah Mountains and valley of Assam)[2][14].

M. assamensis należy do grupy gatunkowej sinica[13]. Rozpoznywane podgatunki wyraźnie różnią się względną długością ogona u dorosłych samców[13]. Populacja różniąca się ogólnym kształtem ciała i kolorem została zidentyfikowana w Nepalu i może reprezentować nowy podgatunek[13]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki[13].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Macaca: port. macaca, rodzaj żeński od macaco „małpa”; Palmer sugeruje że nazwa ta pochodzi od słowa Macaquo oznaczającego w Kongo makaka i zaadoptowaną przez Buffona w 1766 roku[15].
  • assamensis: Assam, Indie[16].
  • pelops: gr. πηλος pēlos „glina, muł”; ωψ ōps, ωπος ōpos „wygląd, oblicze”[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) samic 43,7–58,7 cm, samców 53,2–73 cm, długość ogona samic 17–29,3 cm, samców 19–36 cm; masa ciała samic 4,9–8,7 kg, samców 7,9–16,5 kg[17]. Zwierzę o masywnym i mocnym wyglądzie, z krótkim spłaszczonym ogonem. Sierść brązowa, gęsta na grzbiecie; modzele pośladkowe słabo zaznaczone. Niewrażliwy na zimno może chodzić w głębokim śniegu.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkują lasy górskie do wysokości 2500 m n.p.m. Tworzą duże grupy (do 100 osobników) liczące wiele samców. Żywią się przede wszystkim roślinami, ale jest wszystkożercą.

Status[edytuj | edytuj kod]

Gatunek niezagrożony. Liczebność słabo znana.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwa stanowi nomen nudum i została zacytowana przez Jerdona z niepublikowanego rękopisu Hodgsona[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Macaca assamensis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c J. McClelland. List of Mammalia and Birds collected in Assam. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 7, s. 148, 1839 (ang.). 
  3. a b B.H. Hodgson. Three new Species of Monkey; with Remarks on the genera Semnopithecus et Macacus. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 9 (2), s. 1213, 1840 (ang.). 
  4. J.E. Gray: Catalogue of the specimens and drawings of mammalia and birds of Nepal and Thibet. London: The Trustees, 1846, s. 2. (ang.)
  5. Macacus sikimensis Hodgson, 1867 (ang.). The Hesperomys Project. [dostęp 2021-08-27].
  6. T.C. Jerdon: The mammals of India: a natural history of all the animals known to inhabit continental India. Roorkee: Printed for the author by the Thomason college press, 1867, s. 12. (ang.)
  7. J.E. Gray: Catalogue of Monkeys, Lemurs, and Fruit-eating Bats in the collection of the British Museum. London: The Trustees, 1870, s. 128. (ang.)
  8. P.L. Sclater. Report on the Additions to the Society’s Menagerie in February 1872. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1872, s. 495, 1872 (ang.). 
  9. W.H. Osgood. Mammals of the Kelley-Roosevelts and Delacour Asiatic expeditions. „Field Museum of Natural History”. Zoological Series. 18, s. 209, 1932 (ang.). 
  10. R. Boonratana, M. Chalise, S. Htun & R.J. Timmins, Macaca assamensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2021-2 [dostęp 2021-08-27] (ang.).
  11. a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 47. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  12. K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 182, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  13. a b c d e C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 224. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  14. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Macaca assamensis. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-08-27].
  15. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 391, 1904 (ang.). 
  16. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology (ang.). W: Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2021-08-27].
  17. D. Zinner, G.H. Fickenscher, Ch. Roos, M.V. Anandam, E.L. Bennett, T.R.B. Davenport, N.J. Davies, K.M. Detwiler, A. Engelhardt, A.A. Eudey, E.L. Gadsby, C.P. Groves, A. Healy, K.P. Karanth, S. Molur, T. Nadler, M.C. Richardson, E.P. Riley, A.B. Rylands, L.K. Sheeran, N. Ting, J. Wallis, S.S. Waters & D.J. Whittaker: Family Cercopithecidae (Old World Monkeys). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 641–642. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Dzikich Zwierząt – Góry. Warszawa: Świat Książki 1997, ​ISBN 83-7129-211-2​.
  • K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 182, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.