Marian Łodyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marian Łodyński
Tadeusz
podpułkownik administracji podpułkownik administracji
Data i miejsce urodzenia 5 lipca 1884
Cło
Data śmierci 7 września 1972
Przebieg służby
Lata służby 1914–1948
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Armia Krajowa
Jednostki 12 Pułk Piechoty
Centralna Biblioteka Wojskowa
Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy
Stanowiska dyrektor CBW
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Kawaler Orderu Palm Akademickich (Francja)

Marian Tadeusz Witold Łodyński ps. „Tadeusz” (ur. 5 lipca 1884 w Cle, zm. 7 września 1972) – polski historyk, bibliotekarz, podpułkownik administracji Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 5 lipca 1883[1]. Ukończył studia historyczne[2] z tytułem naukowym doktora. Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego. W stopniu porucznika 2 maja 1919 roku został mianowany dyrektorem Biblioteki Instytutu Historyczno-Wojskowego w Warszawie, 13 czerwca tego samego roku przekształconej w Centralną Bibliotekę Wojskową[3]. Został awansowany na stopień podpułkownika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[4][5]. Jako oficer nadetatowy 12 pułku piechoty w latach 20. był szefem wydziału w Wojskowym Instytucie Naukowo-Wydawniczym[6][7][8]. W 1934 jako podpułkownik administracji przeniesiony w stan spoczynku pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III[9].

21 sierpnia 1926 przedstawił program organizacji bibliotek wojskowych[3]. Stanowisko dyrektora CBW pełnił do 1933 roku (jego następcą został Jan Niezgoda), następnie pełnił funkcję wicedyrektora od roku 1935 do 1938[2]. Jako pracownik kontraktowy został zwolniony ze stanowiska zastępcy dyrektora Biblioteki Narodowej Józefa Piłsudskiego z dniem 30 czerwca 1938[10].

Podczas II wojny światowej został żołnierzem Armii Krajowej, działając pod pseudonimem „Tadeusz”[3]. 29 czerwca 1943 roku Komendant Główny AK gen. Stefan Rowecki „Grot” powierzył mu zadanie „odbudowy Centralnej Biblioteki Wojskowej wraz ze wszystkimi bibliotekami DOK”, po czym w roku 1944 Łodyński opracował Podręcznik bibliotekarski polskiego bibliotekarza wojskowego[3]. Pod koniec 1944 roku, po upadku powstania warszawskiego, działał w Pruszkowie w celu zabezpieczania zbiorów bibliotek warszawskich (akcją kierował Stanisław Lorentz)[3].

Po wojnie ponownie był wicedyrektorem Centralnej Biblioteki Wojskowej od 1945 do 1948 roku[2]. W okresie PRL był organizatorem bibliotek wojskowych[2]. Ponadto sprawował stanowisko wicedyrektora Biblioteki Narodowej. Od 1954 do 1968 roku był kierownikiem prac dotyczących centralnego katalogu zbiorów kartograficznych[11] w Instytucie Geografii PAN[2]. W 1957 roku uzyskał tytuł naukowy profesora[2].

Publikował prace w zakresie historii bibliotek wojskowych, szkolnych i naukowych[2]. Był jednym z autorów na łamach „Przeglądu Bibliotecznego”.

Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 65, rząd 3, miejsce 19/20)[12][13]. Jego żoną była Irena z domu Kamieniecka (1889-1981)[13].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

25 czerwca 1999 roku podczas obchodów jubileuszu 80-lecia CBW nowa aula została nazwana imieniem płk. prof. dr. Mariana Łodyńskiego[3].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Pracownicy Centralnej Biblioteki Wojskowej podczas spotkania z Prezydentem RP Ignacym Mościckim w 1931. Od lewej Bronisław Hełczyński, płk Jan Głogowski, ppłk Marian Łodyński, dr Adam Lewak, por. Władysław Krotkiewski, prezydent Ignacy Mościcki
  • Dokument "Dagome Iudex" a "kwestya sardyńska" w XI wieku (1911)[14]
  • Polityka Henryka Brodatego i jego syna w latach 1232-1241 (1912)[15]
  • Falsyfikaty wśród dokumentów biskupstwa Płockiego w XIII wieku : studyum historyczno-dyplomatyczne (1916)[16]
  • Uzależnienie Polski od papiestwa a kanonizacja św. Stanisława (1918)[17]
  • Organizacja bibliotek wojskowych w świetle rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych (1921)[18]
    • Les Bibliothèques militaires modernes (1926)
  • Pro Memoria (1926)[19]
  • Historia wojskowa w programie szkolnym (1926)[20]
  • Polskie bibliotekarstwo wojskowe jako odrębna gałąź ogólnego bibliotekarstwa (1926)[21]
  • Nowoczesne bibliotekarstwo wojskowe (1927)[22]
    • Biblioteka Szkoły Rycerskiej 1767–94 (1930)
  • Dwie biblioteki narodowe (1928)[23]
  • Podręcznik bibliotekarski dla kierowników bibliotek wojskowych (1929)[3]
  • Katalog działowy bibliotek wojskowych (1929)[24]
  • Karta z dziejów polskich bibljotek kawaleryjskich (1929)[25]
  • Wojsko a nauka i sztuka (1930)[26]
  • Instrukcja dla porządkowania druków ulotnych Polskiego Archiwum Wojennego (1930)[27]
  • Katalogowanie i inwentaryzowanie wydawnictw kartograficznych (Projekt instrukcji) (1931)[28]
  • Zagadnienie dubletów w reformie bibljotecznej Komisji Edukacji Narodowej (1934)[29]
  • Zagadnienia dubletów w reformie bibljotecznej Komisji Edukacji Narodowej (1934)[30]
  • U kolebki polskiej polityki bibliotecznej (1774-1794) (1935)
  • Biblioteka Rzeczypospolitej im. Załuskich (1935)[31]
  • Z dziejów "Biblioteki Rzeczypospolitej Załuskich zwanej" (1935)[32]
  • U kolebki polskiej polityki bibljotecznej: (1774-1794) (1935)[33]
  • Projekt sprawozdania rocznego z czynności Biblioteki Narodowej Józefa Piłsudskiego w r. 1936 (1937)[34]
  • Nowe ramy organizacyjne polskich bibliotek wojskowych (1937)[35]
  • Biblioteka a państwo: (pierwsze ćwierćwiecze Deutsche Bücherei) (1939)[36]
  • Podręcznik bibliotekarski polskiego bibliotekarza wojskowego (1944)[3]
  • Hugo Kołłątaj a bibliotekarstwo polskie (1952)[37]
  • Biblioteki i polityka biblioteczna w związku z potrzebami nauki (1947)[38]
  • Zagadnienie "Biblioteki Narodowej" w Polsce i zagranicą (1948)[39]
  • Pierwszy polski projekt "Generalnej Dyrekcji Bibliotek" (1956)[40]
  • Materiały do dziejów państwowej polityki bibliotecznej w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim 1807–31 (1958)[41]
  • Wpływ wytycznych Komisji Edukacji Narodowej na państwową politykę biblioteczną Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego: (1807-1831) (1961)[42]
  • Katalog atlasów i dzieł geograficznych 1482–1800 (1961)
  • Katalog atlasów 1801–1919 (1965)[43]
  • Centralny katalog zbiorów kartograficznych w Polsce (1961[44], 1965[45], 1968[46][47])
  • Okupacyjne dzieje Biblioteki Krasińskich (1970)[48]
  • Pruszkowska akcja zabezpieczania warszawskich zbiorów bibliotecznych (1944-1945): wspomnienia uczestnika akcji (1970)[49]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rocznik Oficerski 1923 podał datę urodzenia 17 sierpnia 1883. Rocznik Oficerski 1928 wskazał już datę urodzenia 5 lipca 1883.
  2. a b c d e f g Marian Łodyński. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  3. a b c d e f g h Centralna Biblioteka Wojskowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Historia. cbw.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  4. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 398.
  5. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 342.
  6. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 159, 1540.
  7. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 150, 1401.
  8. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 115, 162.
  9. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 387.
  10. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 5, s. 199, 20 maja 1938. 
  11. Centralny Katalog Zbiorów Kartograficznych w Polsce. igipz.pan.pl. [dostęp 1 marca 2015].
  12. Marian Łodyński. sejm-wielki.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  13. a b Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne. Cmentarz Stare Powązki. Kamienieccy. um.warszawa.pl. [dostęp 2017-03-29].
  14. Dokument "Dagome Iudex" a "kwestya sardyńska" w XI wieku. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  15. Polityka Henryka Brodatego i jego syna w latach 1232-1241. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  16. Falsyfikaty wśród dokumentów biskupstwa Płockiego w XIII wieku : studyum historyczno-dyplomatyczne. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  17. Uzależnienie Polski od papiestwa a kanonizacja św. Stanisława. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  18. Organizacja bibliotek wojskowych w świetle rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  19. Pro memoria. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  20. Historia wojskowa w programie szkolnym. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  21. Polskie bibliotekarstwo wojskowe jako odrębna gałąź ogólnego bibliotekarstwa. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  22. Nowoczesne bibliotekarstwo wojskowe. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  23. Dwie biblioteki narodowe. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  24. Katalog działowy bibliotek wojskowych. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  25. Karta z dziejów polskich bibljotek kawaleryjskich. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  26. Wojsko a nauka i sztuka. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  27. Instrukcja dla porządkowania druków ulotnych Polskiego Archiwum Wojennego. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  28. Katalogowanie i inwentaryzowanie wydawnictw kartograficznych (Projekt instrukcji). google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  29. Zagadnienie dubletów w reformie bibljotecznej Komisji Edukacji Narodowej. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  30. Zagadnienia dubletów w reformie bibljotecznej Komisji Edukacji Narodowej. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  31. Biblioteka Rzeczypospolitej im. Załuskich. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  32. Z dziejów "Bibljoteki Rzeczypospolitej Załuskich zwanej"..., 1783-1794. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  33. U kolebki polskiej polityki bibljotecznej: (1774-1794). google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  34. Projekt sprawozdania rocznego z czynności Bibljoteki Narodowej Józefa Piłsudskiego w r. 1936. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  35. Nowe ramy organizacyjne polskich bibliotek wojskowych. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  36. Biblioteka a państwo: (pierwsze ćwierćwiecze Deutsche Bücherei). google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  37. Hugo Kołłątaj a bibliotekarstwo polskie. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  38. Biblioteki i polityka biblioteczna w związku z potrzebami nauki. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  39. Zagadnienie "Biblioteki Narodowej" w Polsce i zagranicą. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  40. Pierwszy polski projekt "Generalnej Dyrekcji Bibliotek". google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  41. Materiały do dziejów państwowej polityki bibliotecznej w Księstwie Polskim (1807-1831). google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  42. Wpływ wytycznych Komisji Edukacji Narodowej na państwową politykę biblioteczną Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego: (1807-1831). google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  43. Katalog atlasów: 1801-1819. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  44. Centralny Katalog Zbiorów Kartograficznych w Polsce. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  45. Centralny katalog zbiorów kartograficznych w Polsce: Katalog atlasów 1801-1919. Z. 3. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  46. Centralny katalog zbiorów kartograficznych w Polsce. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  47. Centralny katalog zbiorów kartograficznych w Polsce: Katalog atlasów i dzieł geograficznych (1528-1945), Tom 4. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  48. Okupacyjne dzieje Biblioteki Krasińskich. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  49. Pruszkowska akcja zabezpieczania warszawskich zbiorów bibliotecznych (1944-1945): wspomnienia uczestnika akcji. google.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  50. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 26.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]