Masaccio

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Masaccio
Ilustracja
Autoportret, fragment obrazu St. Peter Raising the Son of Theophilus and St. Peter Enthroned as First Bishop of Antioch, S. Maria del Carmine
Imię i nazwisko Tommaso di Ser Giovanni di Simone
Data urodzenia 21 grudnia 1401
Data śmierci 1428
Narodowość włoska
Dziedzina sztuki malarstwo
Epoka renesans

Masaccio, właśc. Tommaso di Ser Giovanni di Simone (ur. 21 grudnia 1401 w San Giovanni Valdarno, w prowincji Arezzo, zm. 1428 w Rzymie) – włoski malarz quattrocenta.

Przypuszczalnie był synem notariusza. Jako jeden z pierwszych artystów w kręgu kultury zachodniej tworzył przekonujące pod względem anatomicznym wizerunki nagiego ludzkiego ciała. Wraz z architektem Filippem Brunelleschim i rzeźbiarzem Donatellem, Masaccio stał się pionierem renesansu. Dzięki Brunelleschiemu zdobył wiedzę o matematycznych proporcjach, natomiast od Donatella przejął zainteresowanie sztuką antyczną, co sprawiło, że nie poddał się rozpowszechnionemu wtedy stylowi gotyckiemu. Jego malarstwo nie koncentrowało się na detalach i ornamentacji, lecz przedstawiało świat w sposób sumaryczny, a płaskie plamy zastąpiło iluzją trójwymiarowości.

Przetrwały tylko cztery prace, o których w sposób niekwestionowany można powiedzieć, że są dziełem Masaccia. Jednakże różne inne obrazy, w całości lub części, także przypisuje się właśnie jemu. Wszystkie dotyczą tematów religijnych. Twórczość Masaccia wywarła duży wpływ na późniejszą sztukę florencką.

Trójca Święta[edytuj | edytuj kod]

Do jego najsławniejszych dzieł należy fresk z lat 1425–1428, namalowany w kościele Santa Maria Novella we Florencji, z przedstawieniem Trójcy Świętej w otoczeniu Maryi, św. Jana Ewangelisty i pary fundatorów. W dziele tym po raz pierwszy w pełni zastosowano prawidłową perspektywę (prawdopodobnie wykreśloną przez Brunelleschiego).

Freski w Kaplicy Brancaccich[edytuj | edytuj kod]

Kolejne ważne dzieło to freski z kaplicy Brancaccich (Florencja), namalowane wspólnie z Masolinem w latach 1426–1427. Do najsłynniejszych należą Wygnanie z raju i Grosz czynszowy, gdzie Masaccio w niespotykany dotąd sposób wykorzystał efekty światłocieniowe. Światło nie jest jednolite i rozproszone, jak do tej pory, ale pada z jednego, precyzyjnie określonego źródła (rzeczywiste okno kaplicy).

Giorgio Vasari tak napisał o freskach Masaccia:

Kaplica Brancaccich we florenckim kościele Santa Maria del Carmine była odwiedzana przez niezliczonych artystów. Uczyli się oni sztuki, kopiując postacie wyglądające jak żywe, którym nie dorównywały żadne z malowanych współcześnie. Masaccio dał początek pięknemu stylowi nowoczesnemu; wszyscy malarze i rzeźbiarze, którzy studiowali w tej kaplicy, stali się wybitnymi i uznanymi artystami. Byli to m.in.: Fra Angelico, Filippo Lippi, jego syn Filippino (ten, który ukończył dzieło Masaccia), Baldovinetti, Andrea del Castagno, Andrea del Verrocchio, Domenico Ghirlandaio, Sandro Botticelli i boski Michał Anioł; również Rafael ukształtował tam swój styl, a także Lorenzo di Credi (...). Słowem wszyscy, którzy chcieli zaznajomić się z wielką sztuką, szli po naukę do kaplicy, aby uzyskać od Masaccia wskazówki i zasady tworzenia pięknych postaci[1].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Madonna z Dzieciątkiem i św. Anną – 1424, Galeria Uffizi we Florencji
  • Ukrzyżowanie – 1426, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Madonna z Dzieciątkiem i aniołami – 1426, National Gallery w Londynie
  • Adoracja Dzieciątka – 1426, Gemäldegalerie, Berlin
  • Ukrzyżowanie św. Piotra i ścięcie św. Jana Chrzciciela – 1426, tempera na desce, 21 × 61 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Tryptyk Colonna
    • Św. Hieronim i św. Jan Chrzciciel (panel lewy) – 1428, 114 × 55 cm, National Gallery w Londynie
    • Założenie Bazyliki Matki Bożej Większej (panel środkowy rewers) – 1428, 144 × 76 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
    • Św. Jeremiasz i św. Jan Chrzciciel (panel prawy) – 1428, 114,3 × 54,3 cm, Philadelphia Museum of Art, Filadelfia
    • Św. Piotr i św. Paweł (panel lewy rewers) – 1428, 114 × 55 cm, Philadelphia Museum of Art, Filadelfia
    • Wniebowzięcie Matki Boskiej (panel środkowy) – 1428, 144 × 76 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
    • Św. Liberiusz i św. Maciej (panel prawy rewers) – 1428, 114 × 55 cm, National Gallery w Londynie
  • Święta Trójca – 1425, Kościół Santa Maria Novella we Florencji
  • Adam i Ewa
  • Anna Samotrzeć z pięcioma aniołami – 1425
  • Chrzest neofitów – 1425-1427
  • Grosz czynszowy – 1425-1427
  • Święty Piotr uzdrawiający chorych swoim cieniem – 1426-1427
  • Maria z Dzieciątkiem i czterema aniołami – 1425
  • Portret młodzieńca z profilu – 1425
  • Narodziny (tondo) – 1427-1428
  • Tryptyk w kościele św. Juwenalisa w Cascii – 1422
  • Wygnanie z Raju – 1425-1427

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Giorgio Vasari, Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów, fragment w: Zygmunt Waźbiński, Malarstwo Quattrocenta, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1972, Wydanie I, s. 41.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]