Quattrocento

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Masaccio, Grosz czynszowy (fragment), ok. 1426-27, kaplica Brancaccich

Quattrocento – w historii sztuki nazwa nadawana epoce w sztuce włoskiej w XV wieku.

Nazwa pochodzi od włoskiego słowa oznaczającego 400 co jest skrótem od 1400. Użył jej Giorgio Vasari - włoski historiograf, który podzielił dzieje sztuki włoskiej od Cimabuego do Michała Anioła na trzy okresy: trecento, quattrocento, cinquecento.

Quattrocento stanowiło wstęp do renesansu. Jest także określane mianem "wczesnego renesansu", który to termin powstał w XX w. w kręgu badaczy angielskich i niemieckich. Za początek tej epoki uznaje się 1401 r., kiedy to odbył się konkurs na drugie drzwi do Baptysterium we Florencji. Niektórzy historycy malarstwa jednak uważają, że jej prawdziwe rozpoczęcie nastąpiło w momencie pojawienia się twórczości Masaccia, czyli ok. 1420 r.

Ośrodki[edytuj | edytuj kod]

Zestawienie ważniejszych ośrodków
i mecenatów
ośrodek mecenat
Florencja Medyceusze
Wenecja dożowie
Ferrara d'Este
Mantua Gonzagowie
Mediolan Sforza

Głównym ośrodkiem sztuki była Florencja, gdzie tworzył m.in. Masaccio. Rozkwit szkoły florenckiej przypadał na okres świetności rodu Medyceuszów, którzy zasłynęli jako mecenasi sztuki. Innymi fundatorami dzieł sztuki były rodziny Brancaccich, dla których pracowali Masaccio i Masolino, oraz Carduccich, dla których Andrea del Castagno stworzył cykl fresków. Na polu sztuki aktywne były również rodziny: Baccich, Lanfredinich, Tornabuonich, Sassettich, Strozzich.

Sztuka florencka zainspirowała artystów z innych ośrodków, których rozkwit nastąpił w drugiej połowie XV w. W Wenecji tworzyli Carlo CrivelliVittore Carpaccio. Pracowały tam także dwie wielkie rodziny malarskie - Bellinich, reprezentująca monumentalny styl, oraz Vivarinich wierna stylowi ozdobnemu. Dzięki mecenatowi dworskiemu rozwijały się też inne szkoły, np. w Ferrarze pod rządami rodziny d'Este. W Mantui, która nie wytworzyła własnej szkoły malarskiej, ożywienie nastąpiło wraz ze sprowadzeniem MantegniPadwy, które dokonało się dzięki staraniom Gonzagów. Mediolan po objęciu władzy przez Francesca Sforzę (1450) na polu artystycznym zaczął rywalizować z Florencją. W Rzymie nie powstała w tym czasie rodzima szkoła, ale dzięki mecenatowi papieskiemu do miasta przybywali artyści z różnych ośrodków, zwłaszcza Umbrii i Toskanii.

Malarstwo[edytuj | edytuj kod]

W XV w. rozwinęło się malarstwo ścienne (fresk), a także malarstwo tablicowe i sztalugowe. Dzieła przedstawiały w większości tematy religijne, jednak od połowy wieku coraz częściej poruszana była tematyka świecka - portrety, alegorie, personifikacje oraz cassone - malowidła na skrzyniach i meblach. Rozwój sztuki świeckiej związany był z upowszechnieniem humanizmu. Już w piętnastym wieku dokonano rozróżnienia tendencji stylistycznych w malarstwie na styl "ozdobny" i "prosty"[1]. Pierwszy wywodził się z tradycji trecenta i cechowały go dekoracyjność linii, płytka przestrzeń, czyste barwy i malowniczość. Styl "prosty" natomiast, zapoczątkowany przez Masaccia, koncentrował się na prawach geometrii i poszukiwaniu prawidłowej perspektywy.

Ważniejsi przedstawiciele quattrocento:

Architektura[edytuj | edytuj kod]

W architekturze włoskiej tego okresu rozwinął się typ budowli zwany pałacem miejskim (palazzo).

Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Przedstawiciele:

Rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Początki zawiązane z Florencją i konkursem w 1401 roku na drzwi do Babtysterium Jana Chrzciciela ( wygrywa Ghiberti )

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Waźbiński Z., Malarstwo quattrocenta (patrz: bibliografia).