Masakra w Malmedy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ciała ofiar masakry na skrzyżowaniu, 14 stycznia 1945

Masakra w Malmedy – zbrodnia wojenna popełniona na amerykańskich jeńcach wojennych i miejscowych cywilach przez zgrupowanie Waffen-SS w dniach 17-20 grudnia 1944 w okolicach Malmedy w Belgii (prowincja Liège). Zdarzenie to miało miejsce w czasie niemieckiej ofensywy w Ardenach.

Masakra w Baugnez[edytuj | edytuj kod]

Pomnik ofiar masakry w Baugnez

Do największej masakry jeńców doszło w pobliżu skrzyżowania niedaleko wioski Baugnez, na trasie między Malmedy a miejscowością Ligneuville (ze skrzyżowania bliżej jest do Ligneuville).

Nacierająca w sektorze północnym, w kierunku zachodnim, grupa bojowa Peipera (Kampfgruppe "Peiper") utworzona z elementów 1 Dywizji Pancernej SS Leibstandarte SS Adolf Hitler (LSSAH), wchodzącej z kolei w skład I Korpusu Pancernego SS), pod dowództwem SS-Obersturmbannführera Joachima Peipera, ok. godz. 12.30 w dniu 17 grudnia 1944 natknęła się na amerykański oddział z 285. polowego batalionu obserwacyjnego artylerii polowej, który zmieniał miejsce dyslokacji. Amerykanie dostali w drodze do St. Vith wiadomość, że w okolicy działa silna jednostka niemiecka, ale postanowili zaryzykować i nie pojechali objazdem, który umożliwiłby im uniknięcie spotkania z KG Peiper. Siły niemieckie były wyposażone w czołgi (w tym ciężkie Tygrys królewski), Amerykanie natomiast poruszali się lekkimi samochodami terenowymi i ciężarówkami w liczbie około 30 pojazdów i nie posiadali broni przeciwpancernej. Wskutek niemieckiego ostrzału kolumna amerykańska została zatrzymana, zniszczone zostały jedynie cztery ciężarówki. W trakcie krótkiej walki, zginęło trzech żołnierzy amerykańskich.

Około 120 żołnierzy zostało rozbrojonych i ustawionych w otwartym polu w pobliżu skrzyżowania dróg, do pilnowania grupy pozostawiono zaledwie kilkunastu niedoświadczonych wartowników[1]. W niejasnych okolicznościach celowniczy czołgu Panzer IV o numerze 731, rumuński Volksdeutsch, SS-Rottenführer Georg Fleps[2], wychylił się z wieży przejeżdżającego czołgu i otworzył ogień z pistoletu do Amerykanów. Jeńcy rzucili się wówczas do ucieczki i zaczęli szarpać z wartownikami, a wówczas żołnierze KG Peiper, przejeżdżający drogą i niezorientowani w sytuacji, otworzyli do nich ogień. Część Amerykanów zdołała uciec do lasu: od 43 do 56 z nich dotarło do linii alianckich, niektórzy z pomocą ludności belgijskiej. Niemcy ruszyli w pościg za uciekinierami. Kilku z nich ukryło się w kawiarni. Budynek został podpalony przez niemieckich żołnierzy w celu zmuszenia żołnierzy do ucieczki. Po opuszczeniu budynku Niemcy zastrzelili wszystkich którym udało się tam ukryć[3].

Nie jest znana dokładna liczba zabitych - Niemcy podali liczbę 20 zabitych, belgijscy cywile - 30-35, Amerykanie zaś - 84[4]. Odnaleziono łącznie 86 ciał na miejscu masakry i w pobliżu: 74 znalezione 14-15 stycznia 1945 (do tej pory teren ten stanowił ziemię niczyją) oraz 12 kolejnych znajdywane w ciągu następnych tygodni, jednakże Amerykanie podliczyli jako ofiary jeńców zmarłych z ran i odmrożeń w szpitalach[5].

Pierwsi jeńcy zostali odnalezieni przez amerykańskie patrole 291. Batalionu Saperów już dwie godziny po masakrze. Wieczorem tego samego dnia członkowie wywiadu VIII. Korpusu poinstruowali pierwszych 21 ocalałych jeńców, jakie mają złożyć zeznania. Spreparowane relacje miały bowiem dowieść, że Niemcy z rozmysłem dokonali mordu na amerykańskich jeńcach, a następne ograbili ich zwłoki[1]. Tymczasem w styczniu 1945 roku okazało się, że przy jeńcach nadal znajdują się przedmioty osobiste, zaś większość ciał ma rany postrzałowe klatki piersiowej i nóg, typowe dla ofiar ucieczek, bądź walki[6].

Inne zbrodnie[edytuj | edytuj kod]

Reporter wojenny Jean Marin ogląda zwłoki cywilów pomordowanych 19 grudnia 1944 w miasteczku Stavelot

Wg ustaleń komisji Senatu Stanów Zjednoczonych, ofiarą Kampfgruppe Peiper padło w tych dniach łącznie 362 jeńców amerykańskich oraz 111 belgijskich cywilów.

Miejsce mordu Jeńcy wojenni Cywile
Honsfeld 19
Büllingen 59 1
Baugnez 86
Ligneuville 58
Stavelot 8 93
Cheneux 31
La Gleize 45
Stoumont 44 1
Wanne 5
Trois-Ponts 11 10
Lutrebois 1
Petit Thier 1

Proces[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 1946 r. odbył się w Dachau przed amerykańskim sądem wojskowym proces dowódcy dywizji LSSAH Josefa "Seppa" Dietricha, dowódcy KG Peiper Joachima Peipera i ich podkomendnych ujętych przez siły alianckie. Peipera i 42 oskarżonych skazano na karę śmierci przez powieszenie.

Wskutek protestów niemieckiej opinii publicznej (m.in przeciwko wykorzystywaniu sfałszowanych relacji) podjęte zostało dodatkowe śledztwo przez komisję senatu USA, które wykazało uchybienia procesowe i dowodowe, w związku z czym kary śmierci zmienione zostały na kary więzienia, w większości przypadków dożywotniego.

Joachim Peiper podczas procesu wziął na siebie odpowiedzialność za masakrę, chcąc chronić swoich podwładnych, chociaż w jej trakcie nie tylko o niej nie wiedział, ale nawet nie był w jej pobliżu[7]. Został pierwotnie skazany na śmierć jednak w obliczu kontrowersji które pojawiły się w trakcie procesu karę zamieniono na dożywotnie pozbawienie wolności. Ostatecznie został przedterminowo zwolniony z więzienia w 1956 roku[8], 20 lat później zabity został w swoim domu we Francji przez nieznanych sprawców, prawdopodobnie byłych członków ruchu oporu[9].

W filmie[edytuj | edytuj kod]

O masakrze w Malmedy opowiadają filmy Bitwa o Ardeny (Battle of the Bulge) i Na tyłach wroga (Saints and Soldiers).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Andre Zbiegniewski: Ostatnia Ofensywa. Kagero, 2004, s. 56. ISBN 978-83-60445-94-5_BEST.
  2. Masakra w Malmedy. Konflikty.pl. [dostęp 2015-08-15].
  3. MacDonald, Charles (1984). A Time For Trumpets: The Untold Story of the Battle of the Bulge. Bantam Books. ISBN 0-553-34226-6.
  4. Masakra w Malmedy. Konflikty.pl. [dostęp 2015-08-15].
  5. Masakra w Malmedy. Konflikty.pl. [dostęp 2015-08-15].
  6. Masakra pod Malmedy. [dostęp 2015-08-15].
  7. Alex Kershaw: Pluton. Bohaterowie w Ardenach. Znak, 2011, s. 122. ISBN 978-83-240-1494-1.
  8. Masakra pod Malmedy. [dostęp 2015-08-15].
  9. David T. Zabecki Ph.D. (2014) Germany at War: 400 Years of Military History s.1000

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • G. Williamson, SS-Gwardia Adolfa Hitlera, Wyd. Espadon, Warszawa 1995.
  • A. R. Zbiegniewski, Ostatnia ofensywa, Wyd. Kagero, Warszawa 2007.
  • C. Whiting, Ostatni kontratak Hitlera, Wyd. Amber, Warszawa 2007.