Maurycy Poznański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maurycy Poznański
Data i miejsce urodzenia 20 lutego 1868
Łódź
Data i miejsce śmierci 5 maja 1937
Nicea
Miejsce spoczynku Nowy cmentarz żydowski w Łodzi
Zawód przedsiębiorca
Rodzice Izrael
i Leonia Poznańscy
Małżeństwo Marianna Syrkiewicz

Sara Silberstein (1892-1937)

Dzieci Z Sarą Silberstein:
Irena Melania, Zofia Helena, Izabela Maria

Z Marianną Syrkiewicz:
Leokadia Julia

Krewni i powinowaci rodzeństwo:
Ignacy, Herman, Karol, Anna, Joanna Natalia


Markus Silberstein (teść),
Stanisław Silberstein (szwagier)

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Maurycy Poznański (ur. 20 lutego 1868 w Łodzi, zm. 5 maja 1937 w Nicei[1]) – łódzki fabrykant, działacz społeczny oraz polityczny pochodzenia żydowskiego, wiceprezes Rady Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów w 1920 roku[2].

Syn Izraela oraz Leoni Poznańskich, najmłodszy z sześciorga rodzeństwa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Łodzi jako najmłodsze dziecko Izraela Poznańskiego i Leoni Hertz. Studiował na Wyższej Szkołe Nauk Ekonomicznych w Berlinie, a następnie w Wiedniu, Francji, Anglii oraz Włoszech. W 1899 roku powrócił do Łodzi i w tym samym roku został mianowany przez swojego ojca prezesem zarządu Towarzystwa Akcyjnego Wyrobów Bawełnianych I.K. Poznańskiego[3][4].

Działał w ponad 15 towarzystwach, organizacjach i związkach politycznych, gospodarczych i przemysłowych. Między innymi, w 1896 roku założył, wraz ze szwagrem Stanisławem Silbersteinem, Towarzystwo Akcyjne Przędzalni Wełny Czesankowej „Dąbrówka”, w którym pełnił rolę prezesa rady oraz dyrektora zarządu[5]. Był też współzałożycielem Łódzkiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu powstałego 1897 roku, a także Towarzystwa Akcyjnego „Bawełna” w Moskwie utworzonego w 1904 roku[4]. W połowie lat dziewięćdziesiątych XIX w. należał do zarządu Towarzystwa Zachęty Wyścigów Konnych. Był również współwłaścicielem „Expressu Ilustrowanego” (formalnie właścicielką była jego żona Sara)[6]. W latach 1911–1914 zasiadał w Radzie Miejskiej jako honorowy radny[4].

Maurycy Poznański czynnie działał jako mecenas sztuki. Między innymi, wspierał finansowo Teatr Miejski w Łodzi, był współzałożycielem i wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Teatralnego, a także członkiem zarządu Łódzkiego Towarzystwa Muzycznego[4]. Był również jedną z osób zamawiających obrazy u łódzkiego malarza Samuela Hirszenberga[7].

Pałac Maurycego Poznańskiego dzisiaj

Od zakończenia I wojny światowej zasiadał w ciałach zarządzających w rodzinnej firmy (tj. Towarzystwa Akcyjnego Wyrobów Bawełnianych I.K. Poznańskiego), która coraz bardziej popadała w kłopoty finansowe. W 1924 firma zawiązała umowę z włoskim holdingiem Societa Italiana Commercio Materie Tessili (Sicmat), który udzielił przedsiębiorstwu Poznańskich pożyczkę na 18% w skali roku oraz zastrzegł prawo wyłączności w dostarczaniu spółce bawełny ze Stanów Zjednoczonych. Sytuacja finansowa firmy stawała się coraz cięższa, co potęgował dodatkowo rodzinny konflikt pomiędzy zasiadającymi w zarządzie spółki. Od stycznia 1929 w pozycji wierzyciela zakładów znalazł się włoski bank Banca Commerciale Italiana, który zajął miejsce zbankrutowanego Sicmat. Wówczas akcjonariusze firmy Poznańskich założyli Syndykat Akcjonariuszy Spółki Akcyjnej Wyrobów Bawełnianych I.K. Poznańskiego w Łodzi i zadecydowali o kontynuowaniu działalności firmy. Porozumiano się ze Stanisławem Sebastianem Lubomirskim oraz Andrzejem Wierzbickim z Centralnego Związku Polskiego Przemysłu Górnictwa Handlu i Finansistów "Lewiatan", aby wynegocjowano korzystne warunki u włoskiego banku. Doszło do porozumienia nazwanego "umową mediolańską". Powstała grupa, która wyemitowała uprzywilejowane akcje, z których 1800 zostało przejęte przez holding związany z BCI, a 800 zakupiła rodzina Poznańskich. Poza tym, syndykat przekazał 5 tysięcy zwykłych akcji w depozyt do Banku Handlowego, które to pozostawały do dyspozycji włoskiemu bankowi. Przez takie rozwiązanie, BCI stał się głównym udziałowcem łódzkiej spółki. Po 1931 Maurycy Poznański nie został już wybrany do żadnego z organów zarządzających[3]. Z czasem coraz mniej interesował się sprawami rodzinnej firmy, aż wreszcie zupełnie z tego zrezygnował[8].

Maurycy Poznański był właścicielem pałacu, zbudowanego w latach 90. XIX wieku według projektu Adolfa Zeligsona, a znajdującego się w Łodzi przy skrzyżowaniu ulic płk. dr. Stanisława Więckowskiego i Gdańskiej[6].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Od 1916 roku Maurycy Poznański aktywnie działał politycznie. Związał się wtedy ze Związkiem Niezawisłości Gospodarczej, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, ze Stronnictwem Polityki Realnej, której to partii był jednym z założycieli. W 1919 roku uczestniczył w konferencji pokojowej w Paryżu[6], na którą pojechał jako jeden z członków delegacji wybranych przez Ignacego Paderewskiego. Tam przyczynił się między innymi do uzyskania poparcia zachodniego kapitału dla udzielenia Polsce pożyczki w wysokości 10 milionów funtów szterlingów[3]. Za swoje uczestnictwo w delegacji otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Złoty Krzyż Zasługi. 17 listopada 1926 został zaproszony, razem z Robertem Geyerem, Karolem Scheiblerem jr i Henrykiem Grohmanem, na organizowaną przez Stronnictwo Prawicy Narodowej konferencję, której celem miało być zorganizowanie łódzkiego oddziału partii. Fabrykanci poparli pomysł i już 14 grudnia powstał łódzki oddział SPN, a Maurycy Poznański pełnił rolę prezesa oddziału[9][4][10].

W 1933 roku Maurycego Poznańskiego mianowano jako polskiego przedstawiciela w Międzynarodowej Izbie Handlowej w Paryżu oraz w Trybunale Rozjemczym organizacji. Zamieszkał na stałe w Paryżu i nie powrócił już do Łodzi[3].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Maurycy Poznański prowadził bujne życie towarzyskie i miał związek z wieloma kobietami. Pierwszą jego żoną była Marianna Syrkiewicz, z którą miał córkę Leokadię. Po jakimś czasie się rozeszli[11], a Maurycy poznał Sarę Silberstein, córkę Markusa Silbersteina, którą poślubił 12 stycznia 1892 roku[12][13]. Pomimo że małżeństwo nie uchodziło za udane, para doczekała się trójki dzieci (Ireny, Zofii, Izabeli)[3][14].

Zmarł 2 maja 1937 roku w kasynie w Nicei[3]. Tam również został pochowany, ale 1939 roku przeniesiono jego zwłoki do Łodzi[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Maurycy Poznański (M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego), 14 marca 2017 [dostęp 2017-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-14].
  2. Przegląd Gospodarczy : organ Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów. 1920, z. 1, s. 20.
  3. a b c d e f Z Polski rodem: Z ziemi obiecanej – Maurycy Poznański, 14 marca 2017 [dostęp 2017-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-14].
  4. a b c d e f Żydowski Instytut Historyczny, 14 marca 2017 [dostęp 2017-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-14].
  5. Sienkiewicza 171 - - Geocaching Opencaching Polska, 14 marca 2017 [dostęp 2017-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-14].
  6. a b c Leszek Skrzydło: Rody fabrykanckie. Łódź: Oficyna Bibliofilów, 1999, s. 58. ISBN 83-87522-23-6.
  7. Hirszenberg Samuel (1865–1908) „Chłopiec roznoszący macę” – Polski Dom Aukcyjny Wojciech Śladowski, 14 marca 2017 [dostęp 2017-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-14].
  8. Poznańscy [w:] Marcin Jakub Szymański, Błażej Torański, Fabrykanci. Burzliwe dzieje rodów łódzkich przemysłowców, Warszawa: Zona Zero, 28 października 2016, s. 110-116, ISBN 978-83-935847-8-9.
  9. Geyerowie [w:] Marcin Jakub Szymański, Błażej Torański, Fabrykanci. Burzliwe dzieje rodów łódzkich przemysłowców, Warszawa: Zona Zero, 28 października 2016, s. 50-56, ISBN 978-83-935847-8-9.
  10. Andrzej Ajnenkiel, Polska po przewrocie majowym. Zarys dziejów politycznych Polski 1926–1939, Warszawa 1980, s. 49.
  11. Marjana (Syrkiewicz) Wyszyński (1865–1953) | WikiTree: The FREE Family Tree, 14 marca 2017 [dostęp 2017-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-14].
  12. [bez autora]. Ogłoszenia. Z powodu mających się dzisiaj odbyć zaślubin.... „Dziennik Łódzki”. Rok IX (nr 8), s. 4, 1892-01-12. Bolesław Knichowiecki (red.). Łódź: Stefan Kossuth. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-05-28]. 
  13. [bez autora]. Wiadomości ogólne. Zaślubiny. „Dziennik Łódzki”. Rok IX (nr 9), s. 2, 1892-01-13. Bolesław Knichowiecki (red.). Łódź: Stefan Kossuth. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-05-28]. 
  14. Sara Salomea (Silberstein) Poznanska (1872–1938) | WikiTree: The FREE Family Tree, 14 marca 2017 [dostęp 2017-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Badziak, Jacek Strzałkowski: Silbersteinowie, Lichtenfeldowie, Birnbaumowie, Poznańscy, Eigerowie. Łódź: nakł. autora, 1994.