Adolf Zeligson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grób Adolfa Zeligsona na cmentarzu żydowskim w Warszawie
Tablica pamiątkowa Adolfa Zeligsona na cmentarzu żydowskim w Warszawie

Adolf Zeligson (Seligson, Zeligsohn) (ur. 1867 w Warszawie zm. 10 czerwca 1919 w Warszawie) – łódzki architekt, projektant wielu pałaców i budynków użyteczności publicznej, kamienic, fabryk w Łodzi oraz nowego cmentarza żydowskiego w Łodzi.

Syn Noacha, nauczyciela łódzkiej żydowskiej szkoły elementarnej, i Chai Gitli ze Szwarcenbergów.

Szkoła i studia[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu w 1884 Wyższej Szkoły Rzemieślniczej w Łodzi studiował w petersburskim Instytucie Inżynierów Cywilnych, gdzie w 1890 uzyskał dyplom inżyniera cywilnego I kategorii.

Działalność zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Wróciwszy po studiach w lipcu 1891 do Łodzi, założył biuro techniczne, które było biurem projektowym architekta. Miało ono swoją siedzibę w różnych miejscach: przy ul. Cegielnianej 9 (obecnie ul. S. Jaracza) (1898), Dzielnej (obecnie ul. G. Narutowicza) 22 (1900), Piotrkowskiej 124 (od 1902).

Niektóre projekty architektoniczne w Łodzi[edytuj | edytuj kod]

Pałace i budynki reprezentacyjne dla burżuazji łódzkiej pochodzenia żydowskiego. Zaprojektował też szereg budynków użyteczności publicznej.

M.in.:

Był autorem projektu szpitala im. Izraela i Leony Poznańskich przy ul. NowoTargowej (obecnie ul. Seweryna Sterlinga) (1904) oraz gmachu Polskiej Szkoły Filologicznej Towarzystwa „Uczelnia” (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Łodzi) przy ul. Nowocegielnianej (obecnie ul. S. Więckowskiego 41) (1909).

Projektował budynek Teatru Wielkiego Fryderyka Sellina przy ul. Konstantynowskiej 14 (obecnie ul. Legionów, budynek nie istnieje) (1901). Ów Teatr Wielki był fenomenem w przemysłowej Łodzi. Mógł pomieścić 1250 widzów, otwarto go 28 września 1901 r. z wielką pompą, uroczystość uświetnili swoją obecnością Henryk Sienkiewicz i Henryk Siemiradzki. Okazała fasada była neorenesansowa.

Adolf Zeligson był także autorem przebudowy synagogi przy ul. Wolborskiej 20 (1895–1899). Realizacja rozciągnęła się na lata 1897–1900 choć wykańczanie wnętrza trwało jeszcze kilka lat. Architekt rozszerzył budowlę od strony wschodniej, a całości nadał bardzo dekoracyjny kształt w stylu mauretańskim, dzięki czemu synagoga stała się jednym z najefektowniejszych gmachów Łodzi, choć chaotyczna zabudowa otoczenia nie pozwoliła na właściwe wyeksponowanie budowli.

Był również Adolf Zeligson projektantem kompozycji przestrzennej nowego cmentarza żydowskiego przy ul. Brackiej (1892), domu przedpogrzebowego fundacji Hermana i Miny Konstadtów na tymże cmentarzu (1892). Zaprojektował także grobowce: Markusa i Teresy Silbersteinów (1900–1901) oraz Izraela i Leony Poznańskich (projekt wstępny 1900?) na tym samym cmentarzu.

W wyniku zastoju budowlanego, w 1906 Adolf Zeligson udał się na kilka miesięcy do Paryża, a następnie osiadł w Moskwie.

Po 1907 projektował z powodzeniem liczne budowle w Moskwie, uznawany jest [jak twierdzi Krzysztof Stefański] za jednego z wybitniejszych twórców moskiewskiej architektury przed 1914.

Przed 1911 rokiem wyjechał z Łodzi na stałe i zamieszkał w Warszawie, gdzie zmarł 10 czerwca 1919 roku. Pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 44)[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Grób Adolfa Zeligsona w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]