Michał Drzymała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michał Drzymała
Ilustracja
Michał Drzymała w Grodzisku Wielkopolskim
Data i miejsce urodzenia 13 września 1857
Zdrój, Królestwo Prus
Data i miejsce śmierci 25 kwietnia 1937
Grabówno, II RP
Zawód rolnik
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Grób Michała Drzymały w Miasteczku Krajeńskim

Michał Drzymała (ur. 13 września 1857 w Zdroju, zm. 25 kwietnia 1937 w Grabównie) – polski chłop z Poznańskiego, w latach 1904–1909 prowadził spór z administracją Królestwa Prus o pozwolenie na budowę domu; wóz Drzymały stał się symbolem walki z germanizacją w zaborze pruskim[1]. Pradziadek przedsiębiorcy Zbigniewa Drzymały.[2]

Walka Drzymały z administracją niemiecką[edytuj]

Na początku XX wieku Michał Drzymała stał się sławny w Polsce (a także w Europie) z powodu ciągnącego się przez blisko 4 lata sporu z władzami pruskimi dotyczącego możliwości zbudowania domu na zakupionej w 1904[3] od niemieckiego kupca działce we wsi Kaisertreu (tak od 1871 roku zaborcy nazywali wieś Podgradowice, po 1918 roku wieś powróciła do polskiej nazwy, a w roku 1939 przemianowano ją na Drzymałowo) pod Rakoniewicami, w powiecie wolsztyńskim[1].

Pruskie prawo wymagało uzyskania zgody administracji państwowej na wzniesienie budynku[1]. Realizujące politykę germanizacji władze wybiórczo wykorzystywały ten przepis na niekorzyść ludności polskiej[1]. W tej sytuacji Drzymała kupił wóz cyrkowy, w którym zamieszkał[1]. Władze pruskie chciały ten wóz usunąć, argumentując, iż stojący w jednym miejscu przez ponad 24 godziny wóz jest domem. W tej sytuacji Drzymała systematycznie, codziennie przesuwał ów wóz na niewielką odległość, co dało mu argument, iż jako pojazd ruchomy nie podlegał przepisom prawa budowlanego. Przez kilka lat trwała sądowo-administracyjna walka, w której stosowano kruczki prawne; władze pruskie zaczęły nękać Drzymałę za drobne uchybienia i w końcu udało im się usunąć wóz[1]. Wówczas Drzymała zamieszkał w lepiance, którą wkrótce po tym zburzono ze względu na naruszenie przepisów przeciwpożarowych (ustawienie piecyków bez właściwego zabezpieczenia)[1]. W tej sytuacji Drzymała był zmuszony sprzedać działkę. Drzymała ostatecznie nabył inną parcelę, ze starym domem, na remont którego niepotrzebna była zgoda urzędów.

W latach 1928-1937 mieszkał w Grabównie[4]. Zmarł 25 kwietnia 1937 w Grabównie[5]. 29 kwietnia 1937 został pochowany na cmentarzu w Miasteczku Krajeńskim[6][4].

Jego żoną była Józefa, z którą miał synów Piotra i Jana[6].

Symbolika oporu Drzymały[edytuj]

Walka Drzymały o możliwość zbudowania domu, a zwłaszcza wykorzystywanie przezeń luk w prawie pruskim stały się głośne w Polsce i w świecie. Głos w tej sprawie zabierali m.in. Maria Konopnicka, Henryk Sienkiewicz i Bolesław Prus, a spoza Polski m.in. Lew Tołstoj. Osoba Drzymały, a zwłaszcza ów słynny wóz stały się symbolem chłopskiego oporu wobec zaborcy i germanizacyjnych praktyk stosowanych wobec Polaków przez państwo pruskie. Znaczenie symboliczne jego oporu dostrzegali i Niemcy, skoro po jego śmierci żaden z niemieckich zakładów stolarskich w Wyrzysku nie chciał wykonać trumny, tak że podjąć się tego musiał miejscowy, polski zakład meblarski E. Zehnera[7].

Michał Drzymała został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1937)[8]. W 1939 r. jego rodzinną wieś przemianowano na Drzymałowo.

Postać Michała Drzymały wspomina Jan Pietrzak w pieśni Żeby Polska była Polską (1981).

Quote-alpha.png
Zrzucał uczeń portret cara,

Ksiądz Ściegienny wznosił modły
Opatrywał wóz Drzymała,

Dumne wiersze pisał Norwid...

Wóz Drzymały[edytuj]

Replika wozu Drzymały w Drzymałowie

Cyrkowy wóz Drzymały urósł do rangi symbolu walki o polskość. W rzeczywistości wozy Drzymały były dwa:

  • pierwszy, cyrkowy kupił sam Drzymała[3],
  • kolejny, lepszej jakości, zakupiony został w 1908 z datków społecznych uzyskanych ze zbiórki pieniędzy jaką przeprowadzono po nagłośnieniu całej sprawy[3].

W 1910 roku z okazji 500-lecia bitwy pod Grunwaldem, wóz Drzymały (ten drugi, zakupiony z datków) został wystawiony w krakowskim barbakanie.

Dane techniczne drugiego wozu, wykonanego w warsztacie Dzieciuchowicza na Rybakach w Poznaniu, były następujące: 8 m długości, 2,5 m szerokości, w najwyższym miejscu wysoki na 2,3 m. Pomalowany z zewnątrz na żółto, a wewnątrz na biało. Ściany miały 8,5 cm grubości, podłoga 10 cm grubości, a dach 8 cm grubości. Całość wykonana była z desek podwójnych i wykładana warstwą korkowca. Wewnątrz wozu zabudowano kuchenkę o wymiarach 3 m długości i 2,5 m szerokości z kotliną na dwa koła i o jednym oknie. Izba mieszkalna miała trzy okna i osobne wyjście niż kuchenka. Wszystkie okna wyposażono w zielone okiennice (podwójne)[9]. Właściciel codziennie przesuwał go na niewielką odległość, aby udowodnić władzom pruskim, że wóz nie podlega przepisom prawa budowlanego, ponieważ jest pojazdem ruchomym. Ostatecznie po długotrwałych procesach sądowych Michał Drzymała został zmuszony do sprzedania swojej działki i zakupu innej, ze stojącym już na niej budynkiem[10].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g Jerzy Kwiatek: Polska – Urokliwy świat małych miasteczek. Wyd. 3. Warszawa: Sport i Turystyka MUZA SA, 2006, s. 452. ISBN 83-7319-993-4.
  2. Krzysztof Trębski: Fotel z katapultą. Wprost [dostęp z dnia: 2015-12-15]
  3. a b c Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 414. ISBN 83-7079-589-7.
  4. a b Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 596-597. ISBN 83-7079-589-7.
  5. Ś. p. Michał Drzymała. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 96 z 29 kwietnia 1937. 
  6. a b Manifestacja polityczna na pogrzebie ś. p. Drzymały. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 99 z 5 maja 1937. 
  7. P. Zehner, "Ostatni mebel" Drzymały, „Przegląd Wielkopolski”, rok 2003, numer 1-2, s. 74
  8. M.P. z 1937 r. Nr 98, poz. 139
  9. Zygmunt Boras, Lech Trzeciakowski, W dawnym Poznaniu, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 1971, s.354
  10. Stanisław Roszak, Anna Łaszkiewicz: Śladami przeszłości. Podręcznik do historii dla klasy trzeciej gimnazjum.. Warszawa: Nowa Era, 2012, s. 224. ISBN 978-83-267-1899-1.

Bibliografia[edytuj]

  • Krzysztof Raniowski: Rody ziemi wolsztyńsko-babimojskiej. Wyd. 1. Wolsztyn: Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy, 2005, s. 149, 174 zawierają wywód przodków Michała Drzymały. ISBN 83-89208-09-1.

Linki zewnętrzne[edytuj]