Michorzewo
52°22′25″N 16°20′57″E/52,373611 16,349167| wieś | |
 Pałac w Michorzewie | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2022) |
763[1] |
| Strefa numeracyjna |
61 |
| Kod pocztowy |
64-316[2] |
| Tablice rejestracyjne |
PNT |
| SIMC |
0587583 |
Położenie na mapie gminy Kuślin  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego  | |
Położenie na mapie powiatu nowotomyskiego  | |
| 52°22′25″N 16°20′57″E/52,373611 16,349167[3] | |
Michorzewo (pol. hist. Michorzewo Mokre, Nowe Miechorzewo[4], niem. Groß Michelsdorf[5], 1939-1945 Michenau) – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Kuślin.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Podział
[edytuj | edytuj kod]| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0587590 | Krystianowo | część wsi |
| 0587608 | Łaz | część wsi |
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]W średniowieczu wieś inaczej się nazywała i miała dwuczłonową nazwę. Po raz pierwszy miejscowość odnotowana została w łacińskim dokumencie z 1399 pod nazwą „Mechorzewo Mokre”, 1400 „Mechorzewo dicto Mokoc”, „w Mechorzewe”, 1401 „Mokre Myechorzewo”, 1430 „Myechorzewo”, 1431 „Mocromochorzewo”, 1434 „Mokre Michorzewo”, 1481 „Nowe Miechorzewo” [4].
Nazwa wsi ma wywodzić się od Michora – benedyktyna z kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Lubiniu. Pierwotnie było to Michorzewo Mokre w odróżnieniu od Michorzewa Suchego - obecnego Michorzewka. Przejściowo wieś nazywała się „Nowe Miechorzewo”. Dzisiejsza nazwa obowiązuje od 1890 roku.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Tereny, na których powstała miejscowość były być może zasiedlone znacznie wcześniej niż odnotowały to historyczne zapisy ponieważ na terenie wsi archeolodzy zidentyfikowali przypadkowe znalezisko kilku fragmentów naczyń glinianych z IX-XI wieku[4].
Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Początkowo wieś była własnością szlachecką należącą do wielkopolskiej szlachty z rodu Rzeszotarzewskich, a później także do Mościców, Będlewskich, Bnińskich herbu Łodzia i Opalińskich herbu Łodzia. W 1434 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. Od 1431 była siedzibą własnej parafii. W 1510 należała do dekanatu Grodzisk [4].
Pierwsze zachowane informacje o miejscowości pochodzą zapisów sądowych z 1399. Mikołaj Rotenburg toczył wówczas proces z Wojciechem Rzeszotarzewskim o 17 grzywien czynszu rocznego. Został on zasądzony na wprowadzenie go w posiadanie Michorzewa. Jeśli zapłaci Wojciechowi pieniądze przed Bożym Narodzeniem, wówczas nie będzie obowiązany do płacenia czynszu od nich, a jeśli będzie je trzymać, to w trzecim roku powinien je w całości spłacić wraz z czynszem. W 1400 Mikołaj Rotenburg zasądzony został na zapłacenie kary Miczkowi z Ptaszkowa[4].
W 1400 kasztelan kaliski Świętosław z Szubina mąż Wichny z Grodziska Wielkopolskiego toczył spór sądowy z Mirosławem zwanym Jastkułka noszącego odmiejscowe nazwisko od nazwy wsi Jaskółki, który dowodzi, że Świętosław zastawił mu w Michorzewie 6 grzywien czynszu za 30 grzywien. W 1401 Tycz Bar z Opalenicy, uposażając plebana opalenickiego, dał mu 3 ostrowy, m. in. ostrów w swojej dziedzinie Michorzewo wraz z wolną zagrodą obok starego cmentarza w pobliżu dworu sołtysa. Według zawartej umowy pleban mógł te ostrowy osuszyć i wykarczować[4].
W latach 1404-1411 właścicielem we wsi był kasztelan poznański Mościc ze Stęszewa. W 1404 toczył on proces z Borkiem z Grodziska, który wygrał od Mościca 60 grzywien. Zgodnie z dokumentami starosty generalnego wielkopolskiego za tą kwotę zastawiono Opalenicę wraz z okolicznymi wsiami z czego wyłączono trzy wsie, jakie Mościc już wcześniej miał w zastawie i jakie miały przy nim mają pozostać, w tym m. in. Michorzewo. W 1411 woźny sądu ziemskiego zeznał, że wprowadził Wyszotę z Kórnika i Mikołaja Będlewskiego w posiadanie 7 dziedzin tegoż Mościca na sumę 800 grzywien, w tym m. in. Michorzewo Mokre i Michorzewo Suche czyli obecne wsie Michorzewo i Michorzewko. W 1418 wieś należała do Wichny Miechorzewskiej. W latach 1430-1431 odnotowano Hinczkę z Michorzewa[4].
W 1434 Przedpełk Mościc z Koźmina oraz ze Stęszewa sprzedał Michorzewo za 280 grzywien, z zastrzeżeniem prawa wykupu, Janowi i Wojciechowi braciom z Młodawska. W 1435 sprzedał z zastrzeżeniem prawa wykupu Wawrzyńcowi z Bieczyn Michorzewo Mokre i Michorzewo Suche za 600 grzywien. W 1435 sprzedał Dobrogostowi z Szamotuł miasto Opalenicę wraz z wsiami, w tym m. in. Michorzewo Mokre[4].
W 1445 kasztelan gnieźnieński Piotr Bniński z Bnina otrzymał od braci niedzielnych Andrzeja i Wojsława z Gryżyny miasto Opalenicę wraz z wsiami, a wśród nich m. in. Michorzewo Mokre i Michorzewo Suche. W zamian dał im za to połowę wsi Darnowo i 6000 grzywien szer. groszy. W 1445 zapowiedział dziedziny Opalenica wraz z wsiami, a wśród nich m. in. Michorzewo Mokre[4].
W 1457 nastąpił podział majątku pomiędzy braćmi Bnińskimi. Piotr Bniński otrzymał część dóbr w podziale dóbr po ojcu kasztelanie gnieźnieńskim Piotrze Bnińskim z Bnina. Od swoich braci przyrodnich Piotra kanonika poznańskiego i Macieja Mosińskiego otrzymał miasto Opalenica z wsiami, m. in. Michorzewo Mokre i Miechorzewo Suche[4].
Od drugiej połowy XVIII wieku do II wojny światowej Michorzewo należało do rodziny Sczanieckich. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.
W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) Michorzewo należało do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodzicki, lutomyślski oraz lwowkowski[8], współczesne nazewnictwo bukowski, grodziski, nowotomyski, lwówecki[9]. Michorzewo należało do okręgu bukowskiego i było siedzibą majętności o tej samej nazwie, której właścicielami była rodzina Sczanieckich[8]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 366 mieszkańców i 35 dymów (domostw)[8].
W miejscowości był przystanek kolejowy Michorzewo.
Urodzeni w miejscowości
[edytuj | edytuj kod]W Michorzewie urodził się Kazimierz Filip Wize (1873–1953), syn administratora tutejszego majątku, biolog, lekarz psychiatra i filozof.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]
.jpg)
Barokowo-klasycystyczny kościół NMP i Wszystkich Świętych pochodzi z lat ok. 1797 - 1800. Jest budowlą salową, z wieżą o ostrosłupowym zwieńczeniu od zach. Wyposażenie wnętrza pochodzi z końca XVIII i pocz. XIX w., a witraże zaprojektował na pocz. XX w. Stefan Matejko z Krakowa (bratanek i uczeń Jana). Na chórze wśród stiukowej dekoracji w stylu Ludwika XIV znajduje się kartusz z monogramem fundatorki kościoła starościny średzkiej Anastazji Sczanieckiej. Dwie barokowe rzeźby świętych na balustradzie chóru pochodzą z poprzedniej, jeszcze drewnianej świątyni. Kościół otoczony jest murem powstałym w tym samym czasie, w którego narożnikach wzniesiono 2 kwadratowe kaplice - kostnice.Po płd.- wsch. stronie kościoła pochowana została Emilia Sczaniecka[10], której staraniem w 1883 r. kościół gruntownie odremontowano. W sąsiedztwie znajduje się cmentarz grzebalny, a na nim stare nagrobki z XIX i pocz. XX w. Znajduje się tu też park krajobrazowy (8,4 ha), rozplanowany w 1 poł. XIX w., ale raczej o młodszym zadrzewieniu. W parku wznosi się pałac neoklasyczny z ok. 1910 r., o rzucie zbliżonym do litery H. Ma tu obecnie siedzibę Ośrodek Rehabilitacyjno-szkoleniowy Wielkopolskiego towarzystwa Stwardnienia Rozsianego i udarów mózgu. W sąsiedztwie położony jest zespół zabudowań folwarcznych, z gorzelnią z pocz. XX w. Zbudowana została na podmurówce z kamienia polnego. Składa się z części mieszkalnej, magazynu i dwukondygnacyjnej aparatowni z kominem o wysokości ok. 28 m. W 1979 r. nastąpiła modernizacja gorzelni. Stan obecny dobry. Sprzęt i urządzenia z pocz. wieku nie zachowały się. W czasie wojny na strychu przechowywano cenne sprzęty i porcelanę Sczanieckich.
Ludzie związani z Michorzewem
[edytuj | edytuj kod]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 774 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 79466.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Gąsiorowski 1992 ↓, s. 111-113.
- ↑ List of all names of the place Groß Michelsdorf between 1900 and 1990 - Former eastern territories [online], ehemalige-ostgebiete.de [dostęp 2025-09-04].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- 1 2 3 Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 198-201.
- ↑ KSNG [online], ksng.gugik.gov.pl [dostęp 2022-01-12].
- ↑ Wielkopolska ciekawie.Emilia Sczaniecka [dostęp 2021-08-17]
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. III L-Q, hasło „Michorzewo”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 1992, s. 111-113.
- Michorzewo, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014.
