Molukańczycy
 Ślub molukański, panna młoda w tradycyjnym stroju | |
| Populacja |
2,5 mln |
|---|---|
| Miejsce zamieszkania | |
| Język |
języki austronezyjskie, języki zachodniopapuaskie (północnohalmaherskie) |
| Religia |
głównie: islam, chrześcijaństwo (protestantyzm, katolicyzm) |
| Pokrewne |
(językowo) Papuasi, Melanezyjczycy |
Molukańczycy[2] – autochtoniczne grupy etniczne zamieszkujące archipelag Moluków, od 1950 r. wchodzący w skład Republiki Indonezji (prowincje Moluki i Moluki Północne). Posługują się językami austronezyjskimi lub niespokrewnionymi językami papuaskimi z rodziny północnohalmaherskiej[3]. Termin „Molukańczycy” określa ogół grup językowych i etnicznych zamieszkujących wyspy Moluki.
Pierwotnymi mieszkańcami Moluków były ludy o pochodzeniu melanezyjskim i papuaskim[4][5]. Ludy austronezyjskie miały zasiedlić wyspy wschodniej Indonezji ok. 2000 roku p.n.e., asymilując się z grupami przedaustronezyjskimi[6]. W wielu austronezyjskich językach Moluków zachowały się cechy charakterystyczne dla języków papuaskich[5]. Później wśród Molukańczyków pojawiły się geny holenderskie, chińskie, portugalskie, hiszpańskie, arabskie i angielskie. Była to konsekwencja kolonizacji, a także małżeństw zawieranych z zagranicznymi kupcami w średniowieczu i europejskimi żołnierzami podczas wojny światowej. Na etnogenezę populacji molukańskiej wpłynęli także nieliczni potomkowie Niemców (zwłaszcza na wyspie Ambon), wraz z przybywaniem protestanckich misjonarzy począwszy od XV wieku.
Cechy fizyczne Molukańczyków nie są zasadniczo zgodne z klasyfikacją językową. Mieszkańcy północnych Moluków albo reprezentują typ indonezyjski (m.in. papuaskojęzyczne ludy Ternate, Tidore, Galela), albo wykazują cechy fizyczne kojarzone z ludnością papuaską (ludy austronezyjskie południowej Halmahery). Na centralnych i południowych Molukach typ fizyczny waha się od indonezyjskiego (np. w archipelagu Tanimbar, na wyspach Ambon, Seram i Buru) do papuaskiego (np. na wyspach Aru)[3]. Ludność północnej części Moluków (prowincja Moluki Północne) wyznaje przede wszystkim islam, w centralnej części wysp wyznawcy islamu i chrześcijaństwa mają mniej więcej równy udział w populacji, a na południowym wschodzie przeważa chrześcijaństwo[7]. Mieszkańcy północnych Moluków stosunkowo wcześnie przyjęli islam, a chrześcijaństwo (katolicyzm i protestantyzm) było szerzone przez Portugalczyków i Holendrów[7].
Pewna populacja Molukańczyków (ok. 42–50 tys.[8]) zamieszkuje Holandię. Grupa ta składa się głównie z potomków żołnierzy Królewskiej Armii Holenderskich Indii Wschodnich, którzy mieli się osiedlić w Holandii tylko na pewien czas, ale ostatecznie zostali zmuszeni do pozostania. Pozostałą część tworzą Molukańczycy służący w holenderskiej marynarce wojennej i ich potomkowie, a także osoby, którzy przybyły do Holandii z zachodnich terenów Nowej Gwinei, gdy ta część wyspy została przekazana Indonezji[9]. Znakomita większość Molukańczyków nadal zamieszkuje wyspy Moluki oraz pobliskie regiony archipelagu indonezyjskiego, takie jak Papua Zachodnia, Timor Zachodni, Celebes Północny, Bali i Jawa.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama, Dan Bahasa Sehari-Hari Penduduk Indonesia. Badan Pusat Statistik Indonesia, 2010. [dostęp 2020-01-23]. (indonez.).
- ↑ Patrycja Matusz-Protasiewicz, Integracja z zachowaniem własnej tożsamości: holenderska polityka wobec imigrantów, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2008 (Acta Universitatis Wratislaviensis 3070), ISBN 978-83-229-2951-3, OCLC 429499127.
- ↑ a b Robert Blust, The Austronesian languages, wyd. popr., Canberra: Asia-Pacific Linguistics, School of Culture, History and Language, College of Asia and the Pacific, Australian National University, 2013 (Asia-Pacific Linguistics 008), s. 9, ISBN 978-1-922185-07-5, OCLC 851066712 (ang.).
- ↑ Waruno Mahdi: Irian Jaya – Anthropological and Historical Perspective. IRJA.org. [zarchiwizowane z tego adresu (1999-10-09)]. (ang.).
- ↑ a b Marian Klamer, Ger Reesink, Miriam van Staden, East Nusantara as a linguistic area, [w:] Pieter Muysken (red.), From Linguistic Areas to Areal Linguistics, Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins Publishing, 2008 (Studies in Language Companion Series 90), s. 95–149, DOI: 10.1075/slcs.90.03kla, ISBN 978-90-272-3100-0, OCLC 648344504 (ang.).
- ↑ Jean Gelman Taylor, Indonesia: Peoples and Histories, New Haven–London: Yale University Press, 2003, s. 5–7, ISBN 0-300-09709-3, ISBN 0-300-09710-7, OCLC 192072152, JSTOR: j.ctt1nq2mr (ang.).
- ↑ a b Azimah Rahayu, Senja merah di tanah Maluku: untaian hikmah misi kemanusiaan MER-C, Jakarta: Zikrul Hakim, 2004, s. 17, ISBN 978-979-9140-95-1, OCLC 69017849 (indonez.).
- ↑ Moluccans in the Netherlands. Minority Rights Group, 2023-10-16. [dostęp 2025-11-27]. (ang.).
- ↑ Gijs Beets, Evelien Walhout, Santo Koesoebjono, Demografische ontwikkeling van de Molukse bevolkingsgroep in Nederland, „Maandstatistiek van de Bevolking”, 50 (6), s. 13–17 (niderl.).