Mykoła Riabczuk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mykoła Riabczuk
Микола Рябчук
Ilustracja
Mykoła Riabczuk (2009)
Pełne imię i nazwisko

Mykoła Jurijowycz Riabczuk

Data i miejsce urodzenia

27 września 1953
Łuck

Zawód, zajęcie

krytyk literacki, eseista, publicysta, poeta

Narodowość

ukraińska

Odznaczenia
Odznaka Honorowa „Bene Merito”

Mykoła Jurijowycz Riabczuk, ukr. Микола Юрійович Рябчук (ur. 27 września 1953 w Łucku) – ukraiński krytyk literacki, eseista i publicysta, poeta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w Łucku na Wołyniu, w młodości zafascynowany Hryhorijem Czubajem, oryginalny poeta tamtych czasów, zaprzyjaźniony z Wiktorem Neborakiem i Jurijem Andruchowyczem, twórcami grupy literackiej Bu-Ba-Bu. Za publikację wierszy w almanachu Skrzynia (Skrynia) został relegowany ze studiów.

W 1988 ukończył Instytut Literacki im. M. Gorkiego w Moskwie, posiada dyplom doktora teorii literatury. Był redaktorem i zastępcą redaktora naczelnego miesięcznika „Wseswit” (ukraiński odpowiednik „Literatury na świecie”) oraz szefem działu krytyki czasopisma „Suczasnist”.

W latach 19941996 oraz w 1999 był stypendystą i gościnnym profesorem na kilku uniwersytetach amerykańskich. W 1997 był współzałożycielem opiniotwórczego kijowskiego miesięcznika „Krytyka”.

Mykoła Riabczuk jest tłumaczem klasyków polskich, w „Krytyce” zamieszczał przegląd paryskiej „Kultury”. Jest współpracownikiem Centrum Studiów Europejskich Uniwersytetu Akademia Kijowsko-Mohylańska. W Polsce teksty Riabczuka były publikowane m.in. na łamach „Więzi”, „Tygodnika Powszechnego”, „Krasnogrudy”, „Czasu Kultury”, „Akcentu”, „Dekady Literackiej”, „Kultury Enter”.

W 1999 otrzymał nagrodę Polcul Foundation za działanie na rzecz dobrych stosunków polsko-ukraińskich[potrzebny przypis], a w 2002 został laureatem polsko-ukraińskiej Nagrody Pojednania Polsko-Ukraińskiego. Po transformacji zmienił się charakter jego twórczości – miejsce poezji, prozy i krytyki literackiej zajęła publicystyka społeczno-kulturalna i polityczna.

W grudniu 2009 z rąk ministra Radosława Sikorskiego otrzymał Odznakę Honorową „Bene Merito”[1].

Od 2014 roku jest przewodniczącym jury Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus”[2].

Jego żoną jest poetka i tłumaczka Natałka Biłocerkiweć[3].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • almanach Skrynia, w którym znajdują się wiersze Riabczuka i innych ukraińskich poetów
  • Zyma u Lwowi, 1989, w którym znajdują się wiersze z lat 70. i 80.
  • Maleńkie tragedie (w przekł. M. Kaweckiej)
  • Wiersze (przekł. B. Zadura)
  • wiersze związane z „pomarańczową rewolucją”, np. „wiersze zawsze / są wolne // nawet jeśli / zrymujemy je / zakujemy w strofy / zamkniemy w foliałach (...)” (przekł. M. Piekarska), które prezentował na wieczorze autorskim zorganizowanym we Wrocławiu w 2005 r.

Eseje[edytuj | edytuj kod]

  • Nie w Paryżu umrzemy, przekł. B. Zadura, zamieszczone w: Rybo – Wino – Kur. Antologia literatury ukraińskiej ostatnich dwudziestu lat., red. O. Hnatiuk, 1994;
  • Polska, Polacy, Polski – próba filologicznego krajoznawstwa, przekł. O. Hnatiuk (Polszcza, polśkyj, polaky, „Suczasnist” 1998, nr 11),
  • Okcydentaliści mimo woli: paradoksy ukraińskiego natywizmu (Zachidnyky mymowoli. Ukrajinśkyj nacionalizm miż zachidnyctwom i natywizmom, „Suczasnist” 2000, nr 5).
  • Zona widczużennia: ukrajinśka oliharchija miż Schodom i Zachodom, Kyjiw 2004 r.

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Od Małorosji do Ukrainy (Wid Małorosiji do Ukrajiny: paradoksy zapizniłoho nacijetworennia), 2000, przekł. O. Hnatiuk, K. Kotyńska.
  • Dylematy ukraińskiego Fausta (Dyłemy ukrajinśkoho Fausta: hromadianśke suspilstwo i rozbudowa derżawy, 2000)
  • Deinde tilky ne tut (2002): zbiór esejów i opowiadań
  • Dwie Ukrainy (Dwi Ukrajiny), przekł. M. Dyhas, K. Kotyńska, I. Werestiuk, W. Witwicki, 2003

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. II Narada Kierownictw Ministerstw Spraw Zagranicznych RP i Ukrainy. msz.gov.pl, 17 grudnia 2009. [dostęp 2010-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-05)].
  2. Oficjalna strona internetowa: Jury nagrody Angelus. [dostęp 2014-10-19].
  3. Bilotserkivets, Natalka, [w:] Who's who in Contemporary Women's Writing, Jane Eldridge Miller (red.), Routledge, 2001, s. 37–38, ISBN 978-0-415-15980-7 (ang.).