Niełaz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niełaz
Dasyurus[1]
É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1796[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – niełaz eukaliptusowy (D. geoffroii)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Nadrząd

torbacze

Rząd

niełazokształtne

Rodzina

niełazowate

Podrodzina

niełazy

Plemię

niełazy

Rodzaj

niełaz

Typ nomenklatoryczny

Didelphis maculata Anonymus, 1791 (= Didelphis viverrina Shaw, 1800)

Synonimy
Gatunki

7 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście

Niełaz[8] (Dasyurus) – rodzaj ssaka z podrodziny niełazów (Dasyurinae) w obrębie rodziny niełazowatych (Dasyuridae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii i Nowej Gwinei[9][10][11].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała samic 24,1–45 cm, długość ogona samic 21–41 cm, długość ciała samców 22,8–75,9 cm, długość ogona samców 21,2–55 cm; masa ciała samic 0,24–2,5 kg, samców 0,34–5 kg[10].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Dasyurus (Dasurus): gr. δασυς dasus „włochaty, kudłaty”; ουρα oura „ogon”[12].
  • Dasyurinus: rodzaj Dasyurus É. Geoffroy Saint-Hilaire; łac. przyrostek -inus „należący do, odnoszący się do”[13][5]. Gatunek typowy: Dasyurus geoffroii Gould, 1841.
  • Dasyurops: rodzaj Dasyurus É. Geoffroy Saint-Hilaire; ωψ ōps, ωπος ōpos „wygląd”[14][5]. Gatunek typowy: Viverra maculata Kerr, 1792.
  • Notoctonus: gr. νοτος notos „południe”[15]; κτονος ktonos „morderca”, od κτεινω kteinō „mordować, zabijać”[16]. Gatunek typowy: Dasyurus geoffroii Gould, 1841.
  • Satanellus: gr. Σατανας SatanasSzatan[17]; łac. przyrostek zdrabniający -ellus[18]. Gatunek typowy: Dasyurus hallucatus Gould, 1842.
  • Stictophonus: gr. στικτος stiktos „cętkowany, plamisty”, od στιζω stizō „tatuować”[19]; φωνη phōnē głos, dźwięk, od φωνεω phōneō „mówić”[20]. Gatunek typowy: Viverra maculata Kerr, 1792.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[9][8]:

Opisano również gatunek wymarły z pliocenu Australii[21]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Niepoprawna późniejsza pisownia Dasyurus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1796.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dasyurus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. É. Geoffroy Saint-Hilaire. Dissertation sur les animaux à bourse (Didelphis L.). „Magasin Encyclopédique”. Seconde Année. 3, s. 469, 1796. (fr.). 
  3. Anonim: Zoology. W: The London encyclopaedia, or, Universal dictionary of Science, art, literature, and practical mechanics, comprising a popular view of the present state of knowledge, illustrated by numerous engravings, a general Atlas, and appropriate diagrams. Cz. 22. London: Thomas Tegg, 1829, s. 743. (ang.).
  4. J.B. Harvey. A sketch of the natural history of Port Lincoln. „The South Australian Magazine”. 1 (6), s. 210, 1841. (ang.). 
  5. a b c d P. Matschie. Die Verbreitung der Beuteltiere auf NeuGuinea mit einigen Bemerkungen über ihre Einteilung in Untergattungen. „Mitteilungen aus dem Zoologischen Museum in Berlin”. 8, s. 262, 1915-1917. (niem.). 
  6. Pocock 1926 ↓, s. 1082.
  7. a b Pocock 1926 ↓, s. 1083.
  8. a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 7. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  9. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 60–70. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  10. a b A.M. Baker: Family Dasyuridae (Carnivorous Marsupials). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 301–305. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).
  11. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Dasyurus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-23].
  12. T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Washington: Government Printing Office, 1904, s. 218, seria: North American Fauna. (ang.).
  13. Jaeger 1944 ↓, s. 111.
  14. Jaeger 1944 ↓, s. 155.
  15. Jaeger 1944 ↓, s. 147.
  16. Jaeger 1944 ↓, s. 63.
  17. Jaeger 1944 ↓, s. 203.
  18. Jaeger 1944 ↓, s. 80.
  19. Jaeger 1944 ↓, s. 221.
  20. Jaeger 1944 ↓, s. 172.
  21. A. Bartholomai. Dasyurus dunmalli, a new species of fossil marsupial (Dasyuridae) in the Upper Cainozoic deposits of Queensland. „Memoirs of the Queensland Museum”. 16 (1), s. 20, 1971. (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]