Obóz szkoleniowy SS w Trawnikach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trawniki-Männer podczas likwidacji getta warszawskiego w 1943. Zdjęcie z Raportu Stroopa

Obóz szkoleniowy SS w Trawnikach (niem. Ausbildungslager Trawniki der SS) – niemiecka jednostka szkoleniowa w Trawnikach w dystrykcie lubelskim Generalnego Gubernatorstwa, utworzona przy obozie pracy w Trawnikach. Przygotowywała funkcjonariuszy dla potrzeb formacji pomocniczych SS, między innymi strażników obozów koncentracyjnych bezpośrednio podlegając organizacyjnie zarządowi niemieckiej policji pomocniczej Sonderdienst utworzonej przez gubernatora Hansa Franka.

Historia[edytuj]

Obóz powstał na początku września 1941, a komendantem został SS-Hauptsturmführer Karl Streibel. Cała kadra szkoleniowa oraz instruktorzy należeli do Sonderdienstu lub SS i rekrutowali się głównie z volksdeutschów.

Pierwsi kandydaci rekrutowali się z sowieckich jeńców wojennych, przywiezionych z Białej Podlaskiej, Chełma, Zamościa. Wśród jeńców przeprowadzano selekcję[potrzebny przypis]. Komisarzy politycznych Armii Czerwonej, Żydów i odmawiających współpracy likwidowano, a osoby zasługujące na szczególne zaufanie po przeszkoleniu włączano do służb pomocniczych SS.

Szkolonych funkcjonariuszy nazywano Hiwis, natomiast oficjalna nazwa brzmiała Oddziały Wartownicze Pełnomocnika Reichsführera SS i Policji Niemieckiej ds. Utworzenia Baz SS i Policji na Nowych Terenach Wschodnich. W marcu 1942 zmieniono ją na Oddziały Wartownicze Dowódcy Policji i SS na Dystrykt Lubelski.

Ludzie ci pełnili różne funkcje: ochraniali majątki i zakłady przemysłowe, zasilali kadry policji, pełnili służbę wartowniczą w obozach koncentracyjnych i obozach zagłady (Majdanek, Treblinka, Trawniki, Bełżec, Sobibór, Auschwitz-Birkenau), brali udział w likwidacji getta warszawskiego. Utworzono z nich również 203 Batalion Schutzmannschaft (Schutzmannschaft Bataillon 203), stacjonujący w Wólce Profeckiej. Podobny batalion utworzono w Trawnikach – Batalion E Sonderdienstu (Sonderdienst E-Bataillon). Batalion ten znany też był pod nazwą Trawniki-Männer lub SS-Streibelbataillon.

Z początkiem marca 1942 na terenie obozu szkoleniowego ulokowanych było 1250 Hiwis. Do jesieni 1942 rekrutowani oni byli głównie z jeńców armii sowieckiej. Ze względu na prymitywne warunki w obozach jenieckich i wysoką śmiertelność jeńców, nabór rozpoczęto także wśród ludności cywilnej na zajętych terenach, która była negatywnie nastawiona do reżimu stalinowskiego. Próbowano tu m.in. utworzyć Goralische Waffen SS Legion.

Przez obóz w Trawnikach przeszło co najmniej 4750 osób. We wrześniu 1943 liczba funkcjonariuszy wynosiła 3,7 tys. osób[1].

Po 3 listopada 1943 (zamordowanie więźniów i likwidacja obozu pracy w ramach Aktion Erntefest) w Trawnikach pozostał jedynie obóz szkoleniowy SS i batalion E Służby Specjalnej (Sonderdienst E-Bataillon). 10 maja 1944 do koszar obozu przeniesiono posterunek żandarmerii z Cycowa (Gendarmerie-Posten Cycow in Trawniki).

Przypisy

  1. Zagłada Żydów polskich w czasie ii wojny światowej. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2007, s. 19. ISBN 83-89078-87-2.

Bibliografia[edytuj]

  • Peter R. Black: Die Trawniki-Männer und die „Aktion Reinhard”. W: Bogdan Musiał (wyd.): „Aktion Reinhardt”. Der Völkermord an den Juden im Generalgouvernement 1941–1944. Fibre, Osnabrück 2004, ISBN 3-929759-83-7, s. 309–352.
  • Helge Grabitz, Wolfgang Scheffler: Letzte Spuren. Ghetto Warschau. SS-Arbeitslager Trawniki, Aktion Erntefest. Hentrich, Berlin 1993, ISBN 3-89468-058-X.
  • Witold Mędykowski: Obóz pracy dla Żydów w Trawnikach. W: Wojciech Lenarczyk, Dariusz Libionka (wyd.): Erntefest 3–4 listopada 1943. Zapomniany epizod Zagłady. Państwowe Muzeum na Majdanku, Lublin 2009, ISBN 978-83-925187-5-4, s. 183–210.

Linki zewnętrzne[edytuj]