Oksymoron

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Oksymoron (z gr. ὀξύμωρος czyt. oksýmōros, od oksýs ostry i mōros tępy), antylogia, epitet sprzecznyfigura retoryczna, którą tworzy się przez zestawienie wyrazów o przeciwstawnych znaczeniach.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Oksymoron najczęściej składa się z rzeczownika i określającego go przymiotnika (np. gorący lód, żywy trup, sucha woda), albo z czasownika i określającego go przysłówka (np. śpieszyć się powoli). Jest odmianą paradoksu o znaczeniu metaforycznym. Oksymorony pojawiały się często w literaturze baroku, np. w wierszu Andrzeja Morsztyna Vaneggiar d'una innamorata:

I mrozem pałam, i ogniami leję [...] Mróz gorejący, a ogień lodowy [...] Żyjąc umieram, konam nieśmiertelnie.

Niektóre oksymorony wchodzą do powszechnego użycia, tracąc swoje paradoksalne, sprzeczne znaczenie. Takimi wyrażeniami są, np. „wirtualna rzeczywistość”, „ciepłe lody” czy „zimne ognie”. Nadto niektóre powszechnie używane wyrazy nabierają znaczenia paradoksalnego, trudnego do wyobrażenia, np. „eksport wewnętrzny”.

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

  • gorący lód
  • żywy trup
  • sucha woda
  • spiesz się powoli
  • pracowite lenistwo
  • ciepłe lody
  • zimne ognie
  • urbanistyka nomadów[1]
  • morfematyka alfabetu Morse'a[1]
  • współczesna literatura sumeryjska[1]
  • fonetyka filmu niemego[1]
  • historia tradycji innowacyjnych[1]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Umberto Eco Wahadło Foucaulta, wydanie Warszawa 1993, rozdz. 12, str. 80

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]