Operacja Most

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy operacji przerzutu Żydów z ZSRR i Rosji do Izraela w latach 1990–1992. Zobacz też: inne operacje „Most”.

Most – kryptonim operacji przerzutu Żydów z ZSRR i Rosji do Izraela w latach 1990–1992[1].

Wojna izraelsko-arabska w 1967 r. (tzw. wojna sześciodniowa) spowodowała, że Polska wraz z innymi krajami socjalistycznymi (oprócz Rumunii) zerwała stosunki z Izraelem. Aby jednak zapewnić minimum obsługi konsularnej, interesy Izraela powierzono ambasadzie Holandii w Warszawie. Do jej zadań należało między innymi zapewnienie pomocy osobom emigrującym z ZSRR, udającym się do Wiednia, tranzytem przez Polskę.

Dopiero 4 maja 1987 r., po pewnym ociepleniu wzajemnych stosunków, otwarto w Warszawie przedstawicielstwo Izraela – Sekcję Interesów. Podstawowym powodem, dla którego Ministerstwo Spraw Zagranicznych Izraela dążyło do ponownego nawiązania stosunków dyplomatycznych z Polską, było zapewnienie nowego punktu tranzytowego dla opuszczających ZSRR radzieckich Żydów. W Polsce w tym czasie było niewielu Żydów. Na fali gorbaczowskiej odwilży w ZSRR, od połowy lat osiemdziesiątych XX w. władze wydawały zezwolenia na wyjazd dziesiątkom tysięcy Żydów radzieckich. Dotychczasowy punkt tranzytowy w Wiedniu był zbyt mały, by obsłużyć ten masowy ruch. Dodatkowo, po serii pogróżek ze strony organizacji arabskich, z udziału w tej akcji zrezygnowały Węgry.

Po utworzeniu rządu Tadeusza Mazowieckiego Polska wydała zgodę na masową akcję. 26 marca 1990, na spotkaniu z przedstawicielami Amerykańskiego Kongresu Żydów, Tadeusz Mazowiecki złożył deklarację, że Polska nie uchyli się od pomocy Żydom emigrującym z ZSRR i zapewni im tranzyt. W wyniku tej decyzji podjęta została współpraca z dotychczas wrogimi sobie służbami specjalnymi: Departamentem I MSW, izraelskim Mosadem oraz CIA. Do Polski przybyła też delegacja izraelskiego ministerstwa spraw wewnętrznych. Podstawowym zagadnieniem było zapewnienie bezpiecznego tranzytu Żydów w ramach wspólnej operacji o kryptonimie Most. 13 lipca 1990 roku Sławomir Petelicki obejmuje dowództwo nad jednostką wojskową 2305 prowadzącą operację Most w Polsce[2]. Operację osłaniał Jerzy Dziewulski, a część operacji sfinansowała firma Art-B[3]. W wyniku skutecznej współpracy operacja przebiegła bez zakłóceń.

Przypisy