Rząd Tadeusza Mazowieckiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rząd Tadeusza Mazowieckiego
 Polska
Premier Tadeusz Mazowiecki
Partie na początku: PZPR, ZSL, SD[a];
na końcu: UD, PSL, SD, ROAD, FPD
Kadencja od 12 września 1989
do 12 stycznia 1991
Poprzedni rząd Mieczysława Rakowskiego[b]
Następny rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego
Akt powołania przez Sejm X kadencji Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko Prezesa Rady Ministrów, 24 sierpnia 1989
List gratulacyjny Jerzego Turowicza do Tadeusza Mazowieckiego z okazji nominacji na pierwszego niekomunistycznego premiera

Rząd Tadeusza MazowieckiegoRada Ministrów pod kierownictwem pierwszego po obaleniu PRL premiera Tadeusza Mazowieckiego, powołany przez Sejm 12 września 1989 i zastąpiony przez rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego na początku 1991 roku.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Ustalenia Okrągłego Stołu nie przewidywały powołania rządu przez NSZZ „Solidarność”[1]. Postulat taki został rozpowszechniony później, w artykule Adama Michnika Wasz prezydent, nasz premier z 3 lipca 1989, w reakcji na miażdżące zwycięstwo opozycji w pierwszych wolnych wyborach.

W sierpniu 1989 doszło do nieudanej próby stworzenia rządu przez Czesława Kiszczaka w ramach dotychczasowej koalicji PZPR-ZSL-SD, ewentualnie rozszerzonej o Solidarność. Na udziale tej ostatniej w nowym rządzie zależało dotychczasowym władzom ze względu na chęć podzielania się odpowiedzialnością za kosztowne społecznie reformy. Solidarności trudno było zaś po de facto wygranych przez nią czerwcowych wyborach zawrzeć otwartą koalicję z PZPR.

Nowa perspektywa powołania rządu pojawiła się w dniu 17 sierpnia 1989, gdy Lech Wałęsa wraz z Romanem Malinowskim i Jerzym Jóźwiakiem ogłosili publicznie przed Pałacem Myślewickim zawiązanie koalicji Solidarności z ZSL i SD. Wcześniej tego samego dnia przedstawiciele trzech umawiających się stron spotkali się w Belwederze z prezydentem Wojciechem Jaruzelskim i ustępującym premierem Czesławem Kiszczakiem, którzy poparli zawarcie nowej koalicji. PZPR formalnie nie weszła w jej skład, ale poparła jej idee i zagwarantowała dla siebie teki ministrów spraw wewnętrznych oraz obrony, a następnie głosowała w Sejmie za kandydaturą Tadeusza Mazowieckiego na premiera i przedstawionym przez niego składem Rady Ministrów. W efekcie pozostająca teoretycznie poza koalicją rządową PZPR uzyskała w nowym rządzie cztery teki ministerialne, a więc więcej niż wchodzące w skład koalicji SD oraz tyle samo, co uczestniczące w niej ZSL.

24 sierpnia 1989 na wniosek prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego Sejm PRL X kadencji (tzw. Sejm kontraktowy) wybrał na premiera Tadeusza Mazowieckiego (za głosowało 378 posłów, 4 było przeciwko, a 41 wstrzymało się od głosu[2]), powierzając mu misję tworzenia nowego rządu. W głosowaniu 12 września 1989 zatwierdzającym pierwotny skład Rady Ministrów udział wzięło 415 posłów, z których 402 poparło nowy gabinet, zaś 13 wstrzymało się od głosu. Głosów przeciwnych nie oddano.

Rząd Tadeusza Mazowieckiego złożył dymisję 25 listopada 1990, nazajutrz po porażce Tadeusza Mazowieckiego w wyborach prezydenckich. Sejm przyjął dymisję rządu 14 grudnia 1990. 22 grudnia 1990 zakończył działalność ostatni rząd emigracyjny, który uznał rząd Tadeusza Mazowieckiego za prawowity rząd Polski. Rada Ministrów pełniła swoje obowiązki do czasu powołania rządu Jana Krzysztofa Bieleckiego 12 stycznia 1991, a sam premier Tadeusz Mazowiecki do 4 stycznia 1991, kiedy to Sejm powołał na premiera Jana Krzysztofa Bieleckiego i powierzył mu misję tworzenia nowego gabinetu.

Skład Rady Ministrów (w momencie ustąpienia)[edytuj | edytuj kod]

Skład rządu w momencie powołania[3][edytuj | edytuj kod]

Zmiany w rządzie[edytuj | edytuj kod]

  • 20 grudnia 1989
    • minister rolnictwa, gospodarki żywnościowej i leśnictwa Czesław Janicki objął urząd ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej.
    • minister ochrony środowiska i zasobów naturalnych Bronisław Kamiński objął urząd ministra ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa.
    • minister transportu, żeglugi i łączności Franciszek Wielądek objął urząd ministra transportu i gospodarki morskiej.
    • minister ds. organizacji resortu łączności Marek Kucharski objął urząd ministra łączności.
  • styczeń 1990
    • przekształcenie resortu ochrony środowiska i zasobów naturalnych w resort ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa.
  • 6 lipca 1990
  • 13 lipca 1990
    • zostało utworzone Ministerstwo Przekształceń Własnościowych.
  • 14 września 1990
  • 12 października 1990

Uwagi

  1. Główną siłą polityczną w rządzie była niepartyjna Solidarność.
  2. Do 22 grudnia 1990 funkcjonował równolegle drugi rząd Edwarda Szczepanika na emigracji.

Przypisy

  1. „Wasz Prezydent, nasz Premier”, czyli koniec Okrągłego Stołu. wp.pl, 6 lutego 2004.
  2. Kalendarium wydarzeń III RP w: Aleksander Hall, Osobista historia III Rzeczypospolitej, wyd. Rosner & Wspólnicy, Warszawa 2011, s. 424.
  3. Skład rządu. mamprawowiedziec.pl.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]