Rząd Tadeusza Mazowieckiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rząd Tadeusza Mazowieckiego
 Polska
Premier Tadeusz Mazowiecki
Partie na początku: PZPR, ZSL, SD[a];
na końcu: UD, PSL, SD, ROAD, FPD
Kadencja od 12 września 1989
do 12 stycznia 1991
Poprzedni rząd Mieczysława Rakowskiego[b]
Następny rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego
Akt powołania przez Sejm X kadencji Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko Prezesa Rady Ministrów, 24 sierpnia 1989
List gratulacyjny Jerzego Turowicza do Tadeusza Mazowieckiego z okazji nominacji na pierwszego niekomunistycznego premiera

Rząd Tadeusza MazowieckiegoRada Ministrów pod kierownictwem premiera Tadeusza Mazowieckiego, powołany przez Sejm 12 września 1989 i zastąpiony przez rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego na początku 1991 roku.

Geneza[edytuj]

Ustalenia Okrągłego Stołu nie przewidywały powołania rządu przez NSZZ „Solidarność”[1]. Postulat taki został rozpowszechniony później, w artykule Adama Michnika Wasz prezydent, nasz premier z 3 lipca 1989, w reakcji na miażdżące zwycięstwo opozycji w pierwszych wolnych wyborach.

W sierpniu 1989 doszło do nieudanej próby stworzenia rządu przez Czesława Kiszczaka w ramach dotychczasowej koalicji PZPR-ZSL-SD, ewentualnie rozszerzonej o Solidarność. Na udziale tej ostatniej w nowym rządzie zależało dotychczasowym władzom ze względu na chęć podzielania się odpowiedzialnością za kosztowne społecznie reformy. Solidarności trudno było zaś po de facto wygranych przez nią czerwcowych wyborach zawrzeć otwartą koalicję z PZPR.

Nowa perspektywa powołania rządu pojawiła się w dniu 17 sierpnia 1989, gdy Lech Wałęsa wraz z Romanem Malinowskim i Jerzym Jóźwiakiem ogłosili publicznie przed Pałacem Myślewickim zawiązanie koalicji Solidarności z ZSL i SD. Wcześniej tego samego dnia przedstawiciele trzech umawiających się stron spotkali się w Belwederze z prezydentem Wojciechem Jaruzelskim i ustępującym premierem Czesławem Kiszczakiem, którzy poparli zawarcie nowej koalicji. PZPR formalnie nie weszła w jej skład, ale poparła jej idee i zagwarantowała dla siebie teki ministrów spraw wewnętrznych oraz obrony, a następnie głosowała w Sejmie za kandydaturą Tadeusza Mazowieckiego na premiera i przedstawionym przez niego składem Rady Ministrów. W efekcie pozostająca teoretycznie poza koalicją rządową PZPR uzyskała w nowym rządzie cztery teki ministerialne, a więc więcej niż wchodzące w skład koalicji SD oraz tyle samo, co uczestniczące w niej ZSL.

24 sierpnia 1989 na wniosek prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego Sejm PRL X kadencji (tzw. Sejm kontraktowy) wybrał na premiera Tadeusza Mazowieckiego (za głosowało 378 posłów, 4 było przeciwko, a 41 wstrzymało się od głosu[2]), powierzając mu misję tworzenia nowego rządu. W głosowaniu 12 września 1989 zatwierdzającym pierwotny skład Rady Ministrów udział wzięło 415 posłów, z których 402 poparło nowy gabinet, zaś 13 wstrzymało się od głosu. Głosów przeciwnych nie oddano.

Rząd Tadeusza Mazowieckiego złożył dymisję 25 listopada 1990, nazajutrz po porażce Tadeusza Mazowieckiego w wyborach prezydenckich. Sejm przyjął dymisję rządu 14 grudnia 1990. 22 grudnia 1990 zakończył działalność ostatni rząd emigracyjny, który uznał rząd Tadeusza Mazowieckiego za prawowity rząd Polski. Rada Ministrów pełniła swoje obowiązki do czasu powołania rządu Jana Krzysztofa Bieleckiego 12 stycznia 1991, a sam premier Tadeusz Mazowiecki do 4 stycznia 1991, kiedy to Sejm powołał na premiera Jana Krzysztofa Bieleckiego i powierzył mu misję tworzenia nowego gabinetu.

Skład Rady Ministrów (w momencie ustąpienia)[edytuj]

Funkcja Zdjęcie Imię i nazwisko Partia polityczna Data powołania
Prezes Rady Ministrów
Tadeusz Mazowiecki cropped.jpg
Tadeusz Mazowiecki   Unia Demokratyczna 24 sierpnia 1989
Wiceprezes Rady Ministrów,
minister finansów
Leszek Balcerowicz 2010.jpg
Leszek Balcerowicz bezpartyjny 12 września 1989
Wiceprezes Rady Ministrów,
Minister-kierownik Urzędu Postępu Naukowo-Technicznego i Wdrożeń
Jan Janowski   Stronnictwo Demokratyczne 12 września 1989
Minister-szef Urzędu Rady Ministrów Jacek Ambroziak   Unia Demokratyczna 12 września 1989
Minister-członek Rady Ministrów Artur Balazs bezpartyjny 12 września 1989
Minister sprawiedliwości,
prokurator generalny
Aleksander Bentkowski Kancelaria Senatu 2005.jpg
Aleksander Bentkowski   Polskie Stronnictwo Ludowe 12 września 1989 (od 31 marca 1990 prokurator generalny)
Minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej Janusz Byliński bezpartyjny 14 września 1990
Minister kultury i sztuki Izabella Cywińska bezpartyjna 12 września 1989
Minister ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa Bronisław Kamiński   Polskie Stronnictwo Ludowe 12 września 1989
Minister obrony narodowej Piotr Kołodziejczyk bezpartyjny 6 lipca 1990
Minister zdrowia i opieki społecznej Andrzej Kosiniak-Kamysz   Polskie Stronnictwo Ludowe 12 września 1989
Minister spraw wewnętrznych
2008.06.22. Krzysztof Kozlowski Fot Mariusz Kubik 01.JPG
Krzysztof Kozłowski bezpartyjny 6 lipca 1990
Minister pracy i polityki socjalnej
1 Maja Jacek Kuroń.jpg
Jacek Kuroń   Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna 12 września 1989
Minister przekształceń własnościowych
Waldemar Kuczyński Kancelaria Senatu.JPG
Marian Kuczyński   Unia Demokratyczna 14 września 1990
Minister rynku wewnętrznego Aleksander Mackiewicz   Stronnictwo Demokratyczne 12 września 1989
Minister-kierownik Centralnego Urzędu Planowania
Jerzy Osiatynski AB.jpg
Epaminondas Jerzy Osiatyński   Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna 12 września 1989
Minister gospodarki przestrzennej i budownictwa Aleksander Paszyński   Unia Demokratyczna 12 września 1989
Minister edukacji narodowej
Henryk Samsonowicz - Order of the White Eagle.jpg
Henryk Samsonowicz bezpartyjny 12 września 1989
Minister spraw zagranicznych
Krzysztof Skubiszewski 2005.jpg
Krzysztof Skubiszewski bezpartyjny 12 września 1989
Minister łączności Jerzy Slezak   Stronnictwo Demokratyczne 14 września 1990
Minister przemysłu Tadeusz Syryjczyk   Forum Prawicy Demokratycznej 12 września 1989
Minister współpracy gospodarczej z zagranicą
Marcin Swiecicki.jpg
Marcin Święcicki bezpartyjny 12 września 1989
Minister-członek Rady Ministrów
Witold Trzeciakowski.jpg
Witold Trzeciakowski   Unia Demokratyczna 12 września 1989
Minister transportu i gospodarki morskiej Ewaryst Waligórski bezpartyjny 12 września 1989

Wcześniejsi członkowie[edytuj]

Funkcja Zdjęcie Imię i nazwisko Partia polityczna Kadencja
początek koniec
Wiceprezes Rady Ministrów,
Minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej
Czesław Janickii.jpg
Czesław Janicki   Polskie Stronnictwo Ludowe 12 września 1989 6 lipca 1990
Wiceprezes Rady Ministrów,
Minister spraw wewnętrznych
Czeslaw Kiszczak.jpg
Czesław Kiszczak bezpartyjny 12 września 1989 6 lipca 1990
Minister obrony narodowej
Siwicki.Florian.07.JPG
Florian Siwicki bezpartyjny 12 września 1989 6 lipca 1990
Minister transportu i gospodarki morskiej Franciszek Wielądek   Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej 12 września 1989 6 lipca 1990
Minister łączności Marek Kucharski   Stronnictwo Demokratyczne 12 września 1989 14 września 1990 (do 20 grudnia 1989 minister-członek Rady Ministrów)
Minister-członek Rady Ministrów
Aleksander Hall.JPG
Aleksander Hall   Forum Prawicy Demokratycznej 12 września 1989 12 października 1990

Skład rządu w momencie powołania[3][edytuj]

Zmiany w składzie Rady Ministrów[edytuj]

  • 16 grudnia 1989
    • Przekształcenie:
      • Ministerstwo transportu, żeglugi i łączności przekształcono w ministerstwo transportu i gospodarki morskiej.
  • 20 grudnia 1989
    • Odwołanie:
      • Marka Kucharskiego z urzędu ministra-członka Rady Ministrów (powołany na ten urząd 12 września 1989).
    • Powołanie:
  • 1 stycznia 1990
    • Przekształcenie:
      • Ministerstwo ochrony środowiska i zasobów naturalnych przekształcono w ministerstwo ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa.
      • Ministerstwo rolnictwa, gospodarki żywnościowej i leśnictwa przekształcono w ministerstwo rolnictwa i gospodarki żywnościowej.
  • 6 lipca 1990
  • 14 września 1990
  • 12 października 1990
    • Odwołanie:
      • Aleksandra Halla ministra-członka Rady Ministrów (powołany na ten urząd 12 września 1989).

Ciekawostki[edytuj]

Uwagi

  1. Główną siłą polityczną w rządzie była niepartyjna Solidarność.
  2. Do 22 grudnia 1990 funkcjonował równolegle drugi rząd Edwarda Szczepanika na emigracji.

Przypisy

  1. „Wasz Prezydent, nasz Premier”, czyli koniec Okrągłego Stołu. wp.pl, 6 lutego 2004.
  2. Kalendarium wydarzeń III RP w: Aleksander Hall, Osobista historia III Rzeczypospolitej, wyd. Rosner & Wspólnicy, Warszawa 2011, s. 424.
  3. Skład rządu. mamprawowiedziec.pl.

Bibliografia[edytuj]