Rząd Tadeusza Mazowieckiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rząd Tadeusza Mazowieckiego
 Polska
Premier Tadeusz Mazowiecki
Partie Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, Zjednoczone Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Demokratyczne[a]
Unia Demokratyczna
Polskie Stronnictwo Ludowe
Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna
Forum Prawicy Demokratycznej
Kadencja od 12 września 1989
do 12 stycznia 1991
Poprzedni rząd Mieczysława Rakowskiego
Następny rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego
Akt powołania przez Sejm X kadencji Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko Prezesa Rady Ministrów
List gratulacyjny Jerzego Turowicza do Tadeusza Mazowieckiego

Rząd Tadeusza MazowieckiegoRada Ministrów pod kierownictwem premiera Tadeusza Mazowieckiego, powołany przez Sejm 12 września 1989 i zastąpiony przez rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego na początku 1991 roku.

Geneza[edytuj]

Ustalenia Okrągłego Stołu nie przewidywały powołania rządu przez NSZZ „Solidarność”[1]. Postulat taki został rozpowszechniony później, w artykule Adama Michnika Wasz prezydent, nasz premier z 3 lipca 1989, w reakcji na miażdżące zwycięstwo opozycji w pierwszych wolnych wyborach.

W sierpniu 1989 doszło do nieudanej próby stworzenia rządu przez Czesława Kiszczaka w ramach dotychczasowej koalicji PZPR-ZSL-SD, ewentualnie rozszerzonej o Solidarność. Na udziale tej ostatniej w nowym rządzie zależało dotychczasowym władzom ze względu na chęć podzielania się odpowiedzialnością za kosztowne społecznie reformy. Solidarności trudno było zaś po de facto wygranych przez nią czerwcowych wyborach zawrzeć otwartą koalicję z PZPR.

Nowa perspektywa powołania rządu pojawiła się w dniu 17 sierpnia 1989, gdy Lech Wałęsa wraz z Romanem Malinowskim i Jerzym Jóźwiakiem ogłosili publicznie przed Pałacem Myślewickim zawiązanie koalicji Solidarności z ZSL i SD. Wcześniej tego samego dnia przedstawiciele trzech umawiających się stron spotkali się w Belwederze z prezydentem Wojciechem Jaruzelskim i ustępującym premierem Czesławem Kiszczakiem, którzy poparli zawarcie nowej koalicji. PZPR formalnie nie weszła w jej skład, ale poparła jej idee i zagwarantowała dla siebie teki ministrów spraw wewnętrznych oraz obrony, a następnie głosowała w Sejmie za kandydaturą Tadeusza Mazowieckiego na premiera i przedstawionym przez niego składem Rady Ministrów. W efekcie pozostająca teoretycznie poza koalicją rządową PZPR uzyskała w nowym rządzie cztery teki ministerialne, a więc więcej niż wchodzące w skład koalicji SD oraz tyle samo, co uczestniczące w niej ZSL.

24 sierpnia 1989 na wniosek prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego Sejm PRL X kadencji (tzw. Sejm kontraktowy) wybrał na premiera Tadeusza Mazowieckiego (za głosowało 378 posłów, 4 było przeciwko, a 41 wstrzymało się od głosu[2]), powierzając mu misję tworzenia nowego rządu. W głosowaniu 12 września 1989 zatwierdzającym pierwotny skład Rady Ministrów udział wzięło 415 posłów, z których 402 poparło nowy gabinet, zaś 13 wstrzymało się od głosu. Głosów przeciwnych nie oddano.

Rząd Tadeusza Mazowieckiego złożył dymisję 25 listopada 1990, nazajutrz po porażce Tadeusza Mazowieckiego w wyborach prezydenckich. Sejm przyjął dymisję rządu 14 grudnia 1990. 22 grudnia 1990 zakończył działalność ostatni rząd emigracyjny, który uznał rząd Tadeusza Mazowieckiego za prawowity rząd Polski. Rada Ministrów pełniła swoje obowiązki do czasu powołania rządu Jana Krzysztofa Bieleckiego 12 stycznia 1991, a sam premier Tadeusz Mazowiecki do 4 stycznia 1991, kiedy to Sejm powołał na premiera Jana Krzysztofa Bieleckiego i powierzył mu misję tworzenia nowego gabinetu.

Rada Ministrów Tadeusza Mazowieckiego (1989–1991)[edytuj]

Funkcja Nazwisko Czas pełnienia funkcji Czas życia
Od Do
Prezes Rady Ministrów Tadeusz Mazowiecki (UD) 1989-08-2424 sierpnia 1989[3] 1991-01-044 stycznia 1991 1927–2013
Wiceprezes Rady Ministrów Leszek Balcerowicz 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1947–
Minister finansów 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991
Wiceprezes Rady Ministrów Czesław Janicki (PSL) 1989-09-1212 września 1989[4] 1990-07-066 lipca 1990[5] 1926–2012
Minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej[b] 1989-09-1212 września 1989[4] 1990-07-066 lipca 1990[5]
Wiceprezes Rady Ministrów Jan Janowski (SD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1928–1998
Minister-kierownik Urzędu Postępu Naukowo-Technicznego i Wdrożeń 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991
Wiceprezes Rady Ministrów Czesław Kiszczak 1989-09-1212 września 1989[4] 1990-07-066 lipca 1990[6] 1925–2015
Minister spraw wewnętrznych 1989-09-1212 września 1989[4] 1990-07-066 lipca 1990[6]
Minister-szef Urzędu Rady Ministrów Jacek Ambroziak (UD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1941–
Minister-członek Rady Ministrów Artur Balazs[c] 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1952–
Minister sprawiedliwości Aleksander Bentkowski (PSL) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1941–
Minister kultury i sztuki Maria Cywińska-Michałowska 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1935–
Minister-członek Rady Ministrów Aleksander Hall (FPD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1990-10-1212 października 1990[7] 1953–
ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa[d] Bronisław Kamiński (PSL) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1940–
Minister zdrowia i opieki społecznej Andrzej Kosiniak-Kamysz (PSL) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1947–
Minister-członek Rady Ministrów Marek Kucharski (SD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1989-12-2020 grudnia 1989[8] 1947–
Minister łączności 1989-12-2020 grudnia 1989[8] 1990-09-1414 września 1990[9]
Minister pracy i polityki socjalnej Jacek Kuroń (ROAD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1934–2004
Minister rynku wewnętrznego Aleksander Mackiewicz (SD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1944–
Minister-kierownik Centralnego Urzędu Planowania Epaminondas Osiatyński (ROAD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1941–
Minister gospodarki przestrzennej i budownictwa Aleksander Paszyński (UD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1928–2001
Minister edukacji narodowej Henryk Samsonowicz 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1930–
Minister obrony narodowej Florian Siwicki 1989-09-1212 września 1989[4] 1990-07-066 lipca 1990[10] 1925–2013
Minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1926–2010
Minister przemysłu Tadeusz Syryjczyk (FPD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1948–
Minister współpracy gospodarczej z zagranicą Marcin Święcicki 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1947–
Minister-członek Rady Ministrów Witold Trzeciakowski (UD) 1989-09-1212 września 1989[4] 1991-01-1212 stycznia 1991 1926–2004
Minister transportu i gospodarki morskiej[e] Franciszek Wielądek (SdRP) 1989-09-1212 września 1989[4] 1990-07-066 lipca 1990[11] 1936–
Minister obrony narodowej Piotr Kołodziejczyk[f] 1990-07-066 lipca 1990[12] 1991-01-1212 stycznia 1991 1939–
Minister spraw wewnętrznych Krzysztof Kozłowski[c] 1990-07-066 lipca 1990[13] 1991-01-1212 stycznia 1991 1931–2013
Minister transportu i gospodarki morskiej Ewaryst Waligórski 1990-07-066 lipca 1990[14] 1991-01-1212 stycznia 1991 1937–
Minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej Janusz Byliński[c] 1990-09-1414 września 1990[15] 1991-01-1212 stycznia 1991 1952–
Minister przekształceń własnościowych Marian Kuczyński (UD) 1990-09-1414 września 1990[16] 1991-01-1212 stycznia 1991 1939–
Minister łączności Jerzy Slezak (SD) 1990-09-1414 września 1990[17] 1991-01-1212 stycznia 1991 1939–

Skład rządu w momencie powołania[18][edytuj]

Zmiany w składzie Rady Ministrów[edytuj]

  • 16 grudnia 1989
    • Przekształcenie:
      • Ministerstwo transportu, żeglugi i łączności przekształcono w ministerstwo transportu i gospodarki morskiej.
  • 20 grudnia 1989
    • Odwołanie:
      • Marka Kucharskiego z urzędu ministra-członka Rady Ministrów (powołany na ten urząd 12 września 1989).
    • Powołanie:
  • 1 stycznia 1990
    • Przekształcenie:
      • Ministerstwo ochrony środowiska i zasobów naturalnych przekształcono w ministerstwo ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa.
      • Ministerstwo rolnictwa, gospodarki żywnościowej i leśnictwa przekształcono w ministerstwo rolnictwa i gospodarki żywnościowej.
  • 31 marca 1990
    • Funkcja Prokuratora Generalnego została przekazana Ministrowi Sprawiedliwości.
  • 6 lipca 1990
  • 14 września 1990
  • 12 października 1990
    • Odwołanie:
      • Aleksandra Halla ministra-członka Rady Ministrów (powołany na ten urząd 12 września 1989).

Ciekawostki[edytuj]

Uwagi

  1. Główną siłą polityczną w rządzie była niepartyjna Solidarność.
  2. Do 1 stycznia 1990 minister rolnictwa, gospodarki żywnościowej i leśnictwa Dz.U. z 1989 r. Nr 73, poz. 434.
  3. a b c Członek Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego.
  4. Do 1 stycznia 1990 minister ochrony środowiska i zasobów naturalnych Dz.U. z 1989 r. Nr 73, poz. 433.
  5. Do 16 grudnia 1989 minister transportu, żeglugi i łączności Dz.U. z 1989 r. Nr 67, poz. 407.
  6. Członek Klubu Posłów Wojskowych.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]