Order Orła Białego (Serbia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy orderu serbskiego i jugosłowiańskiego. Zobacz też: inne ordery o tej samej nazwie.
Order Orła Białego
Орден белог орла / Orden belog orla
Awers
Awers Gwiazdy orderowej za zasługi cywilne
Awers
Awers Orderu z Mieczami V Klasy z lat 1915-1918
Baretka
Baretka
Baretka
Baretka
Ustanowiono 23 stycznia 1883

Order Orła Białego (serb.-chorw.: Orden Belog Orla)[1]order nadawany za zasługi cywilne i wojskowe przez Królestwo Serbii i Królestwo Jugosławii w latach 1883-1945, po 1945 order domowy wygnanej dynastii Karadziordziewiciów, a od 2009 ponownie, drugie po Orderze Świętego Sawy, najwyższe odznaczenie Serbii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Order został ustanowiony przez króla Serbii Milana I z dynastii Obrenowiciów 23 stycznia 1883 – w rok po obwołaniu dotychczasowego Księstwa Serbii królestwem (5 marca 1882), posiadał od początku pięć klas według schematu Legii Honorowej, od kawalera Wielkiego Krzyża do kawalera i był w latach 18831898 najwyższym orderem Serbii, nadawanym zarówno obywatelom serbskim jak cudzoziemskim za zasługi dla tronu, państwa i narodu. Po obaleniu Obrenowiciów w roku 1903 nowy król Piotr I Karadziordziewić potwierdził order, nieznacznie tylko zmieniając jego statuty. W roku 1915 dodano klasę za zasługi wojenne. Order został przejęty przez powstałe w roku 1918 Królestwo SHS, późniejsze Królestwo Jugosławii. Po wprowadzeniu republiki w roku 1945 Order Orła Białego stał się orderem domowym dynastii Karadziordziewiciów, prywatnie nadawanym przez króla Piotra II i obecnie przez jego syna, królewicza Aleksandra.

Insygnia[edytuj | edytuj kod]

Insygnia orderu to oznaka oraz gwiazda I i II klasy. Oznaka to owalny biały dwugłowy orzeł serbski, w awersie z białym krzyżem serbskim w czerwonym polu na piersi, z owalnym medalionem z datą "1882" na rewersie. Za czasów Obrenowiciów medalion rewersu nosił monogram "M" (Milana I), a data "1882" znajdowała się na tyłach błękitnej girlandy umieszczonej nad głowami orła. Dodana w 1915 roku dekoracja wojenna (Orden Bijeli Orao sa mačevima) to dwie skrzyżowane złote szable położone na girlandzie. Zawieszką oznaki jest złota korona królewska. Gwiazda I klasy jest srebrna, ośmiopromienna, z nałożoną na nią oznaką orderową, gwiazda II klasy ma kształt rombu z oznaką orderu. Wstęga orderu jest czerwona z dwiema obustronnymi błękitnymi bordiurami. Oznaki I – IV klasy były pozłacane, oznaka V klasy srebrna.

Kobiety orderu otrzymać nie mogły, ale królowe Serbii i Jugosławii były "honorowymi damami".

Jednoklasowy order (komandoria) z identyczną oznaką (lecz nie gwiazdą) jest od 1993 nadawany pod nazwą Order Nemanjicia przez władze Republiki Serbskiej w Bośni-Hercegowinie.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia).
 Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia).

Przypisy

  1. Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak. Warszawa-Kraków: Główna Księgarnia Wojskowa, Drukarnia Narodowa, 1939, s. 384

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maximilian Gritzner, Handbuch der Haus-und Verdienstorden, Leipzig 1893
  • Arnhard Graf Klenau, Europäische Orden ab 1700, München 1978