Piotr I Karadziordziewić

Piotr I Karadziordziewić
	Król Serbii
Okres	od 1903; do 1918
Koronacja	21 września 1904
Poprzednik	Aleksander Obrenowić
	Król Serbów, Chorwatów i Słoweńców
Okres	od 1918; do 1921
Następca	Aleksander I Karadziordziewić
	Dane biograficzne
Dynastia	Karadziordziewicie
Data urodzenia	29 czerwca 1844
Data śmierci	16 sierpnia 1921
Ojciec	Aleksander Karadziordziewić
Matka	Persyda Nenadović
Rodzeństwo	Poleksja, Kleopatra, Aleksy, Svetozar, Helena, Andrzej, Elżbieta, Jerzy, Arsen
Żona	Zorka Petrowić-Niegosz; od 11 sierpnia 1883; do 16 marca 1890
Dzieci	Helena, Milena, Jerzy, Aleksander, Andrzej
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Piotr I Karadziordziewić (cyr. Петар I Карађорђевић, lat. Petar I Karađorđević; ur. 29 czerwca 1844 w Belgradzie, zm. 16 sierpnia 1921 tamże) – ostatni król Serbii w latach 1903–1918 i pierwszy władca Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców w latach 1918–1921^[1]^[2].

Życiorys

Urodził się jako piąte dziecko księcia Aleksandra z dynastii Karadziordziewiciów i księżnej Persidy. Edukację rozpoczął w Belgradzie, gdzie skończył szkołę podstawową i gimnazjum, a następnie kontynuował naukę w Szwajcarii, w Instytucie Venel-Olivier w Genewie, po czym wstąpił do Collège Sainte-Barbe w Paryżu i słynnej Akademii Wojskowej Saint-Cyr, którą ukończył w 1864 roku. Walczył po stronie Francuzów w wojnie francusko-pruskiej (1870–1871), w czasie której został schwytany. Uciekł jednak z pruskiej niewoli, przepływając przez lodowatą Loarę. Za zasługi dla Francji został odznaczony Legią Honorową^[3].

Kiedy w 1875 roku wybuchło powstanie w Hercegowinie i Bośniackiej Krajinie przeciwko Turkom, dołączył jako ochotnik pod pseudonimem Petar Mrkonjić. Z tego powodu do dziś miasteczko w południowo-zachodniej części Republiki Serbskiej, ku pamięci króla, nosi nazwę Mrkonjić Grad, a w gabinecie burmistrza wisi jego portret^[4].

W 1883 roku poślubił czarnogórską księżniczkę Zorkę, najstarszą córkę czarnogórskiego księcia Nikoli. Piotr i Zorka mieli pięcioro dzieci, w tym trzech synów: Jerzego, Aleksandra i Andrzeja, a także dwie córki: Helenę i Milenę, która przeżyła zaledwie dziewięć dni^[1].

Po śmierci ojca Aleksandra w 1885 roku, Piotr został głową dynastii Karadziordziewiciów, o którą toczył drobny spór ze swoim bratankiem Aleksandrem. Po zamachu majowym w 1903 roku, który obalił dynastię Obrenowiciów, został wybrany na króla Serbii. Jako władca opowiadał się za konstytucyjnym porządkiem kraju i był znany ze swojej liberalnej polityki^[5].

Był naczelnym dowódcą armii serbskiej w wojnach bałkańskich. Ze względu na podeszły wiek, 24 czerwca 1914 roku przekazał władzę swojemu synowi, następcy tronu Aleksandrowi, którego ustanowił regentem. Podczas I wojny światowej wycofał się ze swoją armią przez Albanię. Wrócił do kraju po wyzwoleniu Serbii przez wojska aliantów w 1918 roku. Po utworzeniu Królestwa SHS 1 grudnia 1918 roku został królem Serbów, Chorwatów i Słoweńców, piastując tę funkcję do śmierci 16 sierpnia 1921 roku^[1]^[2].

Jako król Serbii wsławił się rozległymi reformami konstytucji, wojska, systemu edukacji i rolnictwa oraz autor ostatecznego zwycięstwa nad państwami centralnymi. Został zapamiętany przez Serbów jako Piotr I Wybawiciel (sr. Краљ Петар I Ослободилац) lub Stary Król (sr. Стари краљ)^[6].

Przypisy

↑ ^a ^b ^c Петар I Карађорђевић. Српска енциклопедија. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).
↑ ^a ^b Peter I, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2025-10-22] (ang.).
↑ Њ.В. Краљ Петар Први. Удружење Краљевина Србија. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).
↑ Начелник општине Мркоњић Град. mrkonjic-grad.rs. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).
↑ Седам чињеница о краљу Петру I Карађорђевићу. Глас Српске, 28.09.2020. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).
↑ Kralj Petar I. Kuća kralja Petra, 12.05.2014. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).

[srpskaenciklopedija-1] Петар I Карађорђевић. Српска енциклопедија. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).

[Britannica-2] Peter I, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2025-10-22] (ang.).

[3] Њ.В. Краљ Петар Први. Удружење Краљевина Србија. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).

[4] Начелник општине Мркоњић Град. mrkonjic-grad.rs. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).

[5] Седам чињеница о краљу Петру I Карађорђевићу. Глас Српске, 28.09.2020. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).

[6] Kralj Petar I. Kuća kralja Petra, 12.05.2014. [dostęp 2025-10-22]. (serb.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Wyszesławice	Wyszesław Radosław Prosigoj Włastimir (do ok. 855) Muncimir (ok. 855–891/892) Pribisław (ok. 891–892) Piotr Gojniković (892–917) Paweł Branović (917–920) Zachariasz Pribislavović (920–924) Czasław Klonimirović (933–950)
Wukanowicze	Wukan (ok. 1083 – ok. 1115) Zawida (?) Urosz I (ok. 1115–1131) Zawida (?) Urosz II Primisław (?) Belosz Desa Tihomir
Nemanicze	Stefan (1170–1196) Stefan Pierwszy Koronowany (1196–1202) Wukan (1202–1203) Stefan Pierwszy Koronowany (1203–1228) Stefan Radosław (1228–1234) Stefan Władysław (1234–1243) Stefan Urosz I (1243–1276) Stefan Dragutin (1276–1282) Stefan Urosz II Milutin (1282–1321) Stefan Urosz III Deczański (1321–1331) Stefan Urosz IV Duszan (koregent od 1322, 1331–1355) Urosz I (1355–1371)
Hrebeljanowicze	Łazarz I Hrebeljanowić (1371–1389) Stefan IV Lazarević (1389–1427)
Brankowicze	Jerzy I (1427–1456) Łazarz II (koregent od 1446, 1456–1458) Stefan V Ślepy (1458–1459) Stefan VI Tomaszewić (1459)
Obrenowicze	Miłosz I (1817–1839) Milan (1839) Michał (1839–1842)
Karadziordziewicze	Aleksander (1842–1858)
Obrenowicze	Miłosz I (1858–1860) Michał (1860–1868) Milan I (1868–1889) Aleksander I Obrenowić (1889–1903)
Karadziordziewicze	Piotr I (1903–1921) Aleksander I Karadziordziewić (1921–1934) Piotr II (1934–1945)