Pół Orła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL CoA Orlica.svg

Pół Orła (Orlica, Paczko, Paczek) - polski herb szlachecki z nobilitacji.

Opis herbu[edytuj | edytuj kod]

Herb występował w co najmniej dwóch wersjach:

Pół Orła (Paczko I): Na tarczy dzielonej w słup w polu prawym, czerwonym, połuorzeł srebrny;

W polu lewym, błękitnym, krokiew złota, po której bokach takież gwiazdy, zaś u jej dołu trójlistne ziele.

W klejnocie takież samo ziele pomiędzy dwoma skrzydłami orlimi prawym czerwonym z pasem srebrnym, lewym złotym z pasem błękitnym, obarczonym dwiema gwiazdami złotymi w pas.

Tak herb opisuje Józef Szymański (jako Paczko I)[1] oraz Tadeusz Gajl za Ostrowskim (jako Pół Orła)[2].

Według Wdowiszewskiego, herb ten wyglądał następująco:

W polu z głowicą błękitną, w której między dwiema gwiazdami złotymi takiż skos lewy, dwudzielnym w słup z prawej czerwonym połuorzeł srebrny, z lewej złotym gałązka koniczyny zielona o trzech listkach[1].

Według innego opisu lewe pole było puste, a orzeł posiadał koronę[potrzebny przypis].

Paczko II: Na tarczy dzielonej w krzyż, w polu pierwszym dzielonym w słup z prawej czerwonym połuorzeł srebrny, z lewej błękitnym, dwie gwiazdy złote, między którymi takiż klin, na którym trójliść zielony;

W polu drugim, czerwonym, gryf srebrny;

W polu trzecim, czerwonym, topór srebrny;

W polu czwartym, czerwonym, lilia srebrna.

Jest to druga wersja herbu, przytaczana przez Szymańskiego za Trelińską[1].

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj | edytuj kod]

17 stycznia 1561 - nobilitacja (indygenat?) Jana Paczko. Herb wywodzi się z nobilitacji od cesarza Ferdynanda I[1]. Herb ten był też używany w Austrii[potrzebny przypis], stąd domniemanie indygenatu. 19 października 1581 - potwierdzenie szlachectwa Janowi Paczko[1]. 1563 i 1632 r. - wzmianka w herbarzu Niesieckiego.

Herbowni[edytuj | edytuj kod]

Poniższa lista sporządzona została na podstawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy. Zwracamy jednak uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, szczególnie nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Podkreślamy także, że identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.

Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla. Według jego ustaleń, herb Pół Orła przysługiwał 13 rodzinom herbownych o nazwiskach[3]:

Gojlewicz, Golewicz, Niemorszański, Pacewicz, Packiewicz, Paculewicz, Paczak, Paczek, Paczko, Pocewicz, Rapczyński, Stybicz, Załoga.

Odmiany[edytuj | edytuj kod]

Oprócz wymienionych odmian herbowych, Andrzej Brzezina Winiarski[4] sugeruje, iż herb własny rodziny Fornalskich może być w rzeczywistości jedną z odmian Pół Orła. Informacja ta została zaczerpnięta z wyników badań historycznych miasta Kunowa prowadzonych przez Jana Bojarczaka[5].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b c d e Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku. Warszawa: DiG, 2001, s. 213. ISBN 83-7181-217-5.
  2. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 279. ISBN 978-83-60597-10-1.
  3. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1.
  4. Andrzej Brzezina Winiarski: Herby Rzeczypospolitej. Przemyśl: 2008.
  5. Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kunowskiej: Ziemia Kunowska Nr 1. Kunów: 2006.