Pałac Blanka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac Blanka w Warszawie
Ilustracja
Fasada frontowa od strony placu Teatralnego
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Senatorska 14
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Szymon Bogumił Zug
Rozpoczęcie budowy 1762
Ukończenie budowy 1764
Zniszczono 1944
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Pałac Blanka w Warszawie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Pałac Blanka w Warszawie”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Pałac Blanka w Warszawie”
Ziemia52°14′41,98″N 21°00′36,76″E/52,244994 21,010211
Tablica upamiętniająca Krzysztofa Kamila Baczyńskiego na frontowej ścianie pałacu

Pałac Blankawczesnoklasycystyczny pałac znajdujący się przy ul. Senatorskiej 14 w Warszawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac został wzniesiony w latach 1762–1764 według projektu Szymona Bogumiła Zuga dla Filipa Nereusza Szaniawskiego[1]. W 1776 pałac kupił Antoni Aleksander Soldenhoff[2]. W 1777 właścicielem nieruchomości został bankier warszawski pochodzenia francuskiego Piotr Blank, który przekształcił i rozbudował wnętrze oraz elewację zewnętrzną w stylu klasycystycznym oraz dobudował bramę wjazdową. Do pałacu Blanka na sobotnie obiady zapraszano m.in. króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Pałac był własnością Blanka do jego śmierci w 1797[1]. Później przekształcono go na kamienicę czynszową, w której ulokowano mieszkania i sklepy. W 1896 został zakupiony przez magistrat z przeznaczeniem na biura[3]. Od 1915 w pałacu mieściła się Straż Obywatelska, a od 1919 – Komenda Policji Państwowej m. Warszawy. W okresie międzywojennym pałac Blanka był budynkiem reprezentacyjnym prezydenta miasta Stefana Starzyńskiego, w którym przyjmował on swych gości. Funkcję tę pałac pełnił do 1939.

Podczas okupacji niemieckiej 1939–1944 w budynku urzędowali: Komisarz Rzeszy na miasto stołeczne Warszawę Helmut Otto (od 4 października 1939)[4][5], starosta miejski Oskar Dangel, a następnie starosta miejski Ludwig Leist[6]. W marcu 1943 członkowie Kedywu OW AK nadali na Poczcie Głównej dziewięć paczek zawierających bomby zegarowe, z których jedna była zaadresowana do Leista[7]. Jej wybuch spowodował ranienie kilku osób[8].

Podczas powstania warszawskiego w czasie obrony budynku 4 sierpnia 1944 poległ poeta i żołnierz Armii Krajowej Krzysztof Kamil Baczyński[1]. Został zastrzelony przez niemieckiego snajpera, co upamiętnia tablica wmurowana w latach 50. we frontową ścianę pałacu[9]. W holu głównym pałacu na postumencie znajduje się popiersie Baczyńskiego oraz kolejna tablica pamiątkowa.

Po wojnie zniszczenia budynku oszacowano na ok. 90%[10]. Został on odbudowany w latach 1947–1949[1]. Swoją siedzibę miał w nim m.in. Wojewódzki Konserwator Zabytków[3].

Pałac jest własnością samorządu województwa mazowieckiego[11]. Był siedzibą Ministerstwa Sportu[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 1977, s. 194.
  2. Antoni Aleksander Soldenhoffen h. własnego, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2021-07-03] (pol.).
  3. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 595. ISBN 83-01-08836-2.
  4. Niemiecki komisarz rządowy na m. st. Warszawę. „Warszawski Dziennik Narodowy”. 264, s. 1, 4 października 1939. 
  5. Komisarz Rzeszy na m. st. Warszawę. „Warszawski Dziennik Narodowy”. 265, s. 1, 5 października 1939. 
  6. Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Państwowe Wydawnictwo Naukowe: 1984, s. 45, 47. ISBN 83-01-04207-9.
  7. Tomasz Strzembosz: Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939–1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983, s. 244. ISBN 83-06-00717-4.
  8. Tomasz Strzembosz: Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939–1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983, s. 245. ISBN 83-06-00717-4.
  9. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 199. ISBN 83-01-06109-X.
  10. Karol Małcużyński, Wacław Wojnacki: Zwiedzamy nową Warszawę. Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”, 1950, s. 86.
  11. a b Michał Wojtczuk: Wojna o pałace między wojewodą a marszałkiem. Struzik wyrzuci Ministerstwo Sportu z Pałacu Blanka?. W: Gazeta Stołeczna [on-line]. warszawa.wyborcza.pl, 30 maja. [dostęp 2019-05-30].