Państwowa Inspekcja Pracy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Państwowa Inspekcja Pracy
Państwowa Inspekcja Pracy ul. Barska 28 w Warszawie.JPG
Data utworzenia 1919
Główny Inspektor Pracy Iwona Hickiewicz
Adres ul. Barska 28/30
02-315 Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Państwowa Inspekcja Pracy
Państwowa Inspekcja Pracy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Państwowa Inspekcja Pracy
Państwowa Inspekcja Pracy
Ziemia 52°13′09,19″N 20°58′36,83″E/52,219219 20,976897

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) – polski organ nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących zatrudnienia i innej pracy zarobkowej.

Siedziba PIP znajduje się przy ul. Barskiej 28/30 w Warszawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Państwowa Inspekcja Pracy została powołana dekretem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego 3 stycznia 1919[1]. Pierwszym Głównym Inspektorem Pracy był Franciszek Sokal, a jego następca, Marian Klott piastował to stanowisko od 1920, rozwijając działalność PIP aż do wybuchu II wojny światowej.

W czasie okupacji inspekcja pracy została włączona do niemieckiego urzędu pracy (Arbeitsamt).

Po wojnie Państwowa Inspekcja Pracy była stopniowo odbudowywana, m.in. dzięki zaangażowaniu Głównego Inspektora Henryka Altmana.

Struktura i działalność[edytuj | edytuj kod]

W skład Państwowej Inspekcji Pracy wchodzą Główny Inspektorat Pracy (GIP), 16 inspektoratów okręgowych oraz Ośrodek Szkolenia PIP we Wrocławiu.

Zadaniem Państwowej Inspekcji Pracy jest kontrolowanie zakładów pracy i nadzorowanie przestrzegania przepisów z zakresu prawa pracy oraz przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy np. czy pracodawca wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków (wynagrodzenie za pracę, czas pracy, urlopy, ochrona praw kobiet, zatrudnionych osób niepełnosprawnych i młodocianych, a także szeroko rozumianych wymagań bhp). Inspektorzy analizują także przyczyny wypadków w pracy (ciężkich, śmiertelnych, zbiorowych), o których pracodawca ma obowiązek poinformować PIP. Niepoinformowanie o takich wypadkach PIP może być podstawą do ukarania przez inspektora pracy.

W przypadku stwierdzenia łamania praw pracowniczych inspektorzy pracy mogą nałożyć mandat, kierować wnioski o ukaranie do sądów grodzkich, powiadamiać prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wydawać decyzje administracyjne o grzywnach na podstawie ustawy o czasie pracy kierowców. Grzywna może wynosić minimum 1000 zł, max. 30 tys zł.

Co roku Główny Inspektor Pracy przedstawia Sejmowi sprawozdanie z działalności Państwowej Inspekcji Pracy. Dokument jest dostępny w postaci druku sejmowego.

W przypadku drastycznego łamania przepisów bhp, lub gdy występuje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników, Okręgowy Inspektor Pracy może nakazać zaprzestania działalności zakładu pracy. W przypadku, gdy zostaną naruszone przepisy BHP, inspektorzy w czasie kontroli nakazują usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym w nakazie terminie lub natychmiastowo. Takie kontrole mogą być przeprowadzane o każdej porze dnia i nocy po uprzednim zawiadomienia pracodawcy o zamiarze wszczęcia kontroli[2]. Brak uprawnień inspektorów do wykonania czynności sprawdzających i rozpoznawczych przed formalnym wszczęciem kontroli utrudnia udowodnienie nielegalnego zatrudnienia w przypadku złożenia fałszywych oświadczeń przez pracodawcę, że pracownicy właśnie rozpoczęli pracę, więc jeszcze mają czas na zawarcie umowy czy zgłoszenie do ZUS[3].

Inspekcja udziela bezpłatnie porad w zakresie prawa pracy (porady osobiste i telefoniczne – szczegóły można znaleźć na stronach internetowych PIP). Kontroluje ponadto przestrzeganie przepisów w zakresie wprowadzania do obrotu maszyn, narzędzi itp. w zakresie podstawowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nowa ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z dnia 21 maja 2007 roku, nr 89, poz. 589)[4], która weszła w życie 1 lipca 2007 przekazała inspekcji pracy dotychczasowe kompetencje wojewodów w zakresie kontrolowania legalności zatrudnienia obywateli polskich i obcokrajowców.

Nowelizacja art. 89a ustawy o transporcie drogowym (art. 37 pkt 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.09.18.97)[5] mówi, że inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy dokonują kontroli w zakresie przewozu drogowego. W związku z powyższym uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, tak samo jak organy Inspekcji Transportu Drogowego.

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj | edytuj kod]

Wydatki i dochody Państwowej Inspekcji Pracy są realizowane w części 12 budżetu państwa.

W 2014 wydatki PIP wyniosły 280 mln zł, dochody – 2,8 mln zł[6]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 2602 osoby, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 5912 zł[7].

W ustawie budżetowej na 2015 wydatki Państwowej Inspekcji Pracy zaplanowano w wysokości 296,5 mln zł, a dochody – 2,4 mln zł[8].

Przypisy

  1. Dekret tymczasowy o urządzeniu i działalności inspekcji pracy (Dz. U. z 1919 r. Nr 5, poz. 90)
  2. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 220
  3. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 142
  4. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 404, z późn. zm.)
  5. Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97
  6. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. (Druk nr 3459). Tom I. sejm.gov.pl, 29 maja 2015. [dostęp 2015-08-25]. s. 1/3, 2/9.
  7. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2014 r. w części 12 Państwowa Inspekcja Pracy. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2015. [dostęp 2015-08-25]. s. 15.
  8. Ustawa budżetowa na rok 2015 z dnia 15 stycznia 2015 r.. W: Dz. U. poz. 153 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 29 stycznia 2015. [dostęp 2015-08-25]. s. 11, 36.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Kołodziejczyk: Inspekcja Pracy w Polsce 1919-1999. Warszawa: Kolpress, 2003. ISBN 83-88919-06-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]