Państwowa Inspekcja Pracy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Państwowa Inspekcja Pracy
Ilustracja
Data utworzenia 1919
Główny Inspektor Pracy Roman Giedrojć
Budżet 288 mln zł (2015)[1]
Zatrudnienie 2600 (2015)[2]
Adres
ul. Barska 28/30
02-315 Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Państwowa Inspekcja Pracy
Państwowa Inspekcja Pracy
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Państwowa Inspekcja Pracy
Państwowa Inspekcja Pracy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Państwowa Inspekcja Pracy
Państwowa Inspekcja Pracy
Ziemia 52°13′09,19″N 20°58′36,83″E/52,219219 20,976897
Strona internetowa

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) – polski organ nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących zatrudnienia i innej pracy zarobkowej.

Siedziba PIP znajduje się przy ul. Barskiej 28/30 w Warszawie.

Historia[edytuj]

Państwowa Inspekcja Pracy została powołana dekretem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego 3 stycznia 1919[3]. Pierwszym Głównym Inspektorem Pracy był Franciszek Sokal, a jego następca, Marian Klott piastował to stanowisko od 1920, rozwijając działalność PIP aż do wybuchu II wojny światowej.

W czasie okupacji inspekcja pracy została włączona do niemieckiego urzędu pracy (Arbeitsamt).

Po wojnie Państwowa Inspekcja Pracy była stopniowo odbudowywana, m.in. dzięki zaangażowaniu Głównego Inspektora Henryka Altmana.

Struktura i działalność[edytuj]

W skład Państwowej Inspekcji Pracy wchodzą Główny Inspektorat Pracy (GIP), 16 inspektoratów okręgowych oraz Ośrodek Szkolenia PIP we Wrocławiu.

Zadaniem Państwowej Inspekcji Pracy jest kontrolowanie zakładów pracy i nadzorowanie przestrzegania przepisów z zakresu prawa pracy oraz przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy np. czy pracodawca wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków (wynagrodzenie za pracę, czas pracy, urlopy, ochrona praw kobiet, zatrudnionych osób niepełnosprawnych i młodocianych, a także szeroko rozumianych wymagań bhp). Inspektorzy analizują także przyczyny wypadków w pracy (ciężkich, śmiertelnych, zbiorowych), o których pracodawca ma obowiązek poinformować PIP. Niepoinformowanie o takich wypadkach PIP może być podstawą do ukarania przez inspektora pracy.

W przypadku stwierdzenia łamania praw pracowniczych inspektorzy pracy mogą nałożyć mandat, kierować wnioski o ukaranie do sądów grodzkich, powiadamiać prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wydawać decyzje administracyjne o grzywnach na podstawie ustawy o czasie pracy kierowców. Grzywna może wynosić minimum 1000 zł, max. 30 tys zł.

Co roku Główny Inspektor Pracy przedstawia Sejmowi sprawozdanie z działalności Państwowej Inspekcji Pracy[4]. Dokument jest dostępny w postaci druku sejmowego.

W przypadku drastycznego łamania przepisów bhp, lub gdy występuje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników, Okręgowy Inspektor Pracy może nakazać zaprzestania działalności zakładu pracy. W przypadku, gdy zostaną naruszone przepisy BHP, inspektorzy w czasie kontroli nakazują usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym w nakazie terminie lub natychmiastowo. Takie kontrole mogą być przeprowadzane o każdej porze dnia i nocy po uprzednim zawiadomienia pracodawcy o zamiarze wszczęcia kontroli[5]. Brak uprawnień inspektorów do wykonania czynności sprawdzających i rozpoznawczych przed formalnym wszczęciem kontroli utrudnia udowodnienie nielegalnego zatrudnienia w przypadku złożenia fałszywych oświadczeń przez pracodawcę, że pracownicy właśnie rozpoczęli pracę, więc jeszcze mają czas na zawarcie umowy czy zgłoszenie do ZUS[6].

Inspekcja udziela bezpłatnie porad w zakresie prawa pracy (porady osobiste i telefoniczne – szczegóły można znaleźć na stronach internetowych PIP). Kontroluje ponadto przestrzeganie przepisów w zakresie wprowadzania do obrotu maszyn, narzędzi itp. w zakresie podstawowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nowa ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z dnia 21 maja 2007 roku, nr 89, poz. 589)[7], która weszła w życie 1 lipca 2007 przekazała inspekcji pracy dotychczasowe kompetencje wojewodów w zakresie kontrolowania legalności zatrudnienia obywateli polskich i obcokrajowców.

Nowelizacja art. 89a ustawy o transporcie drogowym (art. 37 pkt 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.09.18.97)[8] mówi, że inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy dokonują kontroli w zakresie przewozu drogowego. W związku z powyższym uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, tak samo jak organy Inspekcji Transportu Drogowego.

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj]

Wydatki i dochody Państwowej Inspekcji Pracy są realizowane w części 12 budżetu państwa.

W 2015 wydatki PIP wyniosły 288 mln zł, dochody – 2,9 mln zł[1]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 2600 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 5994 zł[2].

W ustawie budżetowej na 2016 wydatki Państwowej Inspekcji Pracy zaplanowano w wysokości 314,2 mln zł, a dochody – 2 mln zł[9].

Przypisy

  1. a b Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. (Druk nr 553). Tom I. sejm.gov.pl, 31 maja 2016. [dostęp 2015-08-04]. s. 1/3, 2/9.
  2. a b Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2015 r. w części 12 Państwowa Inspekcja Pracy. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2016. [dostęp 2016-08-04]. s. 18.
  3. Dekret tymczasowy o urządzeniu i działalności inspekcji pracy (Dz. U. z 1919 r. Nr 5, poz. 90)
  4. Państwowa Inspekcja Pracy: Sprawozdania z działalności. [dostęp 2016-01-30].
  5. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 220
  6. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 142
  7. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 404, z późn. zm.)
  8. Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97
  9. Ustawa budżetowa na rok 2016 z dnia 25 lutego 2016 r.. W: Dz. U. poz. 278 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 4 marca 2016. [dostęp 2016-08-04]. s. 11, 38.

Bibliografia[edytuj]

  • Edward Kołodziejczyk: Inspekcja Pracy w Polsce 1919-1999. Warszawa: Kolpress, 2003. ISBN 83-88919-06-7.

Linki zewnętrzne[edytuj]