Paprykarz szczeciński

Paprykarz szczeciński

Data i miejsce wprowadzenia	1967 Szczecin
Producent	PPDiUR Gryf
Dystrybutor	PPDiUR Gryf
Składniki
mięso rybie ryż cebula koncentrat pomidorowy olej roślinny

Świadectwo racjonalizatorskie Paprykarz szczeciński (1967)

Twórcy instalacji pomnika paprykarza szczecińskiego - Bogusław Dydek i Jacek Jastrzębski

Paprykarz szczeciński – konserwowe zmielone mięso rybie (zwykle stanowi 40% paprykarza) z ryżem, cebulą, koncentratem pomidorowym, w oleju roślinnym, z dodatkiem przypraw i soli.

Historia

Paprykarz szczeciński został opracowany w połowie lat 60. XX w. przez pracowników laboratorium PPDiUR Gryf ze Szczecina na zlecenie szefa produkcji Wojciecha Jakackiego. Produkt ten był wynikiem pomysłu racjonalizatorskiego na zagospodarowanie odpadów po wykrawaniu kostki rybnej z zamrożonych bloków rybnych. Pierwowzorem paprykarza szczecińskiego była afrykańska potrawa czop-czop (oryg. nazwaTiep bou dienn Sénégalais), której smakiem zachwycili się technolodzy z polskich statków-chłodni do połowów dalekomorskich podczas pobytu w portach u wybrzeży Afryki Zachodniej na początku lat 60. XX w.. Poza mięsem, uzyskiwanym ze ścinków powstałych przy krojeniu zamrożonych bloków rybnych w kostki, w ilości 50% zawartości puszki konserwowej z różnych gatunków afrykańskich ryb (m.in. gowik), w pierwotnym oryginalnym paprykarzu szczecińskim była pulpa pomidorowa sprowadzana z Bułgarii i Węgier, ostra afrykańska papryczka pima, warzywa i przyprawy. Pierwsze puszki paprykarza zostały wyprodukowane w 1967. 1 grudnia 1968 szczecińska puszka paprykarza otrzymała znak jakości Q.

Paprykarz szczeciński eksportowano do 32 krajów. Po utracie przez Polskę łowisk afrykańskich do paprykarza trafiał atlantycki mintaj i miruna, a w latach 80. błękitek falklandzki, niechętnie przyjmowany wśród konsumentów ze względu na skażenie tej ryby pasożytem przypominającym ziarna ryżu, które są typowym składnikiem paprykarzy.

Podczas kryzysu gospodarczego w Polsce Ludowej paprykarz często nie spełniał wymogu pierwotnej normy zawartości 50% mięsa rybiego, a poza mięsem rybim trafiały do niego odpady: łuski, fragmenty płetw, ości, głowy i kręgosłupy rybie. Istniała również wersja paprykarza z kaszą pęczak zamiast ryżu. Nazwa „paprykarz szczeciński” nie była zastrzeżona, dlatego wyroby rybne pod tą nazwą produkuje wiele firm w całej Polsce.

Paprykarz szczeciński jako produkt tradycyjny

Pod koniec lipca 2010 marszałek województwa zachodniopomorskiego zwrócił się do Ministerstwa Rolnictwa o wpisanie paprykarza szczecińskiego na listę produktów tradycyjnych i tym samym pojawiła się szansa na zakończenie batalii o odzyskanie przez Szczecin prawa do wyrobu. 13 grudnia 2010 paprykarz stał się produktem tradycyjnym w kategorii Produkty rybołówstwa w województwie zachodniopomorskim.

W Szczecinie produkcję paprykarza szczecińskiego według opracowanej przez siebie nowej receptury nawiązującej do tradycyjnej wersji paprykarza rozpoczęła w 2015 Szczecińska Manufaktura NEMO, która początkowo sprzedawała go tylko w sklepie firmowym. Od 2021 firma ta sprzedaje swój produkt sklepom w całej Polsce. W 2025 „Paprykarz Szczeciński” tej firmy otrzymał certyfikat Zrobione w Szczecinie w kategorii Produkty. Certyfikaty takie są przyznawane corocznie od 2018 najlepszym markom Szczecina, a projekt koordynuje Agencja Rozwoju Metropolii Szczecińskiej.

Pomnik – instalacja „Paprykarz szczeciński”

2 października 2020 na szczecińskiej Łasztowni na placu Gryfitów przy ulicy Władysława IV, odsłonięto pomnik – instalację „Paprykarz Szczeciński” autorstwa Bogusława Dydka. W połowie grudnia 2020 został on zdemontowany na polecenie Miejskiego Konserwatora Zabytków. W maju 2021 postanowiono, że pomnik powróci tylko na sezon letni. Obecnie „Paprykarz Szczeciński” stanowi całoroczną atrakcję turystyczną Szczecina.

Paprykarz w kulturze

Mural Paprykarza w Szczecinie

W 2022 Jakub „Biko” Bitka i Łukasz „Waek” Chwałka stworzyli mural „Przystanek Papryk-art”, który znajduje się przy przystanku autobusowym Zajezdnia Golęcin w Szczecinie. Przedstawia on różne wariacje i skojarzenia związane ze szczecińskim paprykarzem. Praca, zainspirowana puszką kultowej konserwy, została wykonana techniką mieszaną, głównie opartą na farbach elewacyjnych.