Pawłowicze (powiat sokólski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy osady w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim. Zobacz też: artykuł o wsi o tej samej nazwie położonej powiecie siemiatyckim, w gminie Mielnik.
Pawłowicze
Pałac w Pawłowiczach
Pałac w Pawłowiczach
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat sokólski
Gmina Kuźnica
Liczba ludności (31 grudnia 2013) 13[1]
Strefa numeracyjna (+48) 85
Kod pocztowy 16-123
Tablice rejestracyjne BSK
SIMC 0033324
Położenie na mapie gminy Kuźnica
Mapa lokalizacyjna gminy Kuźnica
Pawłowicze
Pawłowicze
Położenie na mapie powiatu sokólskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sokólskiego
Pawłowicze
Pawłowicze
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Pawłowicze
Pawłowicze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pawłowicze
Pawłowicze
Ziemia53°31′27″N 23°32′40″E/53,524167 23,544444

Pawłowiczeosada w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Kuźnica.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Zabytki[edytuj]

  • Pałac Wołłowiczów z 1610 roku, przebudowany w stylu klasycystycznym w 2 poł. XVIII wieku, remontowany w 1910 r. Pałac w 1610 roku zbudował Paweł Wołłowicz herbu Bogoria, z którego to okresu zachowała się tablica fundacyjna na fasadzie. Pałac miał dwa piętra i stanął na osi drogi dojazdowej wiodącej od gościńca zaleskiego i stanowił on element renesansowej kompozycji przestrzennej. Być może w II połowie XVI w. funkcjonował przy tym dworze zbór kalwiński gdyż Wołłowiczowie byli gorącymi zwolennikami kalwinizmu, a według lokalnych przekazów ustnych kamień usytuowany przy wjeździe do założenia z wyrytym na nim krzyżykiem ma upamiętniać nieistniejący „kościół”. W latach 1630-1658 właścicielem majątku Pawłowicze był Eustachy Kazimierz Wołłowicz, syn Pawła. Po nim dobra przejął jego syn – Aleksander Hieronim Wołłowicz (po 1658 r.). W bliżej nieznanym czasie doszło do połączenia dóbr Andrzejewo z dobrami Pawłowicze i w początkach XVIII w. majętność ta znalazła się w rękach rodziny Łapów, jednak Stanisław Łapa dzierżył Pawłowicze, a Władysław Łapa Andrzejewo. W 1775 r. całość dóbr pozostawała własnością Komara, miecznika Wiłkomirskiego. Przed 1784 r. dobra te stały się własnością Downarowiczów, chorążych rzeczyckich. W XVIII wieku Downarowiczowie przebudowali pałac i zbudowali dwie oficyny w stylu klasycystycznym oraz założyli park. Dawny dwór – kamienicę przebudowano i rozbudowano, dzięki czemu powstał reprezentacyjny pałac z drewnianym gankiem w elewacji głównej, boniowaniem z tynku w przyziemiu oraz fryzem z rygalitów i rozet ponad piętrem. W tej samej linii co pałac wzniesiono oficyny – północną z kamienia polnego i południową z cegły. Przed pałacem umieszczono dwa dziedzińce (wstępny i honorowy), które przecinała aleja lipowa poprowadzona na osi pałacu, a kończąca się przy bramie i kamiennym murze ogrodzenia. Budynki gospodarcze umieszczono przy drodze z Nowego Dworu do Zalesia i Sokółki. Zapewne w tym samym okresie zamieniono dawny zbór kalwiński na kaplicę katolicką. Na przełomie XIX i XX wieku w pobliżu pałacu zbudowano nowe murowane stajnie. W 1900 roku właścicielką Pawłowicz została Elżbieta Kułakowska. W roku 1910, w trzechsetną rocznicę budowy pałacu przeprowadzono jego gruntowny remont (w elewacji ogrodowej w narożniku południowym wypruto wtedy balkon-taras). Pałac i oficyny zostały zniszczone w 1944 roku, a następnie rozpoczęto ich rozbiórkę. Po interwencji prof. Pawła Kułakowskiego (syna ostatnich właścicieli) rozbiórkę wstrzymano, a założenie zostało odbudowane przez WKZ w latach 1959-66 bez oficyny północnej i stajni[2]. Obecnie w pałacu mieści się szkoła podstawowa, a w oficynie mieszkania dla nauczycieli. Pałac jest jedynym w okolicach Białegostoku zachowanym przykładem rezydencji powstałej w czasach renesansu, z którego to okresu do dzisiaj pozostały obramienia okien na piętrze.
  • aleja dworska 200-letnich lip, klonów i dębów,
  • zabudowania dworskie,
  • pozostałości parku,
  • Kościół w Zalesiu z 1604 roku fundacji Hieronima Wołłowicza (4 km na północ od Pałacu).

Przypisy

  1. Ludność. Gmina Kuźnica. [dostęp 2014-05-09].
  2. Pawłowicze - ogród pałacowy

Linki zewnętrzne[edytuj]