Peter Turrini

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Peter Turrini podczas wręczenia nagrody Nestroya 2011 za całokształt twórczości

Peter Turrini (ur. 26 września 1944 w Sankt Margarethen im Lavanttal w Karyntii) – austriacki pisarz. Znany głównie jako twórca prowokacyjnych sztuk teatralnych, a także scenariuszy filmowych, poezji i esejów[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Peter Turrini dorastał w Maria Saal w Karyntii. Za pośrednictwem kompozytora Gerharda Lampersberga szybko wszedł w kontakt ze środowiskiem wiedeńskiej awangardy. W latach 1963–1971 parał się wieloma zawodami, a w latach 1967–1968 mieszkał na wyspie Rodos. Pisarstwu poświęcił się od roku 1971, dzieląc czas między Wiedeń i Retz. Dzieła Turriniego zostały przetłumaczone na trzydzieści języków i są wystawiane na całym świecie[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Autor zyskał popularność sztukami Rozznjogd (1971) i Sauschlachten (1972) oraz jako scenarzysta serialu Alpensaga (Saga alpejska), kręconego w latach 1974–1979[3]. Nie unikał literackiego wykorzystania dialektu, zwłaszcza w pierwszym etapie twórczości. Peter Turrini swoje spojrzenie na teatr określa tak: „Nie jest rolą teatru pokazywać fakty naturalistycznie albo rozwiązywać problemy, ale pokazywać je w sposób przerysowany”. Często porusza, w charakterystycznym tonie, tematykę świata skupionego wokół pracy. Turrini regularnie pojawia się na wieczorach autorskich oraz imprezach kulturalnych. Kojarzony jest z ruchem lewicowym.

Turrini napisał 36 sztuk teatralnych, trzy libretta operowe, 55 wydań książkowych, 14 zrealizowanych scenariuszy filmowych oraz 17 słuchowisk.

Recepcja[edytuj | edytuj kod]

Wybór dzieł Turriniego dostępny jest także w tłumaczeniu na język polski. Sztuki Petera Turriniego należą do jednych z najczęściej wystawianych w Polsce dramatów z kręgu dramatopisarzy austriackich. Analiza materiału recepcyjnego potwierdza wzrastające z roku na rok zainteresowanie polskiego odbiorcy twórczością austriackiego dramaturga i wzmożoną recepcją jego dzieł w ostatnich latach. Począwszy do roku 1997 regularnie w odstępie roku, dwóch lub trzech lat prezentowane są na scenach teatrów w Polsce premiery kolejnych dramatów tego autora.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Pisarz został uhonorowany licznymi nagrodami i wyróżnieniami, m.in. Nagrodą im. Gerharta Hauptmanna (1981), doktoratem honoris causa Uniwersytetu w Klagenfurcie (2010) oraz Nagrodą Nestroya za całokształt twórczości (2011), Vinzenz-Rizzi-Preis[4] 2014 oraz w roku 2017 Kulturpreis des Landes Kärnten[5].

Wybrane dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • Rozznjogd (1971)
  • Sauschlachten (1972)
  • Kindsmord (1973)
  • Josef und Maria (1980; uzupełniona wersja, 1999)
  • Die Bürger (1981)
  • Die Minderleister (1988)
  • Tod und Teufel (1990)
  • Alpenglühen (1993)
  • Die Schlacht um Wien (1995)
  • Tod und Teufel (1999) (opera, muzyka Gerd Kühr)
  • Die Eröffnung (2000)
  • Ich liebe dieses Land (2001)
  • Der Riese vom Steinfeld (2002) (opera, muzyka Friedrich Cerha)
  • Bei Einbruch der Dunkelheit (2005)
  • Mein Nestroy (2006)
  • Der Diener zweier Herren (2007) (Sługa dwóch panów, na motywach Carla Goldoniego)
  • Was macht man wenn... Ratschläge für den kleinen Mann (2009)
  • Silvester (2011) (Sylwester)
  • Der Riese vom Steinfeld. Sztuka teatraln (2012)
  • Aus Liebe. Sztuka teatraln (2013), prapremiera w Theater in der Josefstadt
  • Manchmal ist ein Fasan eine Ente. Verlag Jungbrunnen (2013).
  • C'est la vie – Eine Revue. Prapremiera 19 września 2014 w Theater in der Josefstadt (2014)
  • Sieben Sekunden Ewigkeit. Sztuka teatralna. Prapremiera 12 stycznia 2017 w Theater in der Josefstadt (2016)
  • Fremdenzimmer. Prapremiera 25 stycznia 2018 w Theater in der Josefstad (2018)
  • Rozzenjogd, z ilustracjami Gerharda Haderera. Haymon Verlag. Innsbruck (2018)

Nagrania płytowe[edytuj | edytuj kod]

  • 1973 Helmut Qualtinger czyta teksty Petera Turriniego. Uzzi Förster. Langspielplatte. Wien: Es ist ein gutes Land. Preiser Records.
  • 1975 Peter Turrini czyta Rozznjogd. Stuttgart: Intercort Literar Serie.
  • 1985 Peter Turrini czyta Wiersze. GIG Records.
  • 1996 Peter Turrini i Kisten Dene czuytają z Im Namen der Liebe. Musik: Hans-Georg Koch. CD. Wien: ORF.
  • 1996 Peter Turrini i Otto Schenk cytają Helmut Qualtinger. CD. Wien: ORF.
  • 1999 Peter Turrini czyta Alpenglühen. CD. Wien: ORF.
  • 2000 Peter Turrini czyta Die Verhaftung des Johann Nepomuk Nestroy. CD. Lienz: Waku word.
  • 2000 Peter Turrini czyta Ein paar Schritte zurück. CD. Lienz: Waku word.
  • 2004 Peter Turrini czyta Die Eröffnung. CD. Wien: ORF.
  • 2012 Turrini czyta Walla. CD. Wien: Fabrique Records.
  • 2013 Peter Turrini iSophie Aujesky czytają Manchmal ist ein Fasan eine Ente. CD. Wien: ORF.

Literatura sekundarna[edytuj | edytuj kod]

  • Wolfgang Schuch, Klaus Siblewski (Hrsg.): Peter Turrini. Texte, Daten, Bilder. Luchterhand Literaturverlag, Frankfurt am Main 1991, ​ISBN 3-630-61960-6​ (= Sammlung Luchterhand, Band 960).
  • Jutta Landa (Hrsg.): I am too many people. Peter Turrini: playwright, poet, essayist. Ariadne Press, Riverside, CA 1998, ​ISBN 1-572-41040-X​ (englisch).
  • Herbert Neubauer (Photos), Silke Hassler: Masken und Gesicht. Peter Turrini im Portrait. Essay, Wieser, Klagenfurt 2006, ​ISBN 978-3-85129-619-8​ (= Europa erlesen: Literaturschauplatz).
  • Klaus Amann: Kämpfer, Künstler, Narr und Bürger. Lesebuch über das Phänomen Turrini. Residenzverlag, Salzburg / St. Pölten 2007. ​ISBN 978-3-701-73058-2​.
  • Heiner Hammerschlag: Der Dichter und das Dorf. Broschüre. Sonderdruck Carinthia, Klagenfurt 2010.
  • Arno Rußegger: Ein romantischer Realist. StudienVerlag. Innsbruck 2016.
  • Christine Grond-Rigler: Zur internationalen Rezeption der Dramen von Peter Turrini. StudienVerlag. Innsbruck 2016.
  • Christine Rigler: Diese Komödie ist eine Tragödie: Werk und Leben des Schriftstellers Peter Turrini. Biographie, Haymon Verlag, Innsbruck 2019, ​ISBN 978-3-7099-3473-9​.

Weblinks[Bearbeiten][edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Peter Turrini, www.turrini.at [dostęp 2019-11-21].
  2. Peter Turrini, www.turrini.at [dostęp 2019-11-21].
  3. Literaturhaus Wien: Turrini Peter, www.literaturhaus.at [dostęp 2019-11-21].
  4. Rizzipreis für Peter Turrini, kaernten.orf.at, 25 listopada 2014 [dostęp 2019-11-21] (niem.).
  5. Literatur-Landeskulturpreis für Peter Turrini, kaernten.orf.at, 14 grudnia 2017 [dostęp 2019-11-21] (niem.).