Piotruś Pan (powieść)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piotruś Pan
Peter Pan and Wendy
Ilustracja
Autor James Matthew Barrie
Typ utworu powieść dla dzieci
Wydanie oryginalne
Język angielski
Data wydania 1911
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 1914
Wydawca Wydawnictwo J. Mortkowicza
Przekład Zofia Rogoszówna
Ilustracja z "Peter and Wendy" Jamesa Matthew Barrie, opublikowana w 1911 przez C. Scribner's Sons, New York
Okładka angielskiego wydania Piotrusia Pana z 1915 roku
Ten artykuł dotyczy powieści. Zobacz też: inne artykuły o tym samym tytule.

Piotruś Pan (ang. Peter Pan, Peter Pan and Wendy) – powieść autorstwa szkockiego powieściopisarza i dramaturga J.M. Barriego, w Polsce znana także pod tytułami Przygody Piotrusia Pana oraz Piotruś Pan i Wendy.

Na początku Barrie napisał sztukę teatralną pod tytułem Peter Pan, pierwszy raz wystawioną w 1904. W 1911 Barrie zaadaptował ją na powieść, której nadał tytuł Peter Pan and Wendy. W wikiźródłach znajduje się kilka opowiadań, w których występuje Piotruś Pan, a nie tekst powieści opisywanej w haśle.

Geneza[edytuj]

Barrie stworzył Piotrusia Pana na potrzeby historii, które opowiadał synom Sylvii Llewelyn Davies, należącej do grona jego najbliższych przyjaciół, a imię postaci jest połączeniem imienia najmłodszego z chłopców, Petera, oraz greckiego boga lasów i pasterzy Pana. Kiedy Sylvia zmarła na raka parę lat po śmierci swego męża, Barrie został jednym z oficjalnych opiekunów ich synów.

Sugeruje się również[potrzebny przypis], że inspiracją postaci Piotrusia był starszy brat Barriego David, którego śmierć w wypadku podczas jazdy na łyżwach w wieku trzynastu lat mocno wstrząsnęła matką przyszłego pisarza. Według Andrew Birkina, autora J.M. Barrie and the Lost Boys, śmierć ta była "niewyobrażalną katastrofą, z której nigdy w pełni się nie wydźwignęła... Jeśli Margaret Ogilvy [matka Barrie'ego] znalazła pociechę w idei, że David, umierając jako chłopiec, pozostał chłopcem na zawsze, to Barrie znalazł [w tej idei] inspirację".

Maude Adams w roli Piotrusia Pana w jednym z wcześniejszych przedstawień
Statuetka Piotrusia Pana w Londynie

Postać Piotrusia Pana pierwszy raz pojawiła się w druku w 1902 roku, w książce zatytułowanej The Little White Bird, fabularyzowanej historii przyjaźni Barrie’ego i dzieci Llewelyn Daviesów, której wątki wykorzystano potem w popularnej sztuce teatralnej zatytułowanej Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up (Piotruś Pan, czyli o chłopcu, który nie chciał dorosnąć), która miała swą premierę sceniczną w Duke of York’s Theatre w Londynie 27 grudnia 1904.

W 1906 roku fragment The Little White Bird z Piotrusiem jako głównym bohaterem opublikowano pod tytułem Peter Pan in Kensington Gardens (Piotruś Pan w Ogrodach Kensingtońskich) z ilustracjami Artura Rackhama. Później Barrie zaadaptował sztukę na powieść wydaną w 1911 roku pt. Peter Pan and Wendy.

Na język polski powieść po raz pierwszy przełożyła już w roku 1913 Zofia Rogoszówna (pod tytułem Przygody Piotrusia Pana), tłumaczyli ją również Maciej Słomczyński (również Przygody Piotrusia Pana, 1974) oraz Michał Rusinek (Piotruś Pan i Wendy, 2007).

Opis fabuły[edytuj]

Głównym bohaterem jest tytułowy Piotruś Pan, psotny chłopiec, który nie chce dorosnąć. Piotruś, znakomity szermierz, spędza swe niekończące się, pełne przygód dzieciństwo na wyspie Nibylandii, przewodząc grupie Zagubionych Chłopców. Powieść zawiera wiele elementów fantastycznych: Piotruś posiada magiczne zdolności (np. potrafi latać) i do jego przyjaciół zalicza się wróżka Dzwoneczek. W powieści Piotruś Pan przylatuje do sypialni Wendy i jej braci i namawia je do ucieczki do Nibylandii. Głównym antagonistą Piotrusia jest grupa piratów pod dowództwem kapitana Haka.

Postacie[edytuj]

Rodzina Darling[edytuj]

  • George Darling - ojciec rodziny,
  • Mary Darling - matka rodziny, żona pana Darling
  • Wendy Darling - najstarsze dziecko małżeństwa Darling, jedyna córka.
  • John Darling - średnie dziecko, starszy syn.
  • Michael Darling - najmłodsze dziecko rodziny Darling
  • Lisa - służąca rodziny Darling
  • Nana - suczka o rasie nowofundlanda i opiekunka dzieci rodziny Darling
  • Jane - córka Wendy
  • Margaret - wnuczka Wendy i córka Jane

Zagubieni chłopcy[edytuj]

  • Piotruś Pan
  • Milczek
  • Kędziorek
  • Drobinka
  • Stalówka
  • Bliźniaki

Piraci[edytuj]

  • James Hak - kapitan piratów
  • Pan Smee - bosman pochodzenia irlandzkiego
  • Bill Jukes - łotr posiadający wiele tatuaży, zabity przez Piotrusia Pana
  • Cecco - Włoch, pirat zabity przez Piotrusia Pana
  • Twardy Hrabia - były nauczycie dobrych manier, wyskoczył ze statku w obawie przed Hakiem i Panem
  • Rożen - łotr uważany za brata Czarnego Murphy
  • Ed Teynte - pirat zabity przez Piotrusia Pana
  • Wysoki czarnoskóry mężczyzna
  • Morgan Lufcik
  • Głupek
  • Robert Filozof
  • Alf Murarz
  • Inni piraci

Czerwonoskórzy[edytuj]

  • Pantera - wódz plemienia Pinkaninów
  • Tygrysia Lilia - księżniczka czerwonoskórych
  • Czerwonoskórzy - plemię Pikaninów zamieszkujące Nibylandię

Inne postacie[edytuj]

  • Dzwoneczek - wróżka Piotrusia Pana
  • Krokodyl - wróg Kapitana Haka, zjadł jego prawą rękę
  • Syreny
  • Niby-ptaki

Adaptacje i nawiązania filmowe[edytuj]

Zobacz też[edytuj]