Pokrewieństwo języków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pokrewieństwo języków – powiązanie między językami naturalnymi polegające na pochodzeniu tych języków od wspólnego prajęzyka[1][2]. Dwa języki uznaje się za pokrewne, jeśli jeden z nich pochodzi od drugiego, lub jeśli oba pochodzą od wspólnego przodka. Na przykład język włoski pochodzi od łaciny, a zatem włoski i łacina są spokrewnione. Z kolei język hiszpański też pochodzi od łaciny, a zatem włoski i hiszpański są spokrewnione. Niektóre języki nie wykazują pokrewieństwa względem innych poznanych języków – mowa wówczas o językach izolowanych (przykładem jest baskijski)[3].

O pokrewieństwie języków może świadczyć regularne występowanie w nich takich samych lub zbliżonych cech w warstwie fonetycznej i gramatycznej oraz pokrywanie się ich zasobów słownictwa[4][5]. Pojedyncze zbieżności słownikowe nie muszą jednak świadczyć o pokrewieństwie (por. przypadek wyrazu dog w języku mbabaram i angielskim)[6][5]. Ustalanie klasyfikacji genetycznej jest także utrudnione przez powszechność zjawisk kontaktu językowego i zapożyczania[5]. Można także wyróżnić uniwersalia językowe, czyli cechy i wzorce typowe dla wszystkich języków (np. zbliżone formy wyrazu mama)[5].

W ustalaniu pokrewieństwa między językami poprzez wykazywanie w nich tak zwanych regularnych odpowiedniości stosuje się najczęściej metodę porównawczą.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Harimurti Kridalaksana, Kamus Linguistik, wyd. 4, Gramedia Pustaka Utama, 2013, s. 116, ISBN 978-979-22-3570-8 (indonez.).
  2. Kazimierz Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław: Ossolineum, 1999, s. 444, ISBN 83-04-04445-5.
  3. Slavomír Ondrejovič, Od hovoriaceho stroja k sociálnej lingvistike: kapitoly z jazykovednej historiografie, Veda, 2000, s. 78, ISBN 978-80-224-0608-6 (słow.).
  4. Gabdołła Kalijew, Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі, Ałmaty: Сөздік-Словарь, 2005, s. 352, ISBN 9965-409-88-9 (kaz.).
  5. a b c d Bernard Comrie, The World's Major Languages, Routledge, 2017, ISBN 978-1-351-53937-1 (ang.).
  6. Steven Pinker, Jazykový instinkt: Jak mysl vytváří jazyk, dybbuk, 2009, ISBN 978-80-7438-006-8 (cz.).