Poligon wojskowy
Poligon wojskowy – zamknięty teren wojskowy używany do ćwiczeń i manewrów wojskowych, przeprowadzania testów broni oraz opracowywania i testowania taktyki wojskowej. Nazwa wywodzi się od zamkniętego na potrzeby wojska obszaru, najczęściej w kształcie wielokąta (ang. polygon). Pierwsze poligony wojskowe zaczęto tworzyć na potrzeby armii pruskiej pod koniec XVIII wieku.
Zwyczajowo poligonami nazywa się duże wydzielone obszary, zamknięte dla osób cywilnych. Obszary te mogą należeć do jednostek wojskowych stacjonujących w pobliżu lub stanowić niezależne jednostki wojskowe (ośrodki szkolenia poligonowego). Poligon musi posiadać teren i infrastrukturę pozwalającą na przeprowadzenie ćwiczeń wojskowych (pasy taktyczne, place ćwiczeń), ponadto może być wyposażony w infrastrukturę służącą zakwaterowaniu ćwiczących (koszary) oraz ich transport (lotniska, bocznice kolejowe). Na świecie istnieje też wiele byłych poligonów wojskowych, nieużywanych obecnie w celach wojskowych, często otwartych.
Ze względu na przeznaczenie można wydzielić następujące rodzaje poligonów:
- poligony artyleryjskie np. poligon w Toruniu,
- poligony czołgowe, np. poligon w Okonku,
- poligony wojsk specjalnych, np. część poligonu w Wędrzynie,
- poligony chemiczne,
- poligony atomowe,
- poligony lotnicze (bombowo-szturmowe, lotniska), np. 21 Centralny Poligon Lotniczy w Nadarzycach,
- poligony artylerii przeciwlotniczej, np. Centralny Poligon Sił Powietrznych w Wicku Morskim,
- poligony morskie.
Ponadto w użyciu znajdują się także poligony o charakterze niewojskowym:
- poligony przemysłowe, np. poligon doświadczalny czołgów przy Zakładach Mechanicznych Bumar-Łabędy S.A.,
- poligony strażackie, np. w Luboniu koło Poznania.
Wiele ośrodków szkolenia poligonowego często łączy różne z powyższych funkcji, np. poligon w Drawsku Pomorskim oprócz pasa taktycznego dla wojsk lądowych posiada m.in. ośrodki szkolenia wojsk specjalnych i płetwonurków, a ćwiczenia mogą się odbywać również ze współudziałem lotnictwa.
Poligon i polygon
[edytuj | edytuj kod]Słowo poligon to tautonim. W języku angielskim polygon oznacza wyłącznie wielokąt — figurę geometryczną o wielu bokach. Tymczasem w języku polskim (oraz w innych językach Europy Środkowo-Wschodniej, takich jak ukraiński, rosyjski czy bułgarski) słowo poligon odnosi się do terenu wojskowego przeznaczonego do ćwiczeń i testów.
Z tego powodu osoby mówiące po angielsku jako drugim języku często błędnie używają słowa polygon w odniesieniu do polskiego poligonu. Choć native speakerzy angielskiego często rozumieją intencję z kontekstu, poprawnym tłumaczeniem jest military training area, firing range (strzelnica) lub proving ground (poligon badawczy), zależnie od rodzaju obiektu.
Przykładem takiego błędnego zapożyczenia może być określenie The Polygon używane w odniesieniu do poligonu atomowego w Kazachstanie, które weszło do anglojęzycznego obiegu jako nazwa własna.
Przypuszcza się, że polskie określenie pochodzi od Polygonal fort fortów wielokątnych czy też fortyfikacji o narysie poligonalnym (zobacz Narys fortyfikacyjny) budowanych głównie we Francji lub Niemczech w XIX wieku. Jeden z najstarszych nosi nazwę Polygone de Vincennes z 1791 roku (aktualnie tor rowerowy).