Poryte

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Poryte
Herb Flaga
Herb Porytego Flaga Porytego
Poryte
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat kolneński
Gmina Stawiski
Liczba ludności (2008) 220
Strefa numeracyjna +48 86
Kod pocztowy 18-520
(poczta: Stawiski)
Tablice rejestracyjne BKL
SIMC 0990907[1]
Położenie na mapie gminy Stawiski
Mapa lokalizacyjna gminy Stawiski
Poryte
Poryte
Położenie na mapie powiatu kolneńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kolneńskiego
Poryte
Poryte
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Poryte
Poryte
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Poryte
Poryte
Ziemia53°21′45,7″N 22°04′46,4″E/53,362694 22,079556
Strona internetowa miejscowości

Porytewieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Stawiski[2] położone przy drodze wojewódzkiej nr 648.

Miejscowość tworzą administracyjnie dwie graniczące ze sobą części miejscowości Poryte Włościańskie i Poryte Szlacheckie, a także kolonia Poryte Małe[3].

Integralne części miejscowości
Miejscowość podstawowa Identyfikator miejscowości Nazwa Miejscowości Rodzaj miejscowości
Poryte 0406570 Poryte Małe kolonia
0406558 Poryte Szlacheckie część miejscowości
0406564 Poryte Włościańskie część miejscowości

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Historia[edytuj]

W wieku XIX majętność Poryte występuje jako :
Poryte alias Poryte Izdebne[4], wieś kościelna i folwark w powiecie kolneńskim, gminie Stawiski, parafii Poryte, położone od Kolna 14 wiorst.

W 1827 r. 23 domów 139 mieszkańców

W roku 1872 wieś posiadała kościół par. murowany, szkołę początkową ogólną, gorzelnię (1872), na terenie pokłady kamienia wapiennego i torfu.

Folwark Poryte posiadał rozległość mórg 2630 w tym : grunty orne i ogrody mórg 581, łąk mórg 215, pastisk mórg 12, lasu mórg 1711, wody mórg 12, nieużytki i place mórg 55.[5]

W osadach folwarcznych mórg 44; budynków murowanych 8 , z drzewa 11. Gospodarstwo 4-polowe, las urządzony. Folwark Poryte obejmował swą powierzchnią grunty wsi :.[4]

  • Poryte osad 43, z gruntami mórg 500.
  • Zaborowo osad 12, z gruntem mórg 129.
  • Grabowo Małe osad 2, z gruntem mórg 35,
  • Hipolitowo osad 13, z gruntem mórg 164;
  • Ignacewo osad 6, z gruntem mórg 124.

Kościół i parafia[edytuj]

Kościół w 1386 r. funduje Paszko / Paweł z Radzanowa /h. Prawdzic - chorąży warszawski, później płocki, starosta belski. Pielgrzym do grobu św. Jakuba z Compostelli w Hiszpanii. Służący na dworze księcia Janusza , a później Siemowita IV. Zmarł w 1409 r. ; w 1386 roku biskup Ścibor eryguje parafię. kolejny dziedzic Adam Niszycki w roku 1639 wznowił erekcję[4]. Opisany w roku 1872 kościół pochodził z 1834 r. Poryte było wówczas parafią dekanatu kolneńskigo liczyło 3520 dusz.

W miejscowości znajduje się obecnie siedziba parafii św. Wojciecha. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Kolno.

Czasy współczesne[edytuj]

Postępujący w okresie drugiej połowy XIX do 1939 roku proces parcelacji i zmian własnościowych, a ostatecznie parcelacji folwarku w 1945 roku utrwala podział administracyjny, w wyniku którego w powiecie kolneńskim w gminie Stawiski wyodrębnia się miejscowości.

Zabytki[edytuj]

  • Kościół parafialny pw. św. Wojciecha, 1 połowa XIX w. oraz dzwonnica, nr rej.: 53 z 28 kwietnia 1980[6].

Pomniki przyrody[edytuj]

Głaz narzutowy - Poryte

W miejscowości na prywatnym polu znajduje się pomnik przyrody - głaz narzutowy, o obwodzie ok. 11,25m, wysokości - 1,5m, długości - 4,5m, szerokości - 3m[7].

Zobacz też[edytuj]

Inne miejscowości o nazwie Poryte: Poryte-Jabłoń

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. Dziennik Ustaw 2013 poz.200. [dostęp 2014-01-05].
  2. Przeglądanie TERYT (Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013–09–02].
  3. Przeglądanie TERYT (Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013–09–02].
  4. a b c Poryte (1) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.
  5. (Odnosząc do czasów współczesnych powierzchnia folwarku Poryte w morgach - 2630 mórg, to obecnie ok 1473 ha co stawiało folwark w grupie dóbr zamożnych.)
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 30 września 2016; 2 miesiące temu.
  7. Centralna dyrekcja ochrony środowiska