Powiat łuniniecki
| powiat | |||
| 1920–1939 | |||
.jpg)
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Województwo | |||
| Data powstania |
7 listopada 1920 | ||
| Data likwidacji |
1939 | ||
| Siedziba | |||
| Powierzchnia |
5722 km² | ||
| Populacja (1931) • liczba ludności |
| ||
| • gęstość |
19 os./km² | ||
| Szczegółowy podział administracyjny | |||
| |||
Położenie na mapie województwa
| |||
Powiat łuniniecki – powiat polski funkcjonujący w latach 1920–1939. Jego siedzibą było miasto Łuniniec. W skład powiatu wchodziło 15 gmin wiejskich, 3 miasta i 3 miasteczka.
Zmiany administracyjne
[edytuj | edytuj kod]Powiat powstał 7 listopada 1920 pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych z części powiatów pińskiego (gminy: Łunin, Chotynicze, Dobrosławka, Pohost, Kożangródek, Płatnica, Stolin i Terebieżów), mozyrskiego (gminy: Czuczewicze, Łachwa, Chorsk, Dawidgródek i Berezów) i słuckiego (gminy: Kruchowicze[1] i Zaostrowicze)[2].
19 lutego 1921 wszedł w skład nowo utworzonego województwa poleskiego w II Rzeczypospolitej.
Na mocy traktatu ryskiego podpisanego 18 marca 1921, w skład II Rzeczypospolitej weszła także gmina Lenin z powiatu mozyrskiego, wchodząc w skład powiatu łuninickiego[3].
1 stycznia 1923 pięć gmin – Berezów, Chorsk, Płotnica, Stolin i Terebieżów – odłączono od powiatu łuninieckiego i włączono do nowo utworzonego powiatu stolińskiego. Dwie gminy – Dobrosławka i Pohost Zahorodzki – odłączono od powiatu łuninieckiego i włączono z powrotem do powiatu pińskiego[4].
1 lipca 1926 z powiatu łuninieckiego odłączono gminę Zaostrowiecze, włączając ją do powiatu nieświeskiego w województwie nowogródzkim[5].
18 kwietnia 1928 utworzono gmina Łuniniec z części zniesionych gmin Łunin i Kożangródek, natomiast do gminy Czuczewicze przyłączono ze zniesionej gminy Łunin wsie: Borowiki, Kormuż, Lipsk i Wełuta oraz folwarki Borowiki i Nowosiółki. Wreszcie z Lenin wyłączono wieś Sinkiewicze, włączając ją do gminy Łachwa[6].
31 maja 1939 roku nazwę miejscowości Lenin zmieniono na Sosnkowicze, a gminy Lenin na gmina Sosnkowicze[7].
Wraz z wybuchem II wojny światowej obszar powiatu został odłączony od Polski i włączony do Białoruskiej SRR w składzie Związku Radzieckiego.
Gminy i miasta
[edytuj | edytuj kod]| Gmina | 1917 | 1919–1920 | 1920 | 1921 | 1923 | 1926 | 1928 | 1939 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Berezów | mozyrski | mozyrski | łuniniecki | łuniniecki | stoliński | stoliński | stoliński | stoliński |
| Chorsk | mozyrski | mozyrski | łuniniecki | łuniniecki | stoliński | stoliński | stoliński | stoliński |
| Chotynicze | piński | piński | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki |
| Czuczewicze | mozyrski | mozyrski | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki |
| Dawidgródek | –[8] | mozyrski | łuniniecki | łuniniecki | –[9] | – | – | – |
| Dobrosławka | piński | piński | łuniniecki | łuniniecki | piński | piński | piński | piński |
| Kożangródek | piński | piński | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | –[10] | – |
| Kruhowicze | słucki | baranowicki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki |
| Lenin | mozyrski | mozyrski | mozyrski | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | –[11] |
| Łachwa | mozyrski | mozyrski | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki |
| Łunin | piński | piński | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | –[10] | – |
| Łuniniec | – | – | – | – | – | –[10] | łuniniecki | łuniniecki |
| Płotnica | piński | piński | łuniniecki | łuniniecki | stoliński | stoliński | stoliński | stoliński |
| Pohost Zahorodzki | piński | piński | łuniniecki | łuniniecki | piński | piński | piński | piński |
| Stolin | piński | piński | łuniniecki | łuniniecki | stoliński | stoliński | stoliński | stoliński |
| Sosnkowicze | – | – | – | – | – | – | –[11] | łuniniecki |
| Terebieżów | piński | piński | łuniniecki | łuniniecki | stoliński | stoliński | –[12] | – |
| Zaostrowiecze | słucki | słucki | łuniniecki | łuniniecki | łuniniecki | nieświeski | nieświeski | nieświeski |
Miasta
[edytuj | edytuj kod]- Dawidgródek (← do 1922 →)
- Horodno (← do 1922 →)
- Kożangródek (← do 1926)
- Łachwa (← do 1926)
- Łuniniec (←)
- Płotnica (← do 1921/22)
- Stolin (← do 1922 →)
Skład etniczny
[edytuj | edytuj kod]Według tezy Alfonsa Krysińskiego i Wiktora Ormickiego, terytorium powiatu wchodziło w skład tzw. zwartego obszaru białoruskiego, to znaczy Białorusini stanowili na nim narodowość dominującą[13].
Starostowie
[edytuj | edytuj kod]- Zygmunt Jagodziński - starosta powiatu łuninieckiego w latach 1926-1939
- Czesław Zbierański - starosta powiatu łuninieckiego
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Gminę Kruhowicze wyłączono 1 kwietnia 1920 z powiatu słuckiego i włączono do powiatu baranowickiego (Dz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 28, poz. 655). Brak informacji czy postanowienie to zostało zniesione, czy gminę włączono z powrotem do powiatu słuckiego, czy też zaszła pomyłka w określeniu "z powiatu słuckiego do powiatu łuninieckiego
- ↑ Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 3, poz. 25
- ↑ Treść traktatu ryskiego. konflikty.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-03)]..
- ↑ Dz. U. z 1922 r. Nr 116, poz. 1051
- ↑ Treść traktatu ryskiego. konflikty.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-03)]..
- ↑ Dz. U. z 1928 r. Nr 46, poz. 452
- ↑ M.P. z 1939 r. Nr 123, poz. 292
- ↑ Do 1919 w granicach gminy Chorsk.
- ↑ Włączona do gminy Berezów.
- ↑ a b c 18 kwietnia 1928 utworzono gmina Łuniniec z części zniesionych gmin Łunin i Kożangródek
- ↑ a b Nazwę gminy Lenin zmieniono w maju 1939 roku na Sosnkowicze.
- ↑ Gminę Terebieżów zniesiono 18 kwietnia 1928, a jej obszar włączono do gmin Stolin i Wysock
- ↑ Marek Wierzbicki: Stosunki polsko-białoruskie przed wrześniem 1939. W: Marek Wierzbicki: Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką 1939–1941. Wyd. 2. Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 2007, s. 25–43, seria: Biblioteka historyczna Frondy. ISBN 978-83-88747-76-2.
