Powstanie chłopskie w lądzkich dobrach cystersów (1651)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Powstanie chłopskie w Wielkopolsce,
Powstanie Chmielnickiego
Czas 1651
Miejsce Wielkopolska
Terytorium Polska
Wynik stłumienie powstania
Strony konfliktu
chłopi wojska biskupów Kazimierza Czartoryskiego i Karola Wazy
Dowódcy
Piotr Grzybowski Jan Zapolski
Siły
od 800 do 2000 ludzi 500 żołnierzy
Straty
nieznane nieznane
brak współrzędnych

Powstanie chłopskie w Wielkopolsce – bunt ludności chłopskiej w lądzkich dobrach zakonu cystersów, spowodowany wzrostem ciężarów feudalnych, mający miejsce w czerwcu 1651 roku[1].

Przyczyną wybuchu buntu była zarówno pogarszająca się sytuacja ekonomiczna warstwy chłopskiej i wzrost wyzysku feudalnego, jak i bezpośrednio nałożenie przez opata Jana Zapolskiego na chłopów w dobrach klasztornych nowych powinności[2][1] przeznaczonych na przebudowę gotyckiego kościoła w Lądzie w stylu barokowym[1]. Chłopi dodatkowo zostali podburzeni do buntu przez Piotra Grzybowskiego jednego z wysłanników Bohdana Chmielnickiego, którzy próbowali wzniecić powstania chłopskie w różnych częściach kraju[1] celem odciążenia powstania kozackiego[3][4].

Organizatorzy powstania wyznaczyli punkty zborne powstańców we wsiach Ciążeniu, Kowalewie, Jaroszynie, Lądku i Woli Lądzkiej na czas wkrótce po wyruszeniu miejscowej szlachty przeciw Chmielnickiemu. Wybuch został jednak przyśpieszony z chwilą aresztowania jednego z powstańców, Wojciecha Kułakowskiego, którego torturami w Kaliszu zmuszono do wyjawienia planów spiskowców. W związku z tym przywódcy powstania na miejsce koncentracji wyznaczyli umocniony obóz koło Królikowa. Buntownikom udało się zgromadzić od 800 do 2000 ludzi[1], którzy podejmowali z obozu napady na okoliczne dwory i majątki[5].

Do tłumienia powstania opatowi Zapolskiemu biskup poznański Kazimierz Florian Czartoryski przysłał 200 żołnierzy, a Karol Ferdynand Waza 300 dragonów. Do bitwy doszło 24 czerwca 1651 roku, a wojska Zapolskiego całkowicie rozbiły obóz powstańców chłopskich. Przywódcy powstania zostali ujęci, a następnie straceni[1], natomiast większość szeregowych powstańców zbiegła[3].

Było to największe w dziejach Wielkopolski powstanie chłopskie[1][2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Piotr Basiński: Ziemia słupecka. Wirtualny przewodnik po ziemi słupeckiej (pol.). slupeckagramiejska.pl. [dostęp 2011-08-13].
  2. a b Błażej Osowski: Wielkopolska wschodnia – Historia regionu (pol.). Dialekty i gwary polskie. Kompendium wiedzy pod red. Haliny Karaś. [dostęp 2011-08-13].
  3. a b Na tropie bohaterów chłopskich. Z analizy podręczników historii (1945-1980) (pol.). [dostęp 2011-08-13].
  4. Kazimierz Lepszy, Słownik biograficzny historii powszechnej do XVII stulecia. Warszawa 1968, s.158.
  5. Piotr Czajczyńki: Między Lądem a Królikowem – powstanie chłopskie 1651 r. (pol.). W: Białobłoty i okolice [on-line]. [dostęp 2011-08-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Lepszy: Słownik biograficzny historii powszechnej do XVII stulecia. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1968. .