Państwowa Komunikacja Samochodowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „PKS”. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Autobus Autosan A1012T z PKS Bielsko-Biała
Autosan A1010M „Medium” z PKS Katowice
Autobus PKS na trasie Kazimierz Dolny-Puławy, początek lat. 50.
Dworzec PKS w Ostrołęce, lata 70.
Perony dworca PKS w Pułtusku, lata 70.
Dworzec PKS w Sulechowie

Państwowa Komunikacja Samochodowa (PKS, 1983-1990 jako Krajowa Państwowa Komunikacja Samochodowa) – byłe państwowe przedsiębiorstwo usługowe w Polsce zajmujące się transportem publicznym.

Przedsiębiorstwo utworzono w 1945 roku i do lat 90. było ono wyłącznie państwowe, o zasięgu ogólnokrajowym (poza międzynarodowymi liniami autokarowymi PKS, m.in. wycieczki do Europy Zachodniej).

Historia[edytuj]

W kwietniu 1945 powołano w Warszawie Państwowy Urząd Samochodowy, z którego wyłonione zostały Wojewódzkie Urzędy Samochodowe. 1 lipca 1945 PUS w Warszawie zawiadomił Wojewódzkie Urzędy Samochodowe o wydzieleniu organizacji samochodowej pod nazwą Państwowa Komunikacja Samochodowa[1].

Podstawą do prawnego usamodzielnienia się przedsiębiorstwa był dekret Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 1946 o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego „Państwowa Komunikacja Samochodowa” (Dz.U. z 1946 r. Nr 4, poz. 31).

Pierwsze przewozy pasażerskie odbywały się za pomocą samochodów ciężarowych, adaptowanych do przewozu osób[2].

Do lat 80. PKS obsługiwało niemal całość autobusowego transportu podmiejskiego i dalekobieżnego oraz przewóz towarów samochodami ciężarowymi. Oprócz PKS pozamiejskim transportem osób zajmowały się trzy spółdzielnie: Krajowa Spółdzielnia Komunikacyjna w Poznaniu, Spółdzielnia Pracy Kierowców i Pracowników Samochodowych „Autonaprawa” w Zamościu i Spółdzielnia Pracy Transportowo-Spedycyjna „Transped” w Lublinie.

Od 1960 r. przedsiębiorstwa PKS były przyporządkowane wojewódzkim radom narodowym i działały w Zjednoczeniu Państwowej Komunikacji Samochodowej[3]. W Zjednoczeniu tym działały także Przedsiębiorstwo Międzynarodowych Przewozów Samochodowych „Pekaes”[4] i Przedsiębiorstwo Spedycji Krajowej[5].

W latach 80. nastąpił pierwszy podział spółki na przedsiębiorstwa autobusowe (obsługujące ruch regionalny i w ograniczonym zakresie podmiejski i w małych miastach wewnątrzmiejski) oraz branżowe spółki zajmujące się przewozami samochodami ciężarowymi[6].

Zjednoczenie Państwowej Komunikacji Samochodowej uległo likwidacji 1 stycznia 1982 roku, tak jak wszystkie inne zjednoczenia[7]. W 1983 roku istniały w statusie samodzielnego przedsiębiorstwa państwowego następujące Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w (we): Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Koszalinie, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Opolu, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie, Wrocławiu, Zielonej Górze[8], odpowiednio do dawnych 17 województw. 28 lutego 1983 14 z 17 przedsiębiorstw PKS dobrowolnie zrzeszyło się w przedsiębiorstwo państwowe Krajowa Państwowa Komunikacja Samochodowa. Do Krajowej Państwowej Komunikacji Samochodowej nie przystąpiły przedsiębiorstwa PKS w: Koszalinie, Olsztynie i Warszawie[9][10].

W wyniku transformacji ustrojowej przedsiębiorstwo Krajowa Państwowa Komunikacja Samochodowa oraz pozostałe 3 przedsiębiorstwa PKS podzielono w 1990 roku na 176 przedsiębiorstw. Część podmiotów została zlikwidowana, przebranżowiła się, uległa konsolidacji bądź prywatyzacji. W XXI wieku część PKS-ów skomunalizowano. Na koniec września 2011 roku działało 147 przedsiębiorstw wywodzących się z dawnego PKS: PPKS Koło (w likwidacji), 35 jednoosobowych spółek skarbu państwa, 42 przedsiębiorstwa samorządowe, 49 spółek pracowniczych, 21 prywatnych (Mobilis, Veolia)[11].

Po 1992 r. część spośród przedsiębiorstw PKS należących do Skarbu Państwa używało (używa) nazwy Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej (PPKS).

1 października 1996 przekazane zostały kompetencje organu założycielskiego z Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej do wojewodów[12].

Przedsiębiorstwa PKS wykonują najczęściej przewozy lokalne zgodnie z Urzędowym Rozkładem Jazdy, na zlecenie władz gmin, powiatów i urzędów marszałkowskich. W kilkunastu mniejszych miejscowościach w kraju (oraz w Warszawie – w ramach ZTM, Gdyni – w ramach ZKM, Łodzi jako podwykonawca MPK i Lubinie w wyniku wygranych przetargów) obsługują także komunikację miejską.

Popularność skrótu PKS wykorzystali również niektórzy przedsiębiorcy prywatni, którzy tworząc nowe przedsiębiorstwa nadali im nazwy pozwalające na stworzenie takiego skrótu. Przykładowo firma Prywatna Komunikacja Samochodowa, K. A. R. Szostek (skrót PKS Straszydle) ze wsi Straszydle w województwie podkarpackim[13].

Z początkiem 2017 r. należące do Skarbu Państwa PKS Częstochowa, PKS w Lublińcu, PKS w Ostrowcu Świętokrzyskim, PKS w Gnieźnie, PKS w Ostrowie Wielkopolskim, PKS „Polonus” z Warszawy i Polbus-PKS z Wrocławia przeszły pod zarząd Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa[14].

Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej[edytuj]

Po podziale w 1990 r., przed przystąpieniem do dalszych przekształceń, działały następujące przedsiębiorstwa:

  1. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Bartoszycach
  2. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Bełchatowie
  3. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Będzinie
  4. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Białej Podlaskiej
  5. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Białymstoku
  6. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Bielsku Podlaskim
  7. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Bielsku-Białej
  8. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Biłgoraju
  9. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Bolesławcu
  10. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Brodnicy
  11. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Brzegu
  12. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Brzozowie
  13. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Busku-Zdroju
  14. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Bydgoszczy
  15. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Bytowie
  16. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Chełmie
  17. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Chojnicach
  18. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Chrzanowie
  19. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Ciechanowie
  20. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Cieszynie
  21. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Częstochowie
  22. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Człuchowie
  23. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Dębicy
  24. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Dzierzgoniu
  25. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Dzierżoniowie
  26. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Elblągu
  27. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Garwolinie
  28. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Gdańsku
  29. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Gdyni
  30. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Gliwicach
  31. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Głogowie
  32. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Głubczycach
  33. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Gnieźnie
  34. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Gorlicach
  35. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Gorzowie Wielkopolskim
  36. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Gostyninie
  37. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Grodzisku Mazowieckim
  38. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Grójcu
  39. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Grudziądzu
  40. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Gryficach
  41. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Hrubieszowie
  42. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Iławie
  43. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Inowrocławiu
  44. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Jarosławiu
  45. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Jaśle
  46. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Jeleniej Górze
  47. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Jędrzejowie
  48. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kaliszu
  49. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kamiennej Górze
  50. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kamieniu Pomorskim
  51. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Katowicach
  52. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kędzierzynie-Koźlu
  53. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kętrzynie
  54. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kielcach
  55. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kluczborku
  56. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kłodzku
  57. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kole
  58. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kołobrzegu
  59. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Koninie
  60. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Końskich
  61. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Koszalinie
  62. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kozienicach
  63. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Krakowie
  64. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Krasnymstawie
  65. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kraśniku
  66. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Krośnie
  67. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kutnie
  68. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kwidzynie
  69. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Legnicy
  70. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Lesznie
  71. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Leżajsku
  72. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Limanowej
  73. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Lipnie
  74. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Lubaniu Śląskim
  75. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Lubinie
  76. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Lublinie
  77. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Lublińcu
  78. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Łańcucie
  79. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Łęczycy
  80. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Łodzi
  81. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Łomży
  82. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Łosicach
  83. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Łukowie
  84. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Miechowie
  85. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Mielcu
  86. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Międzyrzecu Podlaskim
  87. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Mińsku Mazowieckim
  88. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Mławie
  89. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Mrągowie
  90. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Myszkowie
  91. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Myślenicach
  92. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Myśliborzu
  93. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Namysłowie
  94. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Nowej Sóli
  95. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Nowym Dworze Mazowieckim
  96. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Nowym Sączu
  97. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Nowym Targu
  98. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Nysie
  99. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Olkuszu
  100. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Olsztynie
  101. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Oławie
  102. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Opocznie
  103. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Opolu
  104. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Opolu Lubelskim
  105. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Ostrołęce
  106. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Ostrowcu Świętokrzyskim
  107. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Ostródzie
  108. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Ostrowie Wielkopolskim
  109. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Oświęcimiu
  110. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Pabianicach
  111. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Piasecznie
  112. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Pile
  113. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Piotrkowie Trybunalskim
  114. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Piszu
  115. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Płocku
  116. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Poznaniu
  117. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Prudniku
  118. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Przasnyszu
  119. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Przemyślu
  120. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Pszczynie
  121. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Puławach
  122. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Raciborzu
  123. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Radomiu
  124. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Radomsku
  125. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Radzyniu Podlaskim
  126. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Rybniku
  127. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Rzeszowie
  128. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Sanoku
  129. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Sędziszowie Małopolskim
  130. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Siedlcach
  131. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Siemiatyczach
  132. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Sieradzu
  133. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Skarżysku-Kamiennej
  134. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Skierniewicach
  135. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Słubicach
  136. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Słupsku
  137. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Sokołowie Podlaskim
  138. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Stalowej Woli
  139. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Starachowicach
  140. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Stargardzie
  141. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Starogardzie Gdańskim
  142. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Staszowie
  143. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Strzelcach Opolskich
  144. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Suchej Beskidzkiej
  145. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Suwałkach
  146. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Szczecinie
  147. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Szczecinku
  148. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Szczytnie
  149. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Świdnicy
  150. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Świdwinie
  151. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Tarnobrzegu
  152. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Tarnowie
  153. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Tczewie
  154. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Tomaszowie Lubelskim
  155. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Tomaszowie Mazowieckim
  156. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Toruniu
  157. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Turku
  158. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Tychach
  159. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Wadowicach
  160. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Wałbrzychu
  161. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Wałczu
  162. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie
  163. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Wejherowie
  164. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Wieluniu
  165. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej we Włocławku
  166. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej we Włodawie
  167. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Wodzisławiu Śląskim
  168. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Wołowie
  169. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej we Wrocławiu
  170. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Zakopanem
  171. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Zambrowie
  172. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Zamościu
  173. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Zawierciu
  174. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Zduńskiej Woli
  175. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Zgorzelcu
  176. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Zielonej Górze
  177. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Żarach
  178. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Żyrardowie
  179. Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Żywcu

Istniejące PKS[edytuj]

Obecnie działalność pod szyldem PKS prowadzą następujące przedsiębiorstwa:

Przekształcone PKS i PPKS[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. http://www.pks.poznan.pl/o-firmie-historia,10 Oficjalna strona PKS Poznań S.A.
  2. Roman Majewski. Autosan był przy narodzinach PKS. „Polskie Autobusy”. Nr 3(9), maj 2006. ISSN 1734-4425. [dostęp 2012-07-17]. 
  3. M.P. z 1959 r. Nr 13, poz. 43
  4. http://www.szczebressyn.pl/wspomnienia/1a_PMPS_PEKAES.pdf
  5. M.P. z 1975 r. Nr 12, poz. 65
  6. Zbigniew Taylor, Ariel Ciechański. Przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw PKS w nowej sytuacji gospodarczej. „Przegląd Geograficzny”. 79, s. 5–44. PAN. 
  7. M.P. z 1981 r. Nr 32, poz. 286
  8. Dz.U. z 1983 r. Nr 9, poz. 47.
  9. http://www.pkswalcz.pl/firma.php?id_strony=124&id_grupy=2&id_dzialu=2&lang=pl.
  10. Dz.U. z 1988 r. Nr 8, poz. 57.
  11. PKS daleko od szosy. Bolesny upadek transportowego kolosa.
  12. [1] [dostęp 2012-07-17].
  13. Serwis firmy Prywatna Komunikacja Samochodowa, K. A. R. Szostek, [dostęp: 7 maja 2012].
  14. Martyn Janduła, PR rozpoczynają współpracę z PKS-ami. Celem wspólny bilet, www.rynek-kolejowy.pl, 12 stycznia 2017 [dostęp 2017-01-15].

Linki zewnętrzne[edytuj]