Przydawka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Przydawka (zwana również atrybutem) – część zdania określająca rzeczownik[1] lub zaimek rzeczowny. Może być wyrażona przymiotnikiem (np. ładny kwiatek), zaimkiem przymiotnym (np. mój kwiatek), imiesłowem przymiotnikowym czynnym (np. rosnący kwiatek), imiesłowem przymiotnikowym biernym (np. podlany kwiatek), liczebnikiem (np. podlałem już trzeci kwiatek), wyrażeniem przyimkowym (np. sweter z wełny). Przydawka odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje? ile? ilu? czego? z czego?[2].

Podział przydawek[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na przynależność do części mowy i typ połączeń składniowych wyróżnia się przydawki:

  • przymiotną (wyrażoną przymiotnikiem, zaimkiem przymiotnym, imiesłowem przymiotnikowym)[3]: wkurzająca baba
  • rzeczowną (wyrażoną rzeczownikiem w mianowniku)[4]: ''powieść "Chłopi"
  • dopełniaczową (wyrażoną rzeczownikiem w dopełniaczu)[4]: miasto żuli
  • przyimkową (wyrażoną wyrażeniem przyimkowym)[5]: nagroda dla zwycięzcy
  • dopełnieniową, występującą tylko z rzeczownikami utworzonymi od czasowników i zachowującą się jak dopełnienie: rzut kulą (bo: rzucają kulą)[6]
  • okolicznikową, występującą tylko z rzeczownikami utworzonymi od czasowników i zachowującą się jak okolicznik: podróż do lasu (bo: jedziemy do lasu)[7]

Przydawka charakteryzująca a klasyfikująca[edytuj | edytuj kod]

Jeśli przymiotnik stoi przed rzeczownikiem, przydawkę określa się jako charakteryzującą, tzn. mówiącą o cesze przygodnej[8]. W przeciwnym przypadku – gdy przymiotnik następuje po rzeczowniku – z przydawką klasyfikującą (wyodrębniającą)[9].

Przykłady:

  • karlik większy – przydawka klasyfikująca – jest nazwą gatunkową i nic nie mówi o wielkości danego osobnika względem innego (nawet najmniejszy osobnik tego gatunku jest karlikiem większym);
  • większy karlik – przydawka charakteryzująca – opisuje fakt, że jeden osobnik jest większy od drugiego, ale nic nie mówi o przynależności gatunkowej (być może chodzi o karlika malutkiego lub drobnego).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Bąk: Gramatyka języka polskiego - zarys popularny. Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1977. ISBN 83-214-0923-7.
  • Zenon Klemensiewicz: Zarys składni polskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1953.
  • Stanisław Szober: Gramatyka języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962.
  • Stanisław Jodłowski: Podstawy polskiej składni. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976.