Rak kolczystokomórkowy skóry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Inne nowotwory złośliwe skóry
carcinoma spinocellulare
ICD-10 C44
C44.0 Skóra wargi
C44.1 Skóra powieki, łącznie z kątem oka
C44.2 Skóra ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego
C44.3 Skóra innych i nieokreślonych części twarzy
C44.4 Skóra owłosiona głowy i szyi
C44.5 Skóra tułowia
C44.6 Skóra kończyny górnej, łącznie z barkiem
C44.7 Skóra kończyny dolnej, łącznie z biodrem
C44.8 Zmiany przekraczające granice określone kodami
C44.9 Nowotwór złośliwy skóry, nie określony
Biopsja wysokozróżnicowanego raka kolczystokomórkowego jamy ustnej. Barwienie hematoksyliną-eozyną.

Rak kolczystokomórkowy skóry (łac. carcinoma spinocellulare, ang. squamous cell carcinoma, SCC) – nowotwór złośliwy skóry wywodzący się z komórek naskórka. Rokuje gorzej niż rak podstawnokomórkowy skóry, w przeciwieństwie do niego daje przerzuty, głównie do węzłów chłonnych i odznacza się szybszym wzrostem. Nowotwór ten najczęściej powstaje na podłożu stanów przedrakowych, a czynnikami prowokującymi nowotworzenie są drażnienie mechaniczne, ekspozycja na działanie środków chemicznych i na promieniowanie.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Rak kolczystokomórkowy jest drugim pod względem częstości występowania (po raku podstawnokomórkowym) nowotworem skóry i stanowi 20% wszystkich nowotworów skóry nie będących czerniakami (nonmelanoma skin cancers). Jest częstszy u ludzi rasy białej niż u ludzi rasy czarnej i częstość zachorowań wzrasta z wiekiem: jest najczęstszym nowotworem starszych osób. z wyjątkiem zmian zlokalizowanych na dolnej części goleni, jest częstszy u mężczyzn niż u kobiet. Wykazano też odwrotnie proporcjonalną zależność częstości występowania SCC od szerokości geograficznej: podwaja się ona co 8-10 stopni szerokości geograficznej osiągając najwyższą wartość na równiku. Uważa się ponadto, że w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci częstość występowania raka kolczystokomórkowego znacząco wzrosła.

Czynniki ryzyka[edytuj | edytuj kod]

Do czynników ryzyka mających istotne znaczenie w patogenezie raka kolczystokomórkowego skóry należą:

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Rak kolczystokomórkowy wykazuje tendencje do powstawania ze zmian przedrakowych, takich jak keratosis solaris. Jego powierzchnia jest często złuszczona i owrzodziała

Wczesny rak kolczystokomórkowy skóry (carcinoma in situ) ma postać ostro odgraniczonej czerwonej płytki. Zaawansowane zmiany skórne mają charakter wykwitów guzowatych, z hiperkeratozą (brodawkowatych) i niekiedy wrzodziejących. Charakterystyczny jest naciek podstawy i obwałowanie brzegów zmiany (ale nie jest to perełkowaty wał jak w BCC). Zmiany zlokalizowane są zwykle na pograniczu błon śluzowych i skóry (warga dolna, okolice oczodołów, nosa, narządów płciowych). Wyróżnia się dwa typy morfologiczne SCC:

  • postać wrzodziejąca (SCC exulcerans) – charakteryzuje się głębokimi, drążącymi owrzodzeniami o twardych, wałowatych i nacieczonych brzegach,
  • postać brodawkującą (SCC vegetans) – charakteryzuje się przeroslymi zmianami i mniejszym naciekaniem podstawy niż w postaci wrzodziejącej.

Przebieg zależy od pierwotnej lokalizacji nowotworu, od głębokości naciekania i od stopnia zróżnicowania w obrazie histologicznym. Nowotwory rozwijające się na pograniczu skóry i błon śluzowych prędzej dają przerzuty do węzłów chłonnych.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Przy stwierdzeniu typowych zmian brodawkujących i wrzodziejących w charakterystycznej lokalizacji rozstrzygające jest badanie histologiczne. Badanie to umożliwia też określenie stopnia złośliwości nowotworu w zależności od procentowego udziału komórek atypowych.

Obraz histologiczny[edytuj | edytuj kod]

W SCC komórki o wysokim stopniu atypii obecne są na całej grubości naskórka. Gdy zlokalizowane są ponad błoną podstawną naskórka jest to rak in situ, o naciekaniu mówi się gdy komórki przedostają się pod błonę podstawną. Cytologicznie komórki nowotworowe mają obfitą "łuskowatą" cytoplazmę i duże, hiperchromatyczne jądra o kanciastych obrysach i wyraźnie widocznych jąderkach. W zależności od stopnia zaawansowania nowotworu mogą być obecne duże obszary rogowacenia bądź jedynie poronne rogowacenie (dyskeratosis). Mogą być obecne ogniska martwicy.

Różnicowanie[edytuj | edytuj kod]

Do chorób skóry obrazem morfologicznym przypominających raka kolczystokomórkowego należą:

  1. Rogowiak kolczystokomórkowy (keratoacanthoma),
  2. Rak podstawnokomórkowy skóry (carcinoma basocellulare).

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Murad Alam, Desiree Ratner: Cutaneous Squamous-Cell Carcinoma New England Journal of Medicine 344:975-983 (2001)
  • Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową PZWL 2005, ISBN 83-200-3367-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.