Albinizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bielactwo [albinizm]
albinismus
Chłopiec z albinizmem
Chłopiec z albinizmem
ICD-10 E70.3
Bielactwo

Albinizm (bielactwo) – brak pigmentu w skórze, tworach skórnych, włosach i tęczówce oka (czerwone oczy lub, rzadziej, niebieskawe). Osobnik posiadający tę cechę nosi miano albinosa.

Prócz albinizmu właściwego (uogólnionego) występuje także albinizm lokalny (częściowy).

Aligator albinos
Aligator albinos

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Albinosi mają bardzo jasną skórę, białe włosy, rzęsy i brwi. Dziecko z albinizmem rodzi się różowawe, co jest spowodowane prześwitywaniem naczyń krwionośnych. Oczy ludzi z albinizmem rzadko jednak bywają czerwonawe. Ludzkie oko jest stosunkowo duże, przez co często jest w stanie wyprodukować wystarczającą ilość pigmentu, by zapewnić sobie nieprzezroczystość i zabarwić się (najczęściej na kolor bladoniebieski). Jednakże zdarza się, że oczy osoby z albinizmem nie mają wystarczającej ilości pigmentu - tęczówka jest wtedy bezbarwna, przeświecają przez nią naczynia krwionośne, co nadaje oku czerwoną barwę.

Albinosi są bardzo wrażliwi na działanie promieni słonecznych (promienie UV), szybko reagują stanami zapalnymi skóry, łatwo występują pęcherze i zrogowacenia.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Albinizm wywołany jest przez brak enzymu tyrozynazy przekształcającego prekursor melaniny w barwnik melaninę. Warunkuje go gen recesywny. Oznacza to, że jeśli oboje rodzice są heterozygotyczni pod względem genu aktywności tyrozynazy to ich dziecko z 25% prawdopodobieństwem będzie albinosem.

Cechę tę zalicza się do genetycznych anomalii pigmentacji, która jest niekorzystna dla osobnika. Nazwę tego wrodzonego błędu metabolizmu wprowadził w 1908 roku Archibald Garrod, który zauważył utrzymywanie się zaburzenia w obrębie wybranych rodzin[1]. Chemiczne podstawy dziedziczenia poznano jednak 40 lat później wraz z odkryciem struktury DNA i jego znaczenia.

Częstość występowania[edytuj | edytuj kod]

Białe myszy w laboratorium

W zasadzie albinizm występuje rzadko, u niektórych gatunków zwierząt (króliki, tchórze, szczury, świnki morskie, myszy, papugi) stał się cechą charakterystyczną dla niektórych odmian. Polega on na nieregularnie rozłożonych przebarwieniach (gdzie nie ma melaniny) na całym ciele, a najczęściej na czole.

Określenie to stosuje się także w stosunku do roślin, u których zaszła mutacja zaburzająca syntezę chlorofilu. Rośliny całkowicie albinotyczne nie mają szans przeżycia, ale te z częściowym albinizmem mają ciekawy urozmaicony fenotyp i często są hodowane jako rośliny ozdobne np. Figowiec benjamina[2].

Częstotliwość występowania u ludzi wynosi średnio od 1:5000 do 1:15 000, jednak w niektórych populacjach może być znacząco wyższa. Np. w Tanzanii częstotliwość występowania wynosi ok. 1:1400, a w niektórych grupach etnicznych w Afryce Południowej aż 1:1000[3]

Prześladowania albinosów[edytuj | edytuj kod]

W niektórych wierzeniach afrykańskich albinosów uważa się za wcielenia duchów zmarłych[4], istnieje też przesąd występujący głównie we wschodniej Afryce, że części ciała albinosów mają magiczną moc, która może przynieść szczęście posiadaczowi amuletów czy eliksirów sporządzonych z części ciała albinosów. Stało się to powodem prześladowań tej społeczności, a także licznych morderstw[5].

Przypisy

  1. Albinizm u ludzi. biomist.pl. [dostęp 2011-08-25].
  2. słownik biologia wydawnictwo GREG złote wydanie s.11
  3. ES. Hong, H. Zeeb, MH. Repacholi. Albinism in Africa as a public health issue. „BMC Public Health”. 6, s. 212, 2006. doi:10.1186/1471-2458-6-212. PMID 16916463. 
  4. aw/aw: Bóstwa, duchy, przodkowie. opoka.org. [dostęp 2011-01-01].
  5. Monika Greszta: Przekleństwo białej skóry. gazeta.pl, 2008-08-26. [dostęp 2011-01-01].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło albinizm w Wikisłowniku
Commons in image icon.svg

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.