Robert Howard Lord

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Robert Howard Lord
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 20 lipca 1885
Plano, Illinois, USA
Data i miejsce śmierci 22 maja 1954
Brighton, Massachusetts, USA
Miejsce spoczynku Holyhood Cemetery, Boston
Zawód, zajęcie historyk
Narodowość amerykańska
Tytuł naukowy profesor
Misja aliancka we Lwowie, luty 1919. Od lewej: Stanisław Wańkowicz, Robert Lord, gen. Joseph Barthelemy, gen. Tadeusz Rozwadowski, gen. Adrian Carton de Wiart, mjr Giuseppe Stabile

Robert Howard Lord (ur. 20 lipca 1885 w Plano w stanie Illinois, zm. 22 maja 1954 w Brighton w stanie Massachusetts) – amerykański historyk, duchowny katolicki.

Był synem lekarza Franka Howarda Lorda. W latach 1903-1908 studiował historię na Harvard University i Northwestern University. Jego opiekunem naukowym i promotorem był Archibald Cary Coolidge, wieloletni redaktor naczelny pisma „Foreign Affairs”. W latach 1908-1910 Lord odbył podróż do Europy, gdzie uzupełniał studia nad historią Polski i Rosji oraz zbierał materiały archiwalne do swojej pracy doktorskiej. Przebywał w Wiedniu, Berlinie, Petersburgu i w Moskwie, odwiedził Warszawę i Lwów. W 1910 na Harvard University przedstawił swoją pracę doktorską Austrian policy and the Second Partition of Poland. Został wykładowcą historii nowożytnej Europy na tym uniwersytecie, mianowany assistant-professor. W 1915 jego praca The Second Partition of Poland. A Study in Diplomatic History została wydana jako XXIII tom Harvard Historical Studies. 20 grudnia 1915 został profesorem Uniwersytetu Harvarda.

Rozpoczął pionierskie badania nad syntezą historii dyplomatycznej II rozbioru Polski. W swej pracy Lord korzystał z wielu źródeł archiwalnych przechowywanych w archiwach państw rozbiorczych. Był jedynym badaczem historii Polski, który został dopuszczony do tajnych materiałów dyplomacji Imperium Rosyjskiego, wyjaśniających genezę II rozbioru. Był pierwszym i ostatnim historykiem, który mógł korzystać z rosyjskich źródeł archiwalnych dotyczących polityki Petersburga wobec Rzeczypospolitej w latach 1787-1793.

Lord doszedł do wniosku, że II rozbiór był logiczną kontynuacją imperialnej polityki rosyjskiej, nie został Rosji narzucony przez Królestwo Prus, a przymierze polsko-pruskie mogło sprzyjać odbudowie pozycji międzynarodowej Rzeczypospolitej, gdyby nie niekorzystna zmiana stosunków międzynarodowych.

1 maja 1918 Lord został kierownikiem sekcji amerykańskich ekspertów do spraw wschodnich na przyszłą konferencję pokojową. 30 listopada 1918 został powołany w skład delegacji USA na paryską konferencję pokojową jako doradca w sprawach Rosji i Polski. W czasie konferencji wersalskiej wywierał wpływ na prezydenta Woodrowa Wilsona, podnosząc, że odbudowa państwa polskiego jest naprawą największej zbrodni politycznej, jaką znała Europa, przywróceniem zasady sprawiedliwości w stosunkach międzynarodowych. Utrzymywał, że państwo polskie powinno być odbudowane w swoich granicach historycznych, a nie etnicznych. 28 stycznia 1919 wszedł w skład komisji do zbadania sytuacji w Polsce i na spornych terytoriach granicznych. Zasiadał we Wspólnej Komisji do spraw polskich i czechosłowackich oraz w podkomisji do spraw rejonu cieszyńskiego i przyszłej wschodniej granicy Polski.

W 1921 wybrany został członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, otrzymał doctorem honoris causa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie]. W 1924 awansowany został do najwyższej rangi profesorskiej (full-professor) na Harvard University. W 1924 wydał Genezę wojny francusko-pruskiej 1870 roku[1]. Praca oparta na analizie m.in. 235 depesz dyplomatycznych z krytycznych dni 4-15 lipca 1870 i licznych nowo ujawnionych dokumentów z archiwów Berlina, Wiednia i Madrytu ostatecznie wyjaśniła kwestię tzw. depeszy emskiej – bezpośredniej przyczyny wypowiedzenia przez Francję wojny Prusom. Opublikował również rozprawę o polityce Bismarcka wobec Rosji w czasie powstania styczniowego[2] poświęconą przede wszystkim konwencji Alvenslebena i studium o III rozbiorze Polski[3].

W 1920 przeszedł na katolicyzm, w 1922 został przewodniczącym American Catholic Historical Association. W 1926 zrezygnował z pracy na uniwersytecie i wstąpił do katolickiego seminarium duchownego w Brighton. W 1929 przyjął święcenia kapłańskie. W 1930 został profesorem historii w seminarium duchownym w Brighton. W 1944 został proboszczem w Wellesley w stanie Massachusetts. W 1950 papież Pius XII mianował go prałatem.

Pochowany na Holyhood Cemetery w Bostonie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Howard Lord The Origins of the War of 1870. New Documents from the German Archives. Harvard University Press, Cambridge 1924.
  2. Robert Howard Lord, Bismarck and Russia in 1863, American Historical Review, vol. 29, October 1923, s. 24-48.
  3. Robert Howard Lord, The Third Partition of Poland, The Slavonic Review, vol. 3, nr 9, March 1925, s. 24-48, wydanie polskie: Robert Howard Lord Trzeci rozbiór Polski w: Robert Howard Lord Drugi Rozbiór Polski, Warszawa 1973, Dodatek, s. 374-390.

Bibliografia, literatura[edytuj | edytuj kod]