Rudno (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie śląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Rudno
Rudno – Kościół św. Mikołaja Biskupa Dobroci
Rudno – Kościół św. Mikołaja Biskupa Dobroci
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat gliwicki
Gmina Rudziniec
Sołectwo Rudno
Liczba ludności (2008) 1 064
Strefa numeracyjna (+48) 032
Kod pocztowy 44-160
Tablice rejestracyjne SGL
SIMC 0221215
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Rudno
Rudno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rudno
Rudno
Ziemia50°20′55″N 18°27′42″E/50,348611 18,461667

Rudno (niem. Rudnau[1]) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Rudziniec.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie katowickim.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy żelaza[2] i związana jest z wydobyciem w okolicach wsi jego rudy. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę miejscowości wymienia Rudno podając jej znaczenie "Eisenerzort" czyli w języku polskim "Miejscowość rud"[2]. Nazwa wsi została później fonetycznie zgermanizowana na Rudnau[2] i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanych formach Rudno Symonis oraz Rudno Jankonis[3][4]. W okresie narodowego socjalizmu administracja III Rzeszy zmieniła w 1936 zgermanizowaną nazwę Rudnau na całkowicie niemiecką Braunbach[1]. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi wskazuje na występowanie w jej okolicy rud darniowych. Pierwotnie wieś nazywała się Rudno Duże, w odróżnieniu od Rudna Małego, które nazwano później Rudziniec. Wieś wzmiankowana w 1228 roku. Od północnego zachodu znajduje się dawny przysiółek Łaskarzówka, wzmiankowany w 1566 roku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół św. Mikołaja Biskupa Dobrocineobarokowy kościół z 1922 roku, powstały w miejscu wcześniejszej świątyni pod tym samym wezwaniem. Wewnątrz kilka późnobarokowych rzeźb z XVI wieku, organy piszczałkowe, 17 głosowe (2 manuały z pedałem) wybudowane w 1923 roku przez Firmę Berschdorf z Nysy. Na zewnątrz tympanon z kartuszem Ballestremów.
  • Kaplica grobowa Ballestremów oraz nagrobki zmarłych członków tej rodziny.
  • Kapliczki przydrożne – z XVIII i XIX wieku.
  • Plebania – z 1840 roku.
  • Pomnik–Krzyżpomnik ku czci mieszkańców wsi poległych podczas I wojny światowej. Na cokole krzyża znajdują się nazwiska 75 poległych mieszkańców.
  • Pomnik nagrobny – grób zbiorowy wojenny 12 cywilnych mieszkańców wsi rozstrzelanych 25 stycznia 1945 roku przez żołnierzy Armii Czerwonej.

Edukacja i turystyka[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa w Rudnie

Przez wieś przebiegają szlaki turystyczne:

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Zimą 1928 roku temperatura powietrza w okolicy Rudzińca i Rudna obniżyła się do -42 °C. Latem tego samego roku, przez tę samą okolice przeszła tak gwałtowna wichura, że skrzywiła krzyż na wieży kościelnej i całkowicie położyła las na szerokości około 1 km. pomiędzy Rudnem a Kleszczowem. Na skutek dużej ilości położonego w okolicznych lasach drzewa, zbudowano w Rudzińcu tartak.
  • W roku 1941 w letnie przedpołudnie nastąpiło oberwanie chmury, w wyniku czego po naporem wody został przerwany wał wodny w sąsiadującym Bojszowie. Mała rzeczka, która bierze początek w Bojszowskim lesie od strony Rachowic i płynie do Rudzińca przez Bojszów, Rudno i Łaskarzówkę zalała dolinę Bojszów-Rudno.
  • Z Rudna pochodzi ksiądz Gottfried Marx (ur. 1934), misjonarz (Brazylia,Afryka).

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Józef Pilch, Leksykon zabytków architektury Górnego Śląska, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 2008
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 73.
  3. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  4. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  5. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)