Salwinoryna A
|
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||||||||||||
| białe ciało stałe[1] | |||||||||||||||||
| Wzór Hilla |
C23H28O8 | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Masa molowa |
432,46 g/mol | ||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||
| Numer CAS | |||||||||||||||||
| PubChem | |||||||||||||||||
| DrugBank | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||
Salwinoryna A – organiczny związek chemiczny z grupy diterpenoidów, substancja psychoaktywna zaliczana do nietypowych dysocjantów i występująca w pochodzącej z Meksyku szałwii wieszczej (Salvia divinorum), od której wzięła nazwę.
Salwinoryna A należy do najsilniejszych znanych naturalnych substancji psychodelicznych, wykazującą aktywność już w dawce 100–200 µg. Działanie ok. 1 mg salwinoryny daje pełny efekt psychoaktywny, jednak wrażliwość na tę substancję jest osobniczo zmienna. Strukturalnie salwinoryna A nie jest podobna do żadnego innego psychodelika występującego w naturze, jak np. psylocybina, meskalina, DMT ani żadnego syntetycznego jak LSD czy ketamina.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Substancja psychoaktywna zawarta w szałwii wieszczej została wyodrębniona przez Alfreda Ortegę w 1982 roku i nazwana salvinorin (salwinoryna)[5]. Inna grupa badaczy, na której czele stał Leander Valdes, wyizolowała dwa terpenoidy. Ponieważ Ortega nazwał otrzymaną substancję salwinoryną, Valdes nazwał główny terpenoid szałwii salwinoryną A (96%), a drugi – występujący w znacznie mniejszych ilościach – salwinoryną B (4%). Grupa Valdesa ograniczyła się do przetestowania salwinoryny A na myszach. Badania wykazały, że jest ona głównym psychoaktywnym składnikiem szałwii, natomiast salwinoryna B nie ma takich właściwości. W 2001 roku z szałwii wieszczej wyizolowano kolejny diterpen, salwinorynę C[6].
Daniel Siebert odkrył silne działanie salwinoryny A w czerwcu 1993 roku wdychając dym ze spalanego ekstraktu z szałwii wieszczej własnej produkcji. Od tamtej pory Siebert eksperymentował paląc ekstrakty i liście o różnej mocy. Odkrył też, że doustnie podana salwinoryna A jest absorbowana, głównie przez błonę śluzową w jamie ustnej. Niewielkie ilości salwinoryny A zawarte są też w łodydze, jeszcze mniejsze w korzeniach. Salwinoryna A bardzo łatwo się utlenia. Przechowywana z dostępem do światła lub tlenu rozkłada się. Uwalnia się z suszu szałwii wieszczej w temperaturze ok. 270 °C. Na skutek częstego jej używania nie powstaje typowa tolerancja farmakologiczna, lecz tolerancja odwrotna, przez co efekty psychoaktywne stają się mocniejsze.
Farmakologia
[edytuj | edytuj kod]Salwinoryna A, inaczej niż inne znane halucynogeny, które działają na receptory serotoninowe takie jak 5-HT2A, jest pierwszym znanym naturalnym agonistą receptora opioidowego kappa[7].
Badania wykazały, że salwinoryna A jest silnym agonistą tego receptora (Ki = 2,4 nM, EC50 = 1,8 nM)[8]. Ma do niego duże powinowactwo, o czym świadczy niska stała dysocjacji wynosząca 1,0 nM. Ponadto działaniem substancji jest częściowy agonizm receptora D2 z powinowactwem 5–10 nM i EC50 wynoszącym 48 nM[9]. Sugeruje to, że receptor D2 może również odgrywać pewną rolę w jej efektach[10].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Salvinorin A (nr S8071) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2012-07-25].
- ↑ Salvinorin A, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 128563 [dostęp 2020-06-25] (ang.).
- ↑ Salwinoryna A [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: S8071 [dostęp 2012-07-25].
- ↑ Salwinoryna A (nr S8071) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2012-07-25]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
- ↑ Alfredo Ortega, John F. Blount, Percy S. Manchand, Salvinorin, a new trans-neoclerodane diterpene from Salvia divinorum (Labiatae), „Journal of the Chemical Society, Perkin Transactions 1”, 1982, s. 2505, DOI: 10.1039/p19820002505 [dostęp 2025-12-27] (ang.).
- ↑ Leander J. Valdés, Hui-Ming Chang, Daniel C. Visger, Masato Koreeda, Salvinorin C, a New Neoclerodane Diterpene from a Bioactive Fraction of the Hallucinogenic Mexican Mint Salvia d ivinorum, „Organic Letters”, 3 (24), 2001, s. 3935–3937, DOI: 10.1021/ol016820d [dostęp 2025-12-27] (ang.).
- ↑ Joseph L. D’Orazio, Hallucinogen Toxicity, [w:] Mescape [online] (ang.).
- ↑ Thomas E. Prisinzano, Psychopharmacology of the hallucinogenic sage Salvia divinorum, „Life Sciences”, 78 (5), 2005, s. 527–531, DOI: 10.1016/j.lfs.2005.09.008 [dostęp 2025-12-21] (ang.).
- ↑ David Y.W. Lee i inni, New neoclerodane diterpenoids isolated from the leaves of Salvia divinorum and their binding affinities for human κ opioid receptors, „Bioorganic & Medicinal Chemistry”, 13 (19), 2005, s. 5635–5639, DOI: 10.1016/j.bmc.2005.05.054 [dostęp 2025-12-21] (ang.).
- ↑ Philip Seeman, Hong‐Chang Guan, Hélène Hirbec, Dopamine D2 High receptors stimulated by phencyclidines, lysergic acid diethylamide, salvinorin A, and modafinil, „Synapse”, 63 (8), 2009, s. 698–704, DOI: 10.1002/syn.20647, ISSN 0887-4476 (ang.).