Septymia Zenobia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zenobia
ilustracja
królowa Palmyry
Jako żona Septimiusa Odenathusa
regentka Palmyry
Okres od 267
W imieniu Waballata
Dane biograficzne
Mąż Septimius Odenathus
Dzieci Waballat

Zenobia (Septimia Zenobia lub Xenobia) – żona króla Palmyry Septimiusa Odenathusa. Po jego śmierci w 267 r. rządziła w imieniu swojego małoletniego syna Waballata.

Chciała utrzymać dla swojego syna rolę, jaką na rzymskim Wschodzie sprawował jej zamordowany mąż – Odenat. Być może dzięki poparciu armii rzymskiej w Syrii i Palestynie udało się jej utrzymać kontrolę nad tymi terenami, a w 270 r. dowodzący jej wojskami Zabdas najechał rzymskie prowincje Arabię i Egipt, gdzie stacjonowały legiony wierne rzymskiej władzy centralnej. Szczególnie dramatyczny przebieg miała wojna w Egipcie bronionym przez Tenagino Probusa. W 271 r. wojska Zenobii najechały Azję Mniejszą, której część przeszła pod jej kontrolę.

Początkowo Zenobia szukała porozumienia z Aurelianem; na monetach i dokumentach papirusowych ogłoszono, że Waballat jest współwładcą Aureliana. W chwili gdy Aurelian rozpoczął kontrofensywę przeciwko niej, ogłoszono jej syna cesarzem – augustem.

Po pokonaniu jej armii pod Immae, wojska Aureliana zajęły Antiochię. Nie splądrowali jej, co wkrótce się opłaciło ponieważ miasta Apamea, Larysa i Aretuza prędko się poddały. Za Emesą rzymska kawaleria pokonała katafraktów – kawalerię Zenobii. Wraz z tą przegraną, królowa straciła skarbiec, który znajdował się w tym mieście i z którego planowała finansować dalszą kampanię. Zenobia wycofała się do Palmyry i zamierzała prosić o pomoc Persów, natomiast armia Aureliana, jak i sam cesarz byli wyczerpani, gdy dotarli pod Palmyrę (272 r.). Cesarz złożył władczyni propozycję, by zamieszkała w pałacu w zamian za oddanie klejnotów, złota, jedwabi, koni, srebra i wielbłądów do skarbca Rzymu. Zenobia odpowiedziała, że woli umrzeć jak Kleopatra VII, niż żyć bez korony oraz, że ma wsparcie Persji, Armenii i Saracenów. Sytuacja była patowa, bo Rzymianom brakowało sił do szturmu, a mieszkańcom Palmyry do wypadów.

Zenobia wyślizgnęła się z miasta, by samej zabiegać o perską pomoc, ale została schwytana zanim przekroczyła Eufrat. Palmyra natomiast otworzyła swoje wrota w reakcji na tę wiadomość, przez co została oszczędzona. Władczyni dostała się do niewoli. Została przetransportowana do Rzymu, gdzie brała udział w triumfie Aureliana zakuta w złote kajdany. Były one tak ciężkie, że musiała mieć pomocników by stała prosto. Resztę życia spędziła w ofiarowanej przez cesarza willi. Niektórzy historycy uważają, że została żoną rzymskiego senatora[potrzebny przypis]. Septymia nie została zgładzona także ze względu na kalkulacje polityczne cesarza. Aurelian stwierdził, że ludy na Wschodzie nie będą ginęły za kobietę, która nie jest męczenniczką, lecz bogatą matroną, żyjącą w rzymskiej willi.

Królestwo Palmyry w 271 (żółty kolor)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ball W., Rome in the East, London-N. York 2000.
  • Kotula T., Aurelian i Zenobia, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2006, ​ISBN 83-04-04593-1​.
  • Sartre M., D’Alexandre a Zenobia. Histoire du Levant antiquite IVe siecle av J.C i IIIe siecle ap. J.-C., Paris 2001.
  • Schneider E., Septimia Zenobia Sebaste, Roma 2003.
  • Starcky J., Gawlikowski M., Palmyre, Paris 1986.
  • Suski R., Konsolidacja Cesarstwa Rzymskiego za panowania Aureliana 270–275, Kraków 2008.
  • Matyszak Philip, Wrogowie Rzymu, przeł. Urszula Ruzik-Kulińska, dom wydawniczy Bellona, Warszawa 2007, s. 208−218, ISBN 978−83−11−10678−9.