Rondo (drogownictwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rondo w kraju o ruchu prawostronnym
Rondo w kraju o ruchu lewostronnym

Rondo[a], ściślej (termin ustawowy) skrzyżowanie o ruchu okrężnym[1] – jednopoziomowe skrzyżowanie dróg, na którym ruch odbywa się w jedną stronę dookoła wyspy lub placu.

Ruch wokół wyspy centralnej, zwanej też środkową, odbywa się przeciwnie do kierunku ruchu wskazówek zegara w krajach z ruchem prawostronnym, zgodnie zaś z kierunkiem ruchu wskazówek zegara w krajach z ruchem lewostronnym. Przepisy ruchu drogowego danego kraju mogą traktować rondo jako jedno skrzyżowanie lub zespół kilku skrzyżowań. Ronda swoją konstrukcją ograniczają do niezbędnego minimum przeplatanie strumieni ruchu i wymuszają ograniczenie prędkości, czym zapewniają kierującym lepszą widoczność innych uczestników ruchu (w ruchu prawostronnym: pojazdów nadjeżdżających z lewej strony) i wydatnie podnoszą poziom bezpieczeństwa.

Pasy ruchu na rondach mogą biec okrężnie wokół całej wyspy lub tylko wokół jej części jako przedłużenie pasów ruchu na jezdniach dochodzących do ronda. Szczególnym rodzajem ronda jest rondo turbinowe, na którym kierujący od momentu wjazdu na rondo prowadzeni są jednym pasem ruchu w sposób bezkolizyjny do odpowiedniego zjazdu, zależnie od pasa zajętego przed wjazdem na rondo. Niekiedy w celu upłynnienia ruchu stosuje się pozwalające na ominięcie ronda łącznice (do skręcania w prawo przy ruchu prawostronnym), a na dużych skrzyżowaniach także estakady lub tunele.

Rondo może posiadać drogę biegnącą w poprzek wyspy centralnej. Na małych obiektach pozwala ona na pokonanie ich przez autobusy i samochody ciężarowe, które inaczej ze względu na swoje gabaryty miałyby z tym problemy. Na większych może ona istnieć w celu umożliwienia przejazdu pojazdom przewożącym ładunki ponadgabarytowe (ponadnormatywne) – normalnie jest zamknięta, a otwierana tylko na czas przemieszczania się konwoju z takim ładunkiem. Na najmniejszych rondach (tak zwanych minirondach) konstrukcja wyspy centralnej może pozwalać na najeżdżanie na nią przez większe pojazdy (na przykład może ona być jedynie wymalowana na tarczy skrzyżowania).

Na świecie z ogromnej liczby rond (ponad 200) słynie portugalskie miasto Viseu[2].

W Polsce[edytuj]

Polskie przepisy ruchu drogowego (ustawa Prawo o ruchu drogowym i wydane na jej podstawie akty wykonawcze) nie posługują się pojęciem ronda. Zamiast tego wprowadzają znak drogowy C-12 ruch okrężny. Zgodnie z treścią Rozporządzenia MI i MSWiA w sprawie znaków i sygnałów drogowych oznacza on, że na skrzyżowaniu ruch odbywa się dookoła wyspy lub placu w kierunku wskazanym na znaku. Tym samym polski kodeks drogowy wymusza traktowanie oznakowanego w ten sposób ronda jako jedno skrzyżowanie, a nie zespół wielu skrzyżowań[potrzebny przypis], jak jest na przykład w Niemczech. Istnieje także znak drogowy A-8 skrzyżowanie o ruchu okrężnym, ostrzegający o skrzyżowaniu opisanego rodzaju.

Zgodnie z Rozporządzeniem MI w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach, znak drogowy C-12 ruch okrężny na drogach publicznych stosuje się zawsze w połączeniu ze znakiem A-7 ustąp pierwszeństwa przejazdu. Takie połączenie znaków drogowych w myśl Rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych oznacza, że kierujący znajdujący się już na skrzyżowaniu ma pierwszeństwo przejazdu przed tymi, którzy na to skrzyżowanie zamierzają wjechać. Jednak w sytuacji, gdy przed wjazdem na oznakowane w ten sposób rondo znajduje się wyłącznie znak C-12, bez znaku A-7 (na przykład na drodze niepublicznej, albo na błędnie oznakowanej drodze publicznej), obowiązuje zasada pierwszeństwa przejazdu pojazdu nadjeżdżającego z prawej strony, a także pojazdu nadjeżdżającego z przeciwka w przypadku skręcania w lewo, co oznacza, że kierowca pojazdu jadącego po rondzie ma obowiązek ustąpenia pierwszeństwa kierowcy pojazdu, który chce na nie wjechać.

Według Rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych... znaku C-12 nie umieszcza się przed skrzyżowaniami z ruchem dookoła wyspy, przez które przebiega odcinek jezdni przecinający wyspę centralną oraz w przypadku, gdy chce się przyznać pierwszeństwo przejazdu jednej z krzyżujących się dróg. Takie skrzyżowanie nie jest zatem skrzyżowaniem o ruchu okrężnym, i nie dotyczą go pewne szczególne przepisy ruchu drogowego. Dla przykładu, na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym w myśl ustawy Prawo o ruchu drogowym dopuszczone jest wyprzedzanie pojazdów silnikowych, a w myśl Rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych kierujący pojazdem szynowym przy zjeżdżaniu z takiego skrzyżowania, w sytuacji, gdy ruch na nim jest kierowany na przykład sygnalizacją świetlną, nie ma obowiązku bezwzględnego ustąpienia pierwszeństwa uczestnikom ruchu poruszającym się na wprost (oczywiście taki obowiązek mogą na niego nakładać znaki drogowe bądź nadawane sygnały), do czego byłby zobowiązany na normalnym skrzyżowaniu z ruchem kierowanym.

Może także istnieć sytuacja, gdy typowe rondo na wlotach wyposażone jest w znaki C-1 nakaz jazdy w prawo przed znakiem lub C-2 nakaz jazdy w prawo za znakiem, w połączeniu ze znakami A-7 ustąp pierwszeństwa przejazdu bądź B-20 stop lub bez nich. W takiej sytuacji traktuje się je nie jako skrzyżowanie, a jako drogę, która tworzy skrzyżowania z każdym ze swoich wlotów. Takie ronda są jednak bardzo rzadko spotykane (przykładem jest plac Powstańców Śląskich we Wrocławiu).

W Polsce najwięcej rond znajduje się w Rybniku (ponad 30)[3], a największym jest plac Konstytucji 3 Maja w Głogowie[4]. Jego wyspa środkowa ma powierzchnię około pięciu hektarów[5].

Sygnalizowanie zmiany kierunku jazdy[edytuj]

Ze względu na brak szczegółowych przepisów dotyczących poruszania się po skrzyżowaniach o ruchu okrężnym i innych rondach w polskim kodeksie drogowym i fakt, że różnią się one znacznie od typowych skrzyżowań dróg, wśród polskich kierowców często dochodzi do kontrowersji, jak należy po nich się poruszać (szczególnie w przypadku, gdy rondo wyposażone jest w wiele pasów ruchu) i jak należy korzystać z kierunkowskazów. Ustawa Prawo o ruchu drogowym zobowiązuje kierujących pojazdami do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku jazdy zawczasu i wyraźnie oraz do zaprzestania sygnalizowania niezwłocznie po wykonaniu manewru.

Ponieważ całe skrzyżowanie o ruchu okrężnym stanowi jedno skrzyżowanie (jezdnia ronda nie jest samodzielną drogą)[potrzebny przypis], a kierunek jazdy utożsamiany jest z drogą, po której porusza się pojazd, a tym samym za manewr zmiany kierunku jazdy uważany jest cały przejazd przez rondo[potrzebny przypis], można dojść do wniosku, że już przed wjazdem na takie skrzyżowanie należy włączyć kierunkowskaz zgodny z kierunkiem, w którym kierowca zamierza z niego zjechać, i wyłączyć go po zjechaniu z ronda[potrzebny przypis]. W praktyce jednak w przypadku większości rond taki sposób sygnalizowania wprowadzałby kierowców w błąd, bo wśród kierowców przyjęty jest zwyczaj sygnalizowania samego zjeżdżania z ronda (także ze skrzyżowania o ruchu okrężnym) poprzez włączenie prawego kierunkowskazu przed wykonaniem tej czynności. Poprawia to płynność ruchu – kierowca chcący wjechać na rondo kolejnym wlotem wie, że pojazd znajdujący się przed poprzednim wlotem będzie nim je opuszczać, i że sam może bezpiecznie włączyć się do ruchu okrężnego. Dotyczy to w szczególności przypadków, gdy zjazd z ronda wiąże się z fizycznym skręceniem pojazdu w prawo.

Należy tutaj zauważyć, że przepisy ruchu drogowego zobowiązują kierujących do sygnalizowania wykonywanego manewru, ale nie określają sposobu, w jaki kierowcy powinni to robić. W praktyce poza sygnalizowaniem zjeżdżania z ronda prawym kierunkowskazem wielu kierowców sygnalizuje kierunek w jakim zamierza z ronda zjechać już przed wjechaniem na nie[6][7]. Samo włączanie prawego kierunkowskazu przed zjechaniem z ronda można argumentować tym, że zjazd z ronda stanowi zmianę pasa ruchu (z pasa ruchu na rondzie na pas ruchu na jezdni, na którą kierowca zjeżdża), jednak kwestią kontrowersyjną jest tu to, czy zjeżdżanie na pas biegnący prostopadle do pasa, którym jechało się dotychczas, można uznać za manewr zmiany pasa ruchu. Ponadto takie uzasadnienie traci sens w przypadku, gdy zgodnie z oznakowaniem poziomym pas ruchu, którym kierowca poruszał się po rondzie, przechodzi bezpośrednio w pas ruchu na wychodzącej z ronda jezdni (na przykład na rondzie turbinowym).

Szczególne wątpliwości budzą kwestie korzystania z kierunkowskazów na skrzyżowaniach o ruchu okrężnym z ruchem kierowanym (na przykład sygnalizacją świetlną) oraz na rondach o niestandardowym układzie – przykładowo na rondach turbinowych oraz na rondach, na których przeciwległe wloty i wyloty znajdują się w jednej linii z jezdnią ronda i przejazd przez rondo na wprost odbywa się praktycznie bez fizycznej zmiany kierunku poruszania się pojazdu. To ostatnie dotyczy szczególnie skrzyżowań będących w rzeczywistości adoptowanymi na rondo bez zaawansowanej przebudowy zwykłymi skrzyżowaniami o dużej powierzchni (np. niektóre ronda na Widzewie w Łodzi).

W przypadku rond niebędących samodzielnymi skrzyżowaniami, gdzie każdy wlot tworzy osobne skrzyżowanie, stosowanie ogólnych przepisów ruchu drogowego nie stanowi żadnego problemu. Zarówno wjazd na rondo, jak i zjazd z niego są manewrami zmiany kierunku jazdy w prawo.

Zjeżdżanie z ronda o wielu pasach ruchu[edytuj]

Poruszając się po rondzie o wielu pasach ruchu, na którym pasy te wyznaczone są niezależnie od pasów ruchu na poszczególnych wlotach (nie stanowią ich kontynuacji, jak na przykład na rondach turbinowych), zdecydowanie najbezpieczniej jest zjeżdżać z zewnętrznego pasa ronda (pas prawy z punktu widzenia kierującego będącego w ruchu okrężnym). Prawo o ruchu drogowym zobowiązuje kierującego do zbliżenia się do prawej krawędzi jezdni (a tym samym zajęcia prawego pasa ruchu) przed wykonaniem manewru skrętu w prawo, jednak na skrzyżowaniach o ruchu okrężnym wykonywane są także manewry skrętu w lewo oraz przejazd na wprost przez skrzyżowanie. W takich sytuacjach żaden przepis nie zobowiązuje kierowców do zajęcia zewnętrznego pasa ruchu przed opuszczeniem ronda. Próba opuszczenia ronda poruszając się pasem wewnętrznym może jednak doprowadzić do kolizji z torem ruchu pojazdu poruszającego się prawym pasem.

Obowiązek ustąpienia pierwszeństwa przejazdu temu pojazdowi ciężko uargumentować przepisami. Zgodnie z Prawem o ruchu drogowym, kierujący pojazdem zbliżając się do skrzyżowania ma obowiązek ustąpić pierwszeństwa przejazdu pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony. W omawianym przypadku kierujący nie zbliża się jednak do skrzyżowania, lecz już na nim się znajduje. Przepis ten stosuje się także w razie przecinania się kierunków ruchu poza skrzyżowaniem, jednak omawiana sytuacja ma miejsce na skrzyżowaniu.

Prawo o ruchu drogowym zobowiązuje ponadto kierującego zmieniającego zajmowany pas ruchu do ustąpienia pierwszeństwa pojazdom jadącym po pasie ruchu, na który zamierza wjechać (oraz pojazdowi wjeżdżającemu na ten pas z prawej strony). Jednak w omawianej sytuacji kierujący nie zamierza wjechać na pas zewnętrzny, a jedynie ten pas przeciąć. Kwestią kontrowersyjną jest to, czy przecięcie pasa ruchu można uznać za wjechanie na ten pas, i czy zjazd na pas ruchu prostopadły do tego, którym kierowca poruszał się dotychczas można uznać za zmianę pasa ruchu.

Zgodnie z artykułem trzecim Prawa o ruchu drogowym, kierujący pojazdem, tak samo jak każdy inny uczestnik ruchu, ma obowiązek unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego bądź ruch ten utrudnić. Próbę opuszczenia ronda z wewnętrznego pasa ruchu w sytuacji, gdy pasem zewnętrznym poruszają się pojazdy, można uznać za takie działanie.

Także i w tym przypadku w przypadku praktycznie niespotykanych w Polsce rond będących zespołami skrzyżowań sytuacja jest dużo prostsza i w zasadzie jednoznaczna. Zjazd z ronda jest manewrem zmiany kierunku jazdy w prawo. Przed jego wykonaniem kierowca ma obowiązek poruszać się wzdłuż zewnętrznej krawędzi ronda, co eliminuje możliwość wystąpienia sytuacji kolizyjnej.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Niniejszy artykuł dotyczy ronda jako specyficznego skrzyżowania dróg. W ogólności rondem można nazwać każdy kolisty lub owalny plac (na przykład służący do zawracania na końcu ślepej ulicy, a więc niebędący skrzyżowaniem), bez względu na sposób organizacji na nim ruchu kołowego lub zakaz takiego ruchu.

Przypisy

  1. Elżbieta Macioszek: Analiza prędkości przejazdu pojazdów przez skrzyżowania z ruchem okrężnym. Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. [dostęp 2016-02-21].
  2. To miasto ma 200 rond! I tylko 50 tys. mieszkańców.... interia.pl, 18 września 2013. [dostęp 2015-10-19].
  3. Pobiją własny rekord rond. dziennikzachodni.pl, 2008-08-28. [dostęp 2015-10-19].
  4. Marta Sapała: Rekordowa Polska. [dostęp 29 września 2009].
  5. Wikimapia. Pomiar pola powierzchni. [dostęp 2009-04-26].
  6. http://ddwloclawek.pl/pl/11_wiadomosci/8680_wjezdzasz_tak_na_rondo_lepiej_uwazaj_lamiesz_przepisy.html
  7. http://www.pomorska.pl/auto/art/7126023,word-namawia-do-jazdy-po-rondzie-z-kierunkowskazem,id,t.html

Linki zewnętrzne[edytuj]