Ruch lewostronny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

     Ruch prawostronny

     Ruch lewostronny

Ruch lewostronny – zasada ruchu drogowego, nakazująca pojazdom poruszanie się w pobliżu lewej krawędzi jezdni; niekiedy także rozszerzana o zasadę obowiązująca na kolejowych lub tramwajowych liniach dwutorowych, nakazującą jazdę lewym torem. Zasada ruchu lewostronnego obowiązuje dziś w mniejszości krajów świata: w Wielkiej Brytanii oraz w krajach niegdyś od Wielkiej Brytanii zależnych lub będących jej byłymi koloniami, w tym m.in. – w Europie – w Irlandii, na Cyprze i Malcie, a także w Australii, Nowej Zelandii, Samoa, Indiach, Pakistanie, Sri Lance, Bangladeszu, Papui-Nowej Gwinei, Brunei, Hongkongu, RPA i innych postbrytyjskich koloniach Afryki (Lesotho, Botswanie, Kenii, Tanzanii, Ugandzie, Zambii, Zimbabwe), jak również w Japonii, Indonezji, Tajlandii, Makau, na Malediwach, Mauritiusie, Jamajce, Dominice, w Gujanie i Surinamie. Jednym z wyjątków zasad wynikających z "brytyjskości" jest zależna od Wielkiej Brytanii eksklawa Gibraltar, gdzie od 1929 obowiązuje ruch prawostronny tak, jak w sąsiedniej Hiszpanii i całej kontynentalnej Europie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Londyn, ruch lewostronny; przejście dla pieszych z zaleceniem
LOOK RIGHT – "spójrz w prawo"
Gibraltar: brytyjskie terytorium z ruchem prawostronnym, napis
LOOK LEFT – "spójrz w lewo"
Eastern Freeway w Melbourne Australia z ruchem lewostronnym

Zasada ruchu lewostronnego pochodzi jeszcze z czasów starożytnych, a – według niektórych, choć niepopartych dokumentami, przekazów – w nowożytnej Europie została uregulowana prawem jeszcze w średniowieczu przez papieża Bonifacego VIII, który w roku 1300 zarządził, że pielgrzymi mają poruszać się po lewej stronie drogi. Niezależnie jednak od tego, czy, kiedy i przez kogo wprowadzona, zasada ta jest konsekwencją faktu, iż tak piesi, jak i konni podróżni, posługujący się w walce bronią trzymaną (w zdecydowanej większości, ok. 90% ludzi) w prawej ręce, mogli szybciej uniknąć niespodziewanego ataku ze strony zbliżającej się z przeciwka osoby, znajdując się po lewej stronie drogi. W Japonii zasada ruchu lewostronnego została wprowadzona dekretem cesarskim na początku XVII wieku i wynikała z faktu, że pomiędzy samurajami poruszającymi się wąskimi uliczkami miast japońskich często dochodziło do zwad na tle "kto komu ma ustąpić", zwłaszcza jeśli zaczepili się bronią noszoną u lewego boku. Istnieje również teoria, iż osoba prowadząca zaprzęg konny łatwiej i wygodniej pozdrawiała mijanych unosząc prawą rękę, podczas gdy lejce trzymała w lewej.

W Europie odejście od ruchu lewostronnego na rzecz prawostronnego "zawdzięcza się" Francuzom, przy czym liczni są zwolennicy poglądu, przypisującego to Napoleonowi [1], który m.in. w ten sposób miał wywoływać zamęt w oddziałach wojskowych swoich przeciwników, przygotowanych do ewentualnych bojów spotkaniowych z żołnierzami poruszającymi się (jak wszyscy do tej pory) lewą stroną. Inni wiążą tę zmianę z rzekomą leworęcznością cesarza, a jeszcze inni – ze swoistym buntem wobec papieskich zarządzeń Bonifacego VIII. Są też jednak przesłanki, przemawiające za tym, że nastąpiło to we Francji nieco wcześniej.

Ruch lewostronny obowiązywał w Austro-Węgrzech aż do ich rozpadu, a w powstałych w wyniku państwach – Austrii, Czechosłowacji i na Węgrzech[potrzebne źródło] – obowiązywał aż do 1938/39, kiedy III Rzesza ujednoliciła zasady ruchu drogowego na ruch prawostronny we wszystkich zaanektowanych lub uzależnionych od siebie krajach. Do dzisiaj ruch lewostronny obowiązuje w Austrii w ruchu kolejowym (m.in. wiedeńska kolej miejska - S-Bahn). Na ziemiach polskich w zaborze austriackim także obowiązywał ruch lewostronny (odwrotnie niż w pozostałych dwóch), zastąpiony prawostronnym po odrodzeniu się państwa polskiego w 1918 (tramwaje w Krakowie – dopiero w 1925). W Kanadzie ujednolicono zasady odchodząc od lewostronności w anglojęzycznych terytoriach w latach 20. XX wieku (niebędąca wcześniej częścią Kanady Nowa Fundlandia w 1947), w Chinach ruch ujednolicono na prawostronny w 1946 (dziś wyjątek stanowi w Chinach tylko Hongkong i Makau, choć przez krótki czas z przyczyn politycznych w okresie "rewolucji kulturalnej" wprowadzono w całych Chinach ruch lewostronny), Szwecja odeszła od ruchu lewostronnego obowiązującego tam od 1734 (wcześniej, od 1718 obowiązywała tam prawostronność) dopiero 3 września 1967 ("dagen H"), dostosowując się do zasad obowiązujących w sąsiednich krajach skandynawskich, Islandia 26 maja 1968, Birma – w 1970, a Nigeria2 kwietnia 1972. Z kolei w dzisiejszej Namibii w przeszłości obowiązywał ruch prawostronny (w czasie rządów niemieckich), dopiero po 1915 roku zmieniono go na lewostronny, kiedy została podbita przez Aliantów, a następnie stała się mandatem południowoafrykańskim.

Szacuje się, że ok. 1/3 ludności świata mieszka w krajach, gdzie obowiązuje ruch lewostronny, i że ponad 1/4 pojazdów na świecie porusza się po lewej stronie drogi.

7 września 2009 Samoa dokonały konwersji w odwrotnym kierunku, wprowadzając ruch lewostronny w miejsce prawostronnego. Motywowano to faktem, iż ruch lewostronny obowiązuje w położonych relatywnie blisko znacznie bogatszych państwach: Australii, Nowej Zelandii i Japonii. Zmiana ma umożliwić import używanych samochodów z tych krajów, co z kolei ma zwiększyć dostępność transportu samochodowego dla zwykłych mieszkańców[2].

"Magiczne rondo" w Swindon w Wielkiej Brytanii
Przystosowane do ruchu lewostronnego brytyjskie samochody z kierownicą z prawej strony

Zasady ruchu lewostronnego[edytuj | edytuj kod]

W państwach w Europie, w których obowiązuje ruch lewostronny zasada pierwszeństwa na skrzyżowaniach nie jest odwrotna niż w państwach o ruchu prawostronnym, np. w Wielkiej Brytanii na nieoznakowanych skrzyżowaniach nikt nie ma pierwszeństwa[3]. A inaczej jednak jest w Japonii[4].

Wyprzedzanie natomiast zasadniczo odbywa się po prawej stronie pojazdu wyprzedzanego, a ronda objeżdża się w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara. Inna jest również konstrukcja samochodów: kierownica w samochodach przeznaczonych do ruchu lewostronnego znajduje się z prawej strony samochodu, bliżej osi drogi. Poza tym asymetryczne światła mijania kierują snop światła tak, by doświetlał on lewą stronę drogi.

Koleje[edytuj | edytuj kod]

Na kolei ruch lewostronny obowiązuje również w niektórych spośród tych państw, w których na drogach obowiązuje ruch prawostronny, na przykład we Francji (oprócz Alzacji i zachodniej części Lotaryngii), Włoszech, w Szwajcarii, Szwecji, Danii, Belgii i Portugalii. Ruch lewostronny obowiązuje również w metrze w Madrycie.

9 grudnia 2012 roku na linii kolejowej z Bogumina do Brzecławia w Czechach również ruch odbywał się lewostronnie[5].

Na wodzie[edytuj | edytuj kod]

W ruchu statków, niezależnie od państwa, na całym świecie obowiązuje ruch prawostronny.


Ruch lewostronny w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Wyjątkowa sytuacja ma miejsce w tunelu na pl. Szewczyka w Katowicach. W jednym z tuneli obowiązuje normalnie ruch prawostronny, w drugim zaś dostępnym wyłącznie dla autobusów -- ruch lewostronny. Wynika to z tego, że łatwiejsza jest organizacja przystanków autobusowych, gdy autobusy poruszają się w ruchu lewostronnym.

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]