Sobór Przemienienia Pańskiego w Petersburgu
![]() | |||||||||||||||
sobór parafialny | |||||||||||||||
![]() Widok ogólny | |||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Miasto wydzielone | |||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||
Eparchia | |||||||||||||||
Wezwanie | |||||||||||||||
Wspomnienie liturgiczne |
6/19 sierpnia | ||||||||||||||
Przedmioty szczególnego kultu | |||||||||||||||
Cudowne ikony | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Położenie na mapie Petersburga ![]() | |||||||||||||||
Położenie na mapie Rosji ![]() | |||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Saint-Petersbourg_-_Transfiguration_-_int%C3%A9rieur_1.jpg/242px-Saint-Petersbourg_-_Transfiguration_-_int%C3%A9rieur_1.jpg)
Sobór Przemienienia Pańskiego – prawosławny sobór w Petersburgu, na Placu Prieobrażenskim w rejonie centralnym miasta, w jurysdykcji eparchii petersburskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. W Imperium Rosyjskim była to świątynia pułkowa Lejb-Gwardyjskiego Preobrażeńskiego Pułku, jak również pozostałych formacji gwardyjskich wojska rosyjskiego.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Okoliczności budowy pierwszego soboru Przemienienia Pańskiego
[edytuj | edytuj kod]Budowa soboru miała związek z wydarzeniami r. 1741. Dzięki poparciu pułków gwardyjskich Elżbieta, córka Piotra I, przeprowadziła zamach stanu i odsunęła od władzy Iwana VI i faktycznie rządzącą krajem regentkę, jego matkę Annę[2]. Elżbieta planowała wzniesienie cerkwi w sąsiedztwie gwardyjskich koszar od momentu przejęcia władzy. Autorem projektu świątyni, cerkwi Przemienienia Pańskiego z trzema ołtarzami, był Michaił Ziemcow. Budowa obiektu trwała od 1743 do 1754, w wymienionym roku budowla została poświęcona[3]. W 1796 car Paweł I nadał świątyni rangę soboru wszystkich jednostek gwardii[3].
Funkcjonowanie soboru w Rosji carskiej
[edytuj | edytuj kod]W 1825 sobór został niemal całkowicie zniszczony przez pożar, z wnętrza wyniesiono jedynie niektóre cenne elementy wyposażenia. Car Aleksander I polecił natychmiastową odbudowę świątyni. Nowy projekt opracował Wasilij Stasow. Prace budowlane trwały od 1827 do 1828. Pięciokopułowy sobór utrzymany był w stylu klasycystycznym (styl empire). Z uwagi na związek soboru z wojskiem w jego wnętrzu znajdowały się sztandary pułkowe oraz przedmioty zdobyte w czasie wojen rosyjsko-tureckich, jak również gwardyjskie mundury carów Aleksandra I, Mikołaja I i Aleksandra II. Po śmierci tego ostatniego w zamachu zorganizowanym przez Narodną Wolę do soboru wstawiono szablę, którą miał przy sobie car w momencie ataku[3]. Ponadto wokół świątyni wzniesiono w latach 1832–1833 ogrodzenie z przetopionych zdobycznych armat tureckich[4]. Sobór nie podlegał strukturom eparchii petersburskiej, lecz protoprezbiterowi duchowieństwa armii i floty, sprawami gospodarczymi zarządzał ktitor wskazywany przez dowódcę Pułku Prieobrażenskiego, typowany spośród zasłużonych oficerów gwardii. Świątynią parafialną sobór stał się dopiero po rewolucji październikowej, w 1918[3].
W ZSRR
[edytuj | edytuj kod]Sobór Przemienienia Pańskiego przez cały okres istnienia ZSRR pozostawał czynny[3], przez pewien czas należał do Żywej Cerkwi[5]. Najważniejsze elementy wyposażenia jego wnętrza również pozostały na swoim miejscu. Jedynie w czasie akcji konfiskaty kosztowności cerkiewnych ze świątyni wyniesiono większość cennych ikon, natomiast elementy wyposażenia związane z wojskiem trafiły do Muzeum Artylerii, a następnie do zbiorów Ermitażu[3].
Architektura
[edytuj | edytuj kod]Wystrój wnętrza
[edytuj | edytuj kod]W soborze znajduje się czterorzędowy złocony ikonostas z ikonami napisanymi przez A. Ugriumowa, W. Szebujewa oraz A. Iwanowa[3], wykonany według projektu Stasowa[4]. Szczególnym kultem otaczane są przechowywane w obiekcie ikony Obrazu Chrystusa Nie Ludzką Ręką Uczynionego oraz kopia Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość”. Pierwsza z ikon została napisana przez Simona Uszakowa dla cara Aleksego, następnie była własnością jego drugiej żony Natalii Naryszkiny i jej syna Piotra. Car Piotr zawsze miał ikonę przy sobie, zaś do soboru Przemienienia Pańskiego wizerunek trafił w 1938[3]. Drugi z wymienionych wizerunków został napisany na polecenie Natalii Aleksiejewny, siostry Piotra I, bezpośrednio na podstawie oryginalnej ikony przechowywanej w cerkwi Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” w Moskwie. Ikona była przechowywana w cerkwi pod tym samym wezwaniem przy ulicy Szpalernej w Petersburgu do jej zamknięcia w 1932[3].
Trzy ołtarze soboru poświęcone są Przemienieniu Pańskiemu, św. Klemensowi i św. Piotrowi, patriarsze Aleksandrii oraz św. Sergiuszowi z Radoneża. W świątyni znajduje się panikadiło na 120 świec[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wpis do rejestru
- ↑ Riasanovsky N. V., Steinberg M. D.: Historia Rosji. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, s. 254. ISBN 978-83-233-2615-1.
- ↑ a b c d e f g h i j Спaсо-Преображенский собор
- ↑ a b Спасо-Преображенский собор
- ↑ РЕЛИГИОЗНАЯ ЖИЗНЬ ЛЕНИНГРАДА В ГОДЫ ВОЙНЫ