Geomorfologia Poznania: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Usunięte 661 bajtów ,  11 lat temu
tekst bez źródła przeniesiony do art. głównego Poznań i tamże uźródłowiony
(przeniesiono do głównego hasła Poznań)
(tekst bez źródła przeniesiony do art. głównego Poznań i tamże uźródłowiony)
Miasto leży w makroregionie [[Pojezierze Wielkopolskie|Pojezierza Wielkopolskiego]]. Najstarsza część miasta znajduje się na dnie zorientowanego wzdłuż osi północ-południe [[Poznański Przełom Warty|Poznańskiego Przełomu Warty]]. Dolina ma szerokość w tym miejscu od 1,5 km do 4 km. Od wschodu zamyka ją [[Pojezierze Gnieźnieńskie|Wysoczyzna Gnieźnieńska]], a od zachodu [[Pojezierze Poznańskie|Wysoczyzna Poznańska]]. Obie wznoszą się do wysokości 80 m n.p.m. Dolina na terenie miasta przecina pagórki wału [[morena czołowa|moreny czołowej]] [[stadiał]]u poznańskiego. W dolinie wyróżnia się siedem teras:
* [[Terasy|terasa]] I – (terasa zalewowa) wysokość ok. 53 m n.p.m. (wys. względna do 3 m nad średnim poziomem rzeki). Zajmuje dno doliny o szerokości 800 m, znajduje się zarówno na prawym jak i na lewym brzegu. Jej dno stanowią [[piasek|piaski]], [[żwir]]y i inne osady rzeczne. Obecnie znacznie podwyższona przez nasypy budowane od średniowiecza. Leży na niej [[Ostrów Tumski (Poznań)|Ostrów Tumski]] z Zagórzem oraz [[Śródka (Poznań)|Śródka]] na prawym brzegu i [[Chwaliszewo (Poznań)|Chwaliszewo]], Grobla i Piaski na lewym.
* terasa II – wysokość 55–57 m n.p.m. (wys. względna od 3 m do 7 m nad średnim poziomem rzeki). Zachowana w niewielkim fragmencie, na południe od doliny [[Bogdanka (potokdopływ Warty)|Bogdanki]]. Na leżącej na lewym brzegu [[Przemysł I]] lokował miasto w [[1253]].
* terasa III – wys. względna 8 m do 9 m nad średnim poziomem rzeki. Występuje fragmentarycznie na prawym brzegu Warty, na północ od doliny Głównej.
* terasa IV – wysokość 62,5 – 66,5 m n.p.m. (średnio 10 m do 14 m nad średnim poziomem rzeki), jej dno stanowią gliny zwałowe. Powstały na niej Rataje i Komandoria
Na terenie miasta zaznaczają się również głębokie doliny dopływów Warty. Ogółem przez Poznań przepływa około 100 cieków wodnych o łącznej długości około 200 km z czego 15 km przypada na Wartę. Wszystkie są pozaklasowe
 
Na lewym brzegu biegną one wzdłuż osi NW–SE i są to, idąc od południa: [[Wirenka]], [[Strumień Junikowski]] (8,4 km w mieście), [[Bogdanka (potokdopływ Warty)|Bogdanka]] (9 km w mieście, jest to największy lewobrzeżny dopływ na terenie Poznania, w jej przedłużeniu znajduje się rynnowe [[Jezioro Kierskie]], a w samej dolinie zaporowe jezioro [[Rusałka (Poznań)|Rusałka]]) i Różany Potok. Na stokach doliny Bogdanki rozlokowały się dzielnice [[Sołacz (Poznań)|Sołacz]] i leżące poniżej Jeżyce, samo zaś dno doliny zajmują parki im. [[Adam Wodziczko|Adama Wodziczki]], Sołacki i kompleks leśny Woli.
 
Na brzegu prawym przebieg dolin wytycza oś NE–SW, są one stosunkowo szerokie i silnie zabagnione lub zajęte przez jeziora (np. [[Cybina]] przepływa przez jez. Swarzędzkie) lecz w pobliżu ujścia silnie się zwężają i pogłębiają (Cybina wrzyna się w IV terasę na 12 m, a spadek wynosi do 10‰. Dopływami (od południa) są: Kopel, Cybina (9 km w mieście, największa z nich, w jej dolnym odcinku powstało zaporowe jezioro Maltańskie, powyżej którego dolinę zajmuje klin zieleni o charakterze parkowym i leśnym obejmujący między innymi [[Nowe Zoo w Poznaniu|Nowe ZOO]]), [[Główna (rzeka)|Główna]] (6 km w mieście), [[Głuszynka]] (7 km w mieście) oraz Struga Koźlanka.
<br />W dolinie Cybiny:
* [[Jezioro Maltańskie]] – 67,5 ha – największy sztuczny zbiornik wodny Poznania
* [[Staw Kajka]] – 4,3 ha
* stawy retencyjne na Cybinie
 
=== Wody podziemne ===
{{Fakt|Na terenie Poznania znajdują się bogate zasoby wód podziemnych w warstwach [[trzeciorzęd|trzecio-]] i [[czwartorzęd]]owych oraz [[wody termalne|termalnych]] [[wody artezyjskie|wód artezyjskich]] o temperaturze 45°C – 51°C znajdujące się na głębokościach 1100 – 1300 m oraz termalnych wód bogatych w substancje mineralne o temperaturze 150°C na głębokości 4000 m{{Fakt|data=2009-06}}.
 
{{Fakt|Bardzo ciekawą strukturą w granicach miasta są położone na lewym brzegu Warty, na Morasku, [[krater uderzeniowy|kratery]] będące pozostałością po uderzeniu [[Meteoryt]]u Moraskiego. Pierwszą bryłę znaleziono [[12 listopada]] [[1914]]. Miała ona długość 45 cm i wagę 77,5 kg. Obecnie szacuje się, że uderzenie miało miejsce w [[IV tysiąclecie p.n.e.|IV tysiącleciu p.n.e.]], a żelazny [[bolid]], zanim rozpadł się podczas lotu przez [[atmosfera|atmosferę]] miał masę około 80 ton. Do dziś widoczne jest siedem kraterów, z czego sześć jest zalanych wodą. Znajdują się one w utworzonym [[24 maja]] [[1976]] [[Rezerwat przyrody Meteoryt Morasko|rezerwacie "Meteoryt Morasko"]] obejmującym 55 ha. Rezerwat utworzono w celu ochrony kraterów oraz fragmentu lasu grądowego z rzadkimi gatunkami roślin i zwierząt. Na terenie rezerwatu znajduje się również najwyższe wzniesienie miasta – [[Góra Moraska]] (154 m n.p.m.){{Fakt|data=2009-06}}.
 
Ogólnie ponad 58% miasta znajduje się na [[wysoczyzna|wysoczyźnie]] (powyżej 80 m n.p.m.), dalsze 35% na wyższych terasach doliny Warty oraz w rynnach glacjalnych, a niecałe 7% na terasach zalewowych Warty (najniższy punkt – 60 m n.p.m.){{Fakt|data=2009-06}}.
 
== Klimat ==
{{Źródła|sekcja|data=2009-06}}
Największy wpływ na klimat panujący w Poznaniu wywierają masy [[powietrze polarno-morskie|powietrza polarno-morskiego]] znad [[Ocean Atlantycki|Atlantyku]]. Znacznie słabiej zaznacza się wpływy mas powietrza [[powietrze polarno-kontynentalne|polarno-kontynentalnego]] i [[powietrze zwrotnikowe|zwrotnikowego]].
 
* wiatry: przewaga wiatrów zachodnich o prędkościach pomiędzy 2 a 10 m/s
* opady:
* nasłonecznienie:
** średnia ilość godzin słonecznych – 1515&nbsp;h/rok
41 869

edycji

Menu nawigacyjne