Hekla: Różnice pomiędzy wersjami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
Usunięta treść Dodana treść
EmptyBot (dyskusja | edycje)
m Zmiana nazwy kategorii: Kategoria:Wulkany Islandii → Kategoria:Wulkany w Islandii (przy użyciu QRC)
m Kontrola autorytatywna, WP:SK, drobne techniczne
Linia 4: Linia 4:
| opis grafiki = Hekla - widok z doliny Þjórsárdalur
| opis grafiki = Hekla - widok z doliny Þjórsárdalur
| państwo = ISL
| państwo = ISL
| położenie =
| położenie =
| pasmo = [[wulkan]]
| pasmo = [[wulkan]]
| wysokość = 1491
| wysokość = 1491
| wybitność =
| wybitność =
| data zdobycia =
| data zdobycia =
| pierwsze wejście =
| pierwsze wejście =
| data zdobycia zimą =
| data zdobycia zimą =
| pierwsze wejście zimą =
| pierwsze wejście zimą =
| kod mapy = ISL
| kod mapy = ISL
| stopniN = 63 | minutN = 59 | sekundN =
| stopniN = 63 | minutN = 59 | sekundN =
| stopniW = 19 | minutW = 42 | sekundW =
| stopniW = 19 | minutW = 42 | sekundW =
| opis miejsca =
| opis miejsca =
| pozycja opisu =
| pozycja opisu =
| commons =
| commons =
}}
}}
'''Hekla''' ([[język islandzki|isl.]] "kaptur, czepek, płaszcz z kapturem") – [[wulkan]] w południowo-zachodniej [[Islandia|Islandii]], położony 115 km na wschód od [[stolica|stolicy]] kraju [[Reykjavík]]u. Najwyższy czynny wulkan wyspy (1491 m [[n.p.m.]]), należy też do najbardziej aktywnych.
'''Hekla''' ([[język islandzki|isl.]] "kaptur, czepek, płaszcz z kapturem") – [[wulkan]] w południowo-zachodniej [[Islandia|Islandii]], położony 115 km na wschód od [[stolica|stolicy]] kraju [[Reykjavík]]u. Najwyższy czynny wulkan wyspy (1491 m [[n.p.m.]]), należy też do najbardziej aktywnych.
Linia 38: Linia 38:


{{Wulkany Islandii}}
{{Wulkany Islandii}}

{{Kontrola autorytatywna}}


[[Kategoria:Wulkany w Islandii]]
[[Kategoria:Wulkany w Islandii]]

Wersja z 17:31, 30 lis 2017

Hekla
{{{nazwa oryginalna}}}
Ilustracja
Hekla - widok z doliny Þjórsárdalur
Państwo

 Islandia

Położenie

Rangárþing ytra

Pasmo

wulkan

Wysokość

1491 m n.p.m.

Położenie na mapie Islandii
Mapa konturowa Islandii
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}

Hekla (isl. "kaptur, czepek, płaszcz z kapturem") – wulkan w południowo-zachodniej Islandii, położony 115 km na wschód od stolicy kraju Reykjavíku. Najwyższy czynny wulkan wyspy (1491 m n.p.m.), należy też do najbardziej aktywnych.

Hekla jest stratowulkanem, który powstał w rezultacie wylewów o charakterze liniowym z kilku szczelinowych kraterów, rozsianych na obszarze kilkunastu kilometrów. W czasie erupcji wulkan wyrzuca duże ilości różnych produktów wulkanicznych: bomby, popioły, gazy oraz lawę. Dlatego zalicza się go do wulkanów eksplozywno-efuzywnych typu wezuwiańskiego.

Erupcja Hekli na mapie Orteliusa, 1585

Ważniejsze erupcje w czasach przedhistorycznych to: 6600 p.n.e., 4000 p.n.e., 2800 p.n.e. oraz ok. 860 r. n.e. W czasach historycznych odnotowano wybuchy Hekli w latach: 1104, 1158, 1206, 1222, 1300, 1341, 1389, ok. 1440, 1510, 1597, 1636, 1693, 1766, 1845, 1878, 1947-48, 1970, 1991 i 2000. Erupcja Hekli została uwieczniona na mapie Islandii z Theatrum Orbis Terrarum Abrahama Orteliusa[1].

Erupcjom towarzyszą najczęściej lekkie trzęsienia ziemi oraz spływy gwałtownie topniejących lodów tzw. jökulhlaupy (w czasie erupcji 1947/48 w jednej fali spłynęło około 3 km³ wody). Hekla produkuje głównie dacyty oraz andezyty bazaltowe.

Wybuchy Hekli zazwyczaj nie przynosiły bezpośrednio strat w ludziach czy gospodarce, jako że jego okolice są słabo zaludnione. Największym problemem jest jednak opad popiołów, które osiadając na roślinach wywoływały straty w hodowlach zwierząt, które były podstawą islandzkiego rolnictwa.

Hekla często pojawiała się w literaturze europejskiej, już od średniowiecza. Wielokrotnie pojawiał się motyw Hekli jako "wrót piekieł".

  1. Jan A. Wendt: Skarby kartografii. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 87. ISBN 978-83-213-4767-7.

Linki zewnętrzne