Spiskie Podgrodzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spiskie Podgrodzie
Spišské Podhradie
Ilustracja
Centrum miasta z widokiem na zamek. Po prawej kościół ewangelicki
Herb
Herb
Państwo  Słowacja
Kraj preszowski
Powiat Lewocza
Region Spisz
Burmistrz Michal Kapusta[1]
Powierzchnia 24,945[2] km²
Wysokość 430 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

4078[3]
163,48 os./km²
Nr kierunkowy 0 53
Kod pocztowy 053 04
Tablice rejestracyjne LE
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa konturowa kraju preszowskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Spiskie Podgrodzie”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Spiskie Podgrodzie”
Ziemia48°59′56″N 20°45′11″E/48,998889 20,753056
Strona internetowa

Spiskie Podgrodzie[4], dawniej Podegrodzie Spiskie (słow. Spišské Podhradie, niem. Kirchdorf, węg. Szepesváralja) – słowackie miasto w powiecie Lewocza. Po raz pierwszy wzmiankowane w 1249, prawa miejskie otrzymało w roku 1271. W latach 1412–1769 wchodziło w skład starostwa spiskiego.

Widok na miasto z Zamku Spiskiego

Jak wskazuje nazwa, było osadą na podgrodziu Zamku Spiskiego, w następnych wiekach rozwijało się niezależnie od niego. Pohradie jest najstarszą osadą niemiecką na Spiszu, założoną przez Sasów w XII wieku za panowania Gejzy II. Do ok. 1133 kasztelania spiska miała być posagiem Judyty, córki Bolesława Krzywoustego. W średniowieczu słynęło z cechów rzemieślników, zwłaszcza sukienników i rzeźników, a w późniejszym okresie także szewców. Od 1456 miało prawo do urządzania targów, które odbywały się w czwartki aż do XX wieku. W 1667 odnotowano w mieście 16 cechów, a wyroby ze Spiskiego Podgrodzia był znane na całym Spiszu i w okolicznych krajach.

Od 1894 miasto zyskało połączenie z miejscowością Spiskie Włochy, a przez to z Koleją Koszycko-Bogumińską. Ponieważ jednak linia do Spiskiego Podgrodzia była linią boczną, teren ten ominęła industrializacja.

Kiedyś w Spiskim Podgrodziu mieszkali liczni Niemcy (jeszcze w 1921 ok. 15%) oraz Żydzi. Obie narodowości posiadały własne świątynie i szkoły. Obecnie najliczniejsza mniejszość to Romowie.

Od 1948 w skład miejscowości wchodzi również Spiska Kapituła (Spišská Kapitula) – dawniej osobna miejscowość, nazywana „słowackim Watykanem” – siedziba biskupa Spiszu.

Wraz z Zamkiem Spiskim, Spiską Kapitułą, miejscowością Levoča i kościołem Ducha Świętego w pobliskiej miejscowości Żehra od 1993 znajduje się na liście dziedzictwa UNESCO (wpisane jako Levoča, Spišský Hrad i okoliczne zabytki).

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • rynek z XVI-wiecznym ratuszem i barokowym słupem maryjnym,
  • klasycystyczny kościół katolicki Narodzenia NMP, wzniesiony na ruinach kościoła gotyckiego, z którego ocalałą wieża i portal wejściowy,
  • klasycystyczny kościół ewangelicki,
  • synagoga,
  • zabytki Spiskiej Kapituły.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-09-28].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-11-28].
  3. Slovakia: Prešovský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-09-28].
  4. Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. KSNG, 2013. s. 266. [dostęp 2017-11-26].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]