Sprawa Rosenbergów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ethel i Julius Rosenberg

Ethel Greenglass Rosenberg (ur. 28 września 1915, zm. 19 czerwca 1953, w więzieniu Sing-Sing, USA) i Julius Rosenberg (12 maja 1918, zm. 19 czerwca 1953 r., w więzieniu Sing-Sing, USA) – amerykańskie małżeństwo, związane z Partią Komunistyczną USA, oskarżone, osądzone i skazane na śmierć za szpiegostwo na rzecz Związku Radzieckiego i przekazywanie radzieckim agentom tajemnic dotyczących broni jądrowej.

Opis[edytuj]

Rosenbergowie zostali aresztowani w 1950 i skazani w 1951. Małżeństwo do końca utrzymywało o swojej niewinności. Ethel, której proponowano mniejszą karę w zamian za przyznanie się do winy, nie zgodziła się. Osierocili dwóch synów – Michaela i Roberta.

Wyrok śmierci na krześle elektrycznym wykonano w więzieniu Sing-Sing. Proces ten stał się pretekstem do jednej z większych ogólnoświatowych komunistycznych kampanii propagandowych pod hasłem „obrony niewinnie skazanych”. Zarzuty postawione Rosenbergom zostały potwierdzone materiałami zebranymi przez projekt Venona. W 1995 r. CIA ujawniła meldunki sowieckiego wywiadu nt. roli Rosenbergów, a w 1997 r. dawny oficer tego wywiadu i rezydent radziecki w Waszyngtonie Aleksander Fieklisow przyznał, że Julius Rosenberg był jego agentem. Także w swojej autobiografii Chruszczow potwierdził, że żadna inna osoba nie przyczyniła się do rozwoju sowieckiego programu atomowego tak jak Juliusz i Ethel Rosenbergowie.

Według Fieklisowa, Julius Rosenberg był jego najbardziej oddanym i cennym źródłem, dostarczając mu tysięcy ściśle tajnych raportów z przedsiębiorstwa Emerson Electric Manufacturing Co (w przedsiębiorstwie owym pracował jako mechanik Dawid Greenglass, brat Ethel), w tym kompletny zapalnik zbliżeniowy (ang. proximity fuse). Taki zapalnik został użyty przez Związek Radziecki przy zestrzeleniu samolotu U-2 pilotowanego przez Francisa Gary’ego Powersa. Pod kierownictwem Fieklisowa, Julius Rosenberg zwerbował dla KGB kilku innych agentów, m.in. Joela Barra, Al Saranta, Williama Perla i Mortona Sobella.

Małżeństwo Rosenbergów było tylko pośrednikami w przekazywaniu tajemnic dotyczących bomby atomowej – same informacje nt. bomby przekazywał im inny komunista, emigrant z Niemiec, fizyk Klaus Fuchs, który uczestniczył w pracach nad projektem „Manhattan” i został zdemaskowany w 1950 r. Po 9 latach więzienia wyjechał on do NRD, gdzie zmarł w latach 80.

W kulturze masowej sprawa Rosenbergów została poruszona między innymi w powieści pod tytułem Szklany klosz Sylvii Plath, oraz w opowiadaniu pod tytułem Wielki strach Marka Hłaski. Postać Ethel pojawia się również w spektaklu Tony’ego Kushnera Anioły w Ameryce.

Nie ma zgody wśród historyków co do winy Rosenbergów. Ponadto zachodni historycy są zgodni co do tego, że, ich proces był skażony licznymi nieprawidłowościami sądowymi i prawnymi oraz że nie powinni oni być skazani na karę śmierci[1][2].

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Rosenbergs Redux, „Weekly Standard”, 10 czerwca 2016 [dostęp 2016-11-30].
  2. Frankie Y. BaileyF. Y. B. Ph.D Frankie Y. BaileyF. Y. B., Steven ChermakS. Ch. Ph.D Steven ChermakS. Ch., Crimes and Trials of the Century [2 volumes], ABC-CLIO, 30 października 2007, ISBN 9781573569736 [dostęp 2016-11-30] (ang.).