Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych
Ilustracja
Data założenia 1921
Ideologia polityczna leninizm
strona oficjalna

Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych (ang. Communist Party USA, CPUSA) – partia polityczna w Stanach Zjednoczonych.

Historia[edytuj]

W sierpniu 1919 roku utworzona została Komunistyczna Partia Pracy Ameryki[1]. Jej założycielami byli skrajnie lewicowi rozłamowcy z Socjalistycznej Partii Ameryki[1]. Kilka dni później powstała konkurencyjna Partia Komunistyczna USA[1]. Partie komunistyczne liczyły łącznie kilkadziesiąt tysięcy członków[1]. Obie formacje w grudniu 1921 połączyły się tworząc Robotniczą Partię Ameryki[1]. Partia natychmiast przyłączyła się do Międzynarodówki Komunistycznej[1]. W latach 20. komuniści skupili się na tworzeniu ruchu związkowego i lobbowaniu na rzecz poprawy praw pracowniczych[2][3]. W 1924 roku komunistyczny związkowiec William Foster zdobył w wyborach prezydenckich 35,361 głosów[2]. W 1929 roku formacja przyjęła obecną nazwę[3].

Członkowie CPUSA na konwencji partyjnej w 1922 roku

Pod koniec 20. rozpoczął się proces stalinizacji partii. Z CPUSA usuwano polityków, których poglądy nie odpowiadały linii wyznaczonej przez Komintern[4]. W 1929 roku z partii usunięto Jamesa Patricka Cannona i jego zwolenników. Było to spowodowane poparciem przez Cannona trockizmu[4]. Jeszcze w tym samym roku z CPUSA wydalono Jay’a Lovestone’a i Benjamina Gitlowa[4]. Obaj działacze byli zwolennikami nurtu w komunizmie wypracowanego przez Nikołaja Bucharina[4]. W trakcie wielkiego kryzysu zaangażowana była w ruch bezrobotnych[3]. W tym czasie jawnie głosiła potrzebę zniesienia kapitalizmu i wprowadzenia w USA systemu wzorowanego na radzieckim[4]. Na początku lat 30. władzę w partii przejął Earl Browder, a CPUSA uległa całkowitej stalinizacji[4]. W 1932 roku partia wystawiła kandydaturę Williama Fostera w wyborach prezydenckich[4]. Polityk ten mówił o utworzeniu „Ameryki Radzieckiej” w której wszystkie „kapitalistyczne” partie (w tym socjaliści) zostałyby rozwiązane, a media trafiły pod kontrolę rządu[4]. Foster zdobył zaledwie 102,991 głosów (mniej niż 1%)[4]. Po przegranych wyborach komuniści potępili Nowy Ład, a Franklina Delano Roosevelta okrzyknęli mianem „socjalfaszysty”[4].

W 1935 roku przyjęła taktykę Frontu Ludowego[5]. Wtedy też zyskała szersze poparcie na gruncie rosnącego antyfaszyzmu[5]. Przedstawiciele CPUSA przestali poruszać kwestie rewolucji komunistycznej, a zaczęli akcentować potrzebę sojuszu z ruchami umiarkowanymi[4]. Komuniści przystępowali także do mniej radykalnych partii[4]. CPUSA miała niewielkie sukcesy w wyborach lokalnych. Komunistom udało się dwóch przedstawicieli do Rady miejskiej Nowego Jorku[4]. Potajemnie członkami CPUSA była trójka kongresmenów wybranych z nominacji Partii Demokratycznej i Minnesota’s Farmer–Labor Party[6]. Członkowie CPUSA aktywni byli w organizacjach liberalnych, afroamerykańskich, pacyfistycznych, kulturowych i studenckich[3]. Zdominowali też związki zawodowe w kilku branżach[3][4]. W drugiej połowie lat 30. członkowie CPUSA znaleźli się pośród amerykańskich członków Brygad Międzynarodowych walczących w wojnie domowej w Hiszpanii[2]. Pod koniec lat 30. liczba członków partii przekroczyła 65 tysięcy[3].

W 1939 roku jej kierownictwo poparło pakt Ribbentrop-Mołotow i odeszło od antyfaszyzmu[7]. CPUSA rozpętała nową kampanię ataków na Roosevelta i sprzeciwiała się amerykańskim programom pomocy dla aliantów[4]. Takie przedsięwzięcia oficjalnie usprawiedliwiano pacyfizmem[4]. Działania CPUSA przyczyniły się do odwrócenia się od partii większości środowisk liberalnych[4]. Rok później Earl Browder wystartował w wyborach prezydenckich[7]. Jako że zakazano mu podróżowania po kraju, jego kampania ograniczyła się do wydawania pisemnych oświadczeń i dystrybucji nagranych przemówień[7]. Komunistyczny kandydat zdobył jedynie 46 tysięcy głosów[7]. Jeszcze w tym samym roku CPUSA oficjalnie zrezygnowała z członkostwa w Kominternie (był to krok taktyczny)[4].

Po ataku Niemiec na ZSRR amerykańska opinia publiczna zaczęła przychylniej patrzeć na komunizm[7]. Sama CPUSA powróciła do taktyki Frontu Ludowego i udzieliła poparcia Rooseveltowi[4]. W 1942 roku liczba członków partii osiągnęła 85 tysięcy[3]. Pod koniec wojny prokomunistyczne związki zawodowe liczyły ponad milion członków[4]. W 1944 roku Earl Browder ogłosił, że możliwe jest pokojowe współistnienie komunizmu i kapitalizmu[7]. Poglądy i działania Browdera wzbudził zaniepokojone pośród komunistów w USA, jak i poza granicami kraju. W 1945 roku został on odwołany ze stanowiska. Jego następcą został William Foster[7]. Dwa lata później Browder został usunięty z CPUSA (po wcześniejszym poddaniu go krytyce przez sowieckich polityków)[7].

Wiliam Foster prowadził partię w wierności doktrynie stalinizmu[4]. Dowody na działalność szpiegowską członków CPUSA na rzecz ZSRR skłoniły prezydenta Harry’ego Trumana do działań przeciwko komunistom[4]. W 1948 roku przywódcy partii zostali uwięzieni[4]. W trakcie wojny koreańskiej rząd wprowadził szereg antykomunistycznych ustaw[4]. CPUSA pozostała legalna jednak uległa marginalizacji i izolacji. W połowie lat 50. liczba jej członków spadła poniżej 12 tysięcy[4].

Komunistyczny polityk Jarvis Tyner na konwencji CPUSA w 2013 roku

Po powstaniu na Węgrzech (1956) i operacji „Dunaj” (1968) szeregi partii opuściła część członków. Zaprotestowali oni w niej ten sposób przeciwko ściśle prosowieckiej polityce kierownictwa CPUSA[6]. Na morale członków partii negatywnie wpłynął także referat O kulcie jednostki i jego następstwach Nikity Chruszczowa i ujawnienie zbrodni stalinizmu[3].

W 1959 roku na czele partii stanął Gus Hall. Był to polityk ściśle prosowiecki i ortodoksyjnie marksistowsko–leninowski[4]. W latach 60. i 70. aktywiści partii uczestniczyli w ruchu antywojennym i afroamerykańskim, niemniej jednak nie odgrywali już na lewicy większej roli[3][2]. Hall wystartował w wyborach prezydenckich w 1968, 1972 i 1976 roku. W 1968 roku zdobył 1,072 głosów[2], w 1972 roku 25,597 głosów, a w 1976 58,709[7]. W latach 80. Hall krytykował eurokomunizm i reformy Michaiła Gorbaczowa[7]. Pod koniec lat 80. liczba członków CPSUA spadła poniżej 10 tysięcy[4]. W 1991 roku Hall poparł nieudany pucz Janajewa[6]. Frakcja reformatorska komunistów opuściła wtedy struktury CPUSA[4]. W 2000 roku zmarł Gus Hall. Nowym przywódcą partii został Sam Webbu[7]. Partia liczyła wtedy mniej niż 2 tysięcy członków[4].

Liczebność[edytuj]

Członkinie partii na proteście w 2016 roku
  • 1919: Partia Komunistyczna USA liczyła 24 000 członków, a Komunistyczna Partia Pracy Ameryki 10 000[4]
  • 1934: 26 000[4]
  • 1936: 66 000[4]
  • 1942: 85 000[3]
  • 1957: 5000[7]
  • 2014: 2000–3000[6].

Wsparcie zagraniczne[edytuj]

Działalność partii potajemnie dotowana była przez rząd ZSRR. Przykładowo w 1988 roku sowiecki rząd przekazał CPUSA trzy miliony dolarów[4].

Przypisy

  1. a b c d e f Robert Service: Początki komunizmu w USA (pol.). histmag.org. [dostęp 2017-11-09].
  2. a b c d e Communist Party USA (ang.). britannica.com. [dostęp 2017-11-09].
  3. a b c d e f g h i j Victor G. Devinatz: Communist Party of the United States of America (CPUSA) (ang.). britannica.com. [dostęp 2017-11-09].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag Communist Party, United States of America (ang.). encyclopedia.com. [dostęp 2017-11-09].
  5. a b Włodzimierz Batóg: bazhum.muzhp.pl (pol.). histmag.org. [dostęp 2017-11-09].
  6. a b c d Aidan Lewis: The curious survival of the US Communist Party (ang.). bbc.com. [dostęp 2017-11-09].
  7. a b c d e f g h i j k l Communist Party of the United States (ang.). spartacus-educational.com. [dostęp 2017-11-09].