Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych
Lider John Bachtell
Data założenia 1921
Ideologia polityczna leninizm
Liczba członków ok. 5000
Strona internetowa

Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych (ang. Communist Party USA, CPUSA) – partia polityczna w Stanach Zjednoczonych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1919 roku utworzona została Komunistyczna Partia Pracy Ameryki[1]. Jej założycielami byli skrajnie lewicowi rozłamowcy z Socjalistycznej Partii Ameryki[1]. Kilka dni później powstała konkurencyjna Partia Komunistyczna USA[1]. Partie komunistyczne liczyły łącznie kilkadziesiąt tysięcy członków[1]. Obie formacje w grudniu 1921 połączyły się tworząc Robotniczą Partię Ameryki[1]. Partia natychmiast przyłączyła się do Międzynarodówki Komunistycznej[1]. W latach 20. komuniści skupili się na tworzeniu ruchu związkowego i lobbowaniu na rzecz poprawy praw pracowniczych[2][3]. W 1924 roku komunistyczny związkowiec William Foster zdobył w wyborach prezydenckich 35,361 głosów[2]. W 1929 roku formacja przyjęła obecną nazwę[3].

Członkowie CPUSA na konwencji partyjnej w 1922 roku

Pod koniec 20. rozpoczął się proces stalinizacji partii. Z CPUSA usuwano polityków, których poglądy nie odpowiadały linii wyznaczonej przez Komintern[4]. W 1929 roku z partii usunięto Jamesa Patricka Cannona i jego zwolenników. Było to spowodowane poparciem przez Cannona trockizmu[4]. Jeszcze w tym samym roku z CPUSA wydalono Jay’a Lovestone’a i Benjamina Gitlowa[4]. Obaj działacze byli zwolennikami nurtu w komunizmie wypracowanego przez Nikołaja Bucharina[4]. W trakcie wielkiego kryzysu zaangażowana była w ruch bezrobotnych[3]. W tym czasie jawnie głosiła potrzebę zniesienia kapitalizmu i wprowadzenia w USA systemu wzorowanego na radzieckim[4]. Na początku lat 30. władzę w partii przejął Earl Browder, a CPUSA uległa całkowitej stalinizacji[4]. W 1932 roku partia wystawiła kandydaturę Williama Fostera w wyborach prezydenckich[4]. Polityk ten mówił o utworzeniu „Ameryki Radzieckiej” w której wszystkie „kapitalistyczne” partie (w tym socjaliści) zostałyby rozwiązane, a media trafiły pod kontrolę rządu[4]. Foster zdobył zaledwie 102,991 głosów (mniej niż 1%)[4]. Po przegranych wyborach komuniści potępili Nowy Ład, a Franklina Delano Roosevelta okrzyknęli mianem „socjalfaszysty”[4].

W 1935 roku przyjęła taktykę Frontu Ludowego[5]. Wtedy też zyskała szersze poparcie na gruncie rosnącego antyfaszyzmu[5]. Przedstawiciele CPUSA przestali poruszać kwestie rewolucji komunistycznej, a zaczęli akcentować potrzebę sojuszu z ruchami umiarkowanymi[4]. Komuniści przystępowali także do mniej radykalnych partii[4]. CPUSA miała niewielkie sukcesy w wyborach lokalnych. Komunistom udało się dwóch przedstawicieli do Rady miejskiej Nowego Jorku[4]. Potajemnie członkami CPUSA była trójka kongresmenów wybranych z nominacji Partii Demokratycznej i Minnesota’s Farmer–Labor Party[6]. Członkowie CPUSA aktywni byli w organizacjach liberalnych, afroamerykańskich, pacyfistycznych, kulturowych i studenckich[3]. Zdominowali też związki zawodowe w kilku branżach[3][4]. W drugiej połowie lat 30. członkowie CPUSA znaleźli się pośród amerykańskich członków Brygad Międzynarodowych walczących w wojnie domowej w Hiszpanii[2]. Pod koniec lat 30. liczba członków partii przekroczyła 65 tysięcy[3].

W 1939 roku jej kierownictwo poparło pakt Ribbentrop-Mołotow i odeszło od antyfaszyzmu[7]. CPUSA rozpętała nową kampanię ataków na Roosevelta i sprzeciwiała się amerykańskim programom pomocy dla aliantów[4]. Takie przedsięwzięcia oficjalnie usprawiedliwiano pacyfizmem[4]. Działania CPUSA przyczyniły się do odwrócenia się od partii większości środowisk liberalnych[4]. Rok później Earl Browder wystartował w wyborach prezydenckich[7]. Jako że zakazano mu podróżowania po kraju, jego kampania ograniczyła się do wydawania pisemnych oświadczeń i dystrybucji nagranych przemówień[7]. Komunistyczny kandydat zdobył jedynie 46 tysięcy głosów[7]. Jeszcze w tym samym roku CPUSA oficjalnie zrezygnowała z członkostwa w Kominternie (był to krok taktyczny)[4].

Po ataku Niemiec na ZSRR amerykańska opinia publiczna zaczęła przychylniej patrzeć na komunizm[7]. Sama CPUSA powróciła do taktyki Frontu Ludowego i udzieliła poparcia Rooseveltowi[4]. W 1942 roku liczba członków partii osiągnęła 85 tysięcy[3]. Pod koniec wojny prokomunistyczne związki zawodowe liczyły ponad milion członków[4]. W 1944 roku Earl Browder ogłosił, że możliwe jest pokojowe współistnienie komunizmu i kapitalizmu[7]. Poglądy i działania Browdera wzbudził zaniepokojone pośród komunistów w USA, jak i poza granicami kraju. W 1945 roku został on odwołany ze stanowiska. Jego następcą został William Foster[7]. Dwa lata później Browder został usunięty z CPUSA (po wcześniejszym poddaniu go krytyce przez sowieckich polityków)[7].

Wiliam Foster prowadził partię w wierności doktrynie stalinizmu[4]. Dowody na działalność szpiegowską członków CPUSA na rzecz ZSRR skłoniły prezydenta Harry’ego Trumana do działań przeciwko komunistom[4]. W 1948 roku przywódcy partii zostali uwięzieni[4]. W trakcie wojny koreańskiej rząd wprowadził szereg antykomunistycznych ustaw[4]. CPUSA pozostała legalna jednak uległa marginalizacji i izolacji. W połowie lat 50. liczba jej członków spadła poniżej 12 tysięcy[4].

Po powstaniu na Węgrzech (1956) i operacji „Dunaj” (1968) szeregi partii opuściła część członków. Zaprotestowali oni w niej ten sposób przeciwko ściśle prosowieckiej polityce kierownictwa CPUSA[6]. Na morale członków partii negatywnie wpłynął także referat O kulcie jednostki i jego następstwach Nikity Chruszczowa i ujawnienie zbrodni stalinizmu[3].

W 1959 roku na czele partii stanął Gus Hall. Był to polityk ściśle prosowiecki i ortodoksyjnie marksistowsko–leninowski[4]. W latach 60. i 70. aktywiści partii uczestniczyli w ruchu antywojennym i afroamerykańskim, niemniej jednak nie odgrywali już na lewicy większej roli[3][2]. Hall wystartował w wyborach prezydenckich w 1968, 1972 i 1976 roku. W 1968 roku zdobył 1,072 głosów[2], w 1972 roku 25,597 głosów, a w 1976 58,709[7]. W latach 80. Hall krytykował eurokomunizm i reformy Michaiła Gorbaczowa[7]. Pod koniec lat 80. liczba członków CPSUA spadła poniżej 10 tysięcy[4]. W 1991 roku Hall poparł nieudany pucz Janajewa[6]. Frakcja reformatorska komunistów opuściła wtedy struktury CPUSA[4]. W 2000 roku zmarł Gus Hall. Nowym przywódcą partii został Sam Webbu[7]. Partia liczyła wtedy mniej niż 2 tysięcy członków[4].

Liczebność[edytuj | edytuj kod]

Członkinie partii na proteście w 2016 roku
  • 1919: Partia Komunistyczna USA liczyła 24 000 członków, a Komunistyczna Partia Pracy Ameryki 10 000[4]
  • 1934: 26 000[4]
  • 1936: 66 000[4]
  • 1942: 85 000[3]
  • 1957: 5000[7]
  • 2014: 2000–3000[6].

Wsparcie zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

Działalność partii potajemnie dotowana była przez rząd ZSRR. Przykładowo w 1988 roku sowiecki rząd przekazał CPUSA trzy miliony dolarów[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Robert Service: Początki komunizmu w USA (pol.). histmag.org. [dostęp 2017-11-09].
  2. a b c d e Communist Party USA (ang.). britannica.com. [dostęp 2017-11-09].
  3. a b c d e f g h i j Victor G. Devinatz: Communist Party of the United States of America (CPUSA) (ang.). britannica.com. [dostęp 2017-11-09].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag Communist Party, United States of America (ang.). encyclopedia.com. [dostęp 2017-11-09].
  5. a b Włodzimierz Batóg: bazhum.muzhp.pl (pol.). histmag.org. [dostęp 2017-11-09].
  6. a b c d Aidan Lewis: The curious survival of the US Communist Party (ang.). bbc.com. [dostęp 2017-11-09].
  7. a b c d e f g h i j k l Communist Party of the United States (ang.). spartacus-educational.com. [dostęp 2017-11-09].