Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Communist Party USA
Skrót CPUSA
Lider Sam Webb
Data założenia 1919
Adres siedziby 235 W. 23rd Street Nowy Jork 10011
Deklarowana
ideologia polityczna
komunizm, marksizm, neokomunizm
Deklarowane
poglądy gospodarcze
socjalizm, gospodarka centralnie planowana
Liczba członków ok. 2000 (2011)[1]
Członkostwo
międzynarodowe
International Meeting of Communist & Workers' Parties
Młodzieżówka Young Communist League USA
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
www.cpusa.org
Sekretarz partii Charles Ruthenberg w 1922

Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych (ang. Communist Party USA) – założona w 1919 roku marksistowsko-leninowska partia komunistyczna w Stanach Zjednoczonych. Została wyeliminowana z życia politycznego w ramach polityki makkartyzmu. W latach 30. i 40. angażowała się w walkę o prawa Afroamerykanów. Ujawnione radzieckie dokumenty i depesze rozszyfrowane w ramach projektu Venona potwierdziły powiązania partii z radzieckim wywiadem[2][3] przed 1950[4]. Istnieje do dzisiaj pod przewodnictwem Sama Webba. Swoją siedzibę ma w Nowym Jorku. Angażuje się w obronę praw mniejszości.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kształtowanie się formacji[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1919 roku, Włodzimierz Lenin zaprosił radykalne skrzydło Partii Socjalistycznej Ameryki do przyłączenia się do Kominternu. Przeciw aliansowi zagłosowało 90% działaczy.

W 1919 roku John Reed, Benjamin Gitlow i inni socjaliści utworzyli Komunistyczną Partię Pracy, a Karol Ruthenberg i radykalni działacze organizacji socjalistycznych należący głównie do mniejszości narodowych założyli Partię Komunistyczną[5]. Komintern nie był zadowolony z istnienia w Stanach Zjednoczonych dwóch partii komunistycznych, w styczniu 1920 obie partie, które składały się z około 12.000 członków, zjednoczyły się pod nazwą Zjednoczona Partia Komunistyczna. Do ostatecznego połączenia doszło w maju 1921. Tylko pięć procent członków nowo powstałej partii była rodzimie anglojęzyczna. Wielu członków pochodziło z szeregów związku zawodowego Robotnicy Przemysłowi Świata. Komuniści utworzyli zrzeszającą 50.000 pracowników "Trade Union Unity League"[6].

Od samego początku, Komunistyczna Partia USA była atakowana przez rządy stanowe i federalne a w okresie późniejszym przez Federalne Biuro Śledcze. W 1919 roku po serii zamachów i domniemanych prób zabójstw urzędników państwowych i sędziów (później ataki te zostały przypisane radykalnym anarchistom), amerykański Departament Sprawiedliwości kierowany przez A. Mitchell Palmer, działając na podstawie ustawy z 1918 roku, rozpoczął represje wobec działaczy partii. Aresztowano tysiące członków ugrupowania, z których wielu zostało deportowanych. Partia Komunistyczna została zmuszona do działania w podziemiu. W tym okresie została założona Partia Robotnicza Ameryki (1921-1929) która była zarejestrowanym prawnie ugrupowaniem komunistycznym.

5. Kongres Międzynarodówki i rozłam[edytuj | edytuj kod]

Po 5. Kongresie Kominternu w partii doszło do walki między frakcjami. W 1928 roku w następstwie podziałów wewnątrz Związku Radzieckiego, Jay LoveStone zastąpił Ruthenberga na stanowisku sekretarza generalnego CPUSA. Cannon i jego bliscy współpracownicy np. Max Shachtman i Martin Abern, nazwani "trzema generałami bez armii" zaczęli organizować poparcie dla tez Trockiego. Próba stworzenia Lewicowej Opozycji wyszła na jaw, a jej zwolennicy zostali wykluczeni z partii. Cannon i jego zwolennicy utworzyli Ligę Komunistyczną Ameryki. Burzliwe wydarzenia w obrębie Komunistycznej Partii USA w 1928 doprowadziła do zerwania wszelkich form współpracy z zachodnimi partiami socjalistycznymi. Skutki tej polityki w USA odbiły się w liczbie członków. W 1928 roku partia liczyła około 24.000 członków. W 1932 natomiast spadła do 6000. W czasie Wielkiego kryzysu organizowała bezrobotnych, zakładała związki zawodowe, brała udział w walkę o prawa Afroamerykanów i broniła rolników i biedaków przed masowymi eksmisjami. W tym okresie partia zwerbowała wielu niezadowolonych członków Partii Socjalistycznej oraz organizację socjalistów afroamerykańskich o nazwie Afrykańskie Bractwo Krwi z Harrym Haywoodem na czele, przyłączyła się do Partii Komunistycznej.

Po kolejnych wewnątrzpartyjnych sporów z partii wykluczono LoveStona i Giltowa a nowym przewodniczącym został Earl Browder. Cannon, Shachtman i Martin Abern utworzyli trockistowską Komunistyczną Ligę Ameryki[7]. Liga połączyła się z Amerykańską Partią Robotniczą AJ Muste, tworząc w 1934 roku Partię Robotniczą. Do partii dołączyli między innymi James Burnham i Sidney Hook[8].

Okres Frontu Ludowego[edytuj | edytuj kod]

Ideologiczny sztywność zaczęła pękać, po dwóch wydarzeniach: wyborze Franklina D. Roosevelta na prezydenta Stanów Zjednoczonych w 1932 roku i dojście Adolfa Hitlera do władzy w Niemczech w 1933. Siódmy Kongres Kominternu dokonał zmiany w oficjalnej linii partii w 1935 roku, kiedy to ogłoszono potrzebę budowy frontu ludowego wszystkich grup sprzeciwiających się faszyzmowi. Od 1936 Komunistycznej Partii USA prowadziła politykę reprezentującą Partię Demokratyczną jako mniejsze zło w wyborach. Komunistyczna Partia USA, wraz z lewicowcami na całym świecie, brała udział w obronie Republiki Hiszpańskiej, wielu jej członków trafiło do Hiszpanii i walczyło w szeregach Brygady im. Abrahama Lincolna, jednej z Brygad Międzynarodowych. Brygada Lincolna była pierwszym amerykańskim oddziałem wojskowym w którym biali i czarni służyli na tych samych zasadach. Okres Frontu Ludowego był silnym wpływem idei komunizmu na życie intelektualne i artystyczne.

Komunistyczna Partia USA była zdecydowanym przeciwnikiem faszyzmu. W 1938 roku partia liczyła 75.000 członków[9], wielu członków opuściło jednak partię po pakcie Ribbentrop-Mołotow w dniu 24 sierpnia 1939 roku[10]. Sekretarz generalny Browder zaatakował Niemcy gdy 1 września 1939 dokonały inwazji na Polskę. Partia komunistyczna po wybuchu wojny światowej potępiła obie strony konfliktu. W początkowym okresie wojny partia zmieniła stosunek do prezydenta Roosvelta a nawet zaczęła go krytykować. Nastawienie do działań wojennych zmieniło się dopiero po inwazji III Rzeszy na Związek Radziecki wówczas partia coraz głośniej zaczęła opowiadać się za udziałem Stanów Zjednoczonych w koalicji antyhitlerowskiej. W 1945 nowym sekretarzem partii został Williama Z. Foster, który pozostał przywódcą partii aż do 1958 roku.

Po zakończeniu II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny światowej i śmierci Roosvelta partia po raz kolejny stała się celem ataków ze strony rządu. Partia została wówczas wyeliminowana z życia politycznego w ramach polityki makkartyzmu Inwazja sowiecka na Węgrzech i tajny referat Nikity Chruszczowa do Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego krytykujący Stalina miał katastrofalny wpływ na Komunistyczną Partię USA. Liczba członków spadła, zawieszone do 1958 roku zostało drukowanie wydawanego od 1924 roku Daily Worker, z powodu słabego obiegu. Amerykański ruch komunistyczny po raz kolejny podzielił się w 1960 w czasie rozłamu radziecko-chińskiego. Obecnie liczy około 2000 członków.

Przypisy

  1. Leftist Parties in New York Have New Appeal – NYTimes.com
  2. Venona
  3. Platt | Venona
  4. Return to Responses, Reflections and Occasional Papers
  5. Ryan, James G. Earl Browder: the failure of American Communism. Tuscaloosa and London: The University of Alabama Press, 1997. ISBN 0-8173-0843-1 str. 16
  6. Ryan, James G. Earl Browder: the failure of American Communism. Tuscaloosa and London: The University of Alabama Press, 1997. ISBN 0-8173-0843-1 str. 35
  7. Alexander, Robert J. International Trotskyism, 1929-1985: a documented analysis of the movement. United States of America: Duke University Press, 1991. ISBN 0-8223-0975-0 str. 765-767
  8. Alexander, Robert J. International Trotskyism, 1929-1985: a documented analysis of the movement. United States of America: Duke University Press, 1991. ISBN 0-8223-0975-0 str. 777
  9. Soviet and American Communist Parties
  10. Modern History Sourcebook: The Molotov-Ribbentrop Pact, 1939

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]