Stanisław Dubisz

Stanisław Dubisz

Stanisław Dubisz (2006)
Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	30 sierpnia 1949 Kolbuszowa
Profesor doktor habilitowany nauk humanistycznych
Specjalność: językoznawstwo polonistyczne
Doktorat	1979
Habilitacja	19 listopada 1991 Uniwersytet Warszawski
Profesura	24 stycznia 1997
Profesor zwyczajny
Jednostka	Instytut Polonistyki Stosowanej Wydziału Polonistyki UW
Odznaczenia

Stanisław Karol Dubisz (ur. 30 sierpnia 1949 w Kolbuszowej) – polski językoznawca i leksykograf.

Kariera naukowa

W 1972 ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim. W 1979 uzyskał doktorat. Habilitował się w 1991 na podstawie pracy Archaizacja w XX-wiecznej polskiej powieści historycznej o średniowieczu. Od 1997 r. profesor nauk humanistycznych, od 2019 r. professor emeritus. Pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Warszawskiego (1990-2020 kierownik Pracowni Językoznawstwa Stosowanego, 2013-2016, dyrektor Instytutu Polonistyki Stosowanej). Dziekan Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1996–2002 i 2005–2012. Redaktor naczelny czasopisma "Poradnik Językowy" w latach 2008-2022.

Stanisław Dubisz tworzy prace głównie z zakresu historii języka polskiego, stylistyki, wiedzy o polszczyźnie poza granicami kraju i współczesnej polszczyźnie ogólnej w kraju, z dialektologii i socjolingwistyki. Wypromował trzydzieścioro dwoje doktorów.

Członek Komitetu Językoznawstwa PAN (1987-2015), Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN (od 2011 r.), Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 2003 r.), Polskiego Towarzystwa Językoznawczego (od 1974 r.) oraz Towarzystwa Kultury Języka (od 1996 r.).

Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1999), Medalem Dwustulecia Uniwersytetu Warszawskiego (2016), Medalem Uniwersytetu Warszawskiego (2017), laureat nagród Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Wydziału I PAN, Rektora Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wydziału Polonistyki UW.

Wybrane prace

• Stylizacja gwarowa w polskiej prozie trzydziestolecia powojennego (nurt ludowy w latach 1945–1975) (1986).
• Między dawnymi a nowymi laty. Eseje o języku (1988).
• Archaizacja w XX-wiecznej polskiej powieści historycznej o średniowieczu (1991).
• Język i polityka. Szkice z historii stylu retorycznego (1992).
• Gramatyka historyczna języka polskiego (1993, współautor; wraz z Krystyną Długosz-Kurczabową; 2006, wyd. III poszerzone i zmienione).
• Język polski poza granicami kraju (1997, redaktor naukowy i współautor).
• Język – Historia – Kultura... (2002-2007-2012, t. I, II, III).
• Uniwersalny słownik języka polskiego t. 1-6 (2003, Wydawnictwo Naukowe PWN, redaktor naukowy i współautor).
• Glosariusz staropolski. Dydaktyczny słownik etymologiczny (2008, redaktor naukowy wraz z Wandą Decyk-Ziębą i współautor).
• Słownik nazw osobowych (2010, redaktor naukowy wraz z Zofią Zaron i współautor).
• Językoznawcze studia polonistyczne (pisma wybrane, uzupełnione i zmienione)... (2013-2018, t. I-VI).
• Wielki słownik języka polskiego PWN, t. 1-5 (2018, Wydawnictwo Naukowe PWN, redaktor naukowy i współautor).
• Periodyzacja rozwoju polszczyzny, a w szczególności jej dziejów najnowszych (1939-2019) (2019).
• Najnowsze dzieje języka polskiego. Rozwój polszczyzny w latach 1918-2018 (2020).
• Język pism Józefa Piłsudskiego (2023).

Bibliografia

• Prof. dr hab. Stanisław Karol Dubisz, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2019-06-15] .
• Biogram na stronie UW.
• Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny. Suplement, t. V: A-Ż (2006, Ośrodek Przetwarzania Informacji).
• Złota księga nauki polskiej. W 100 rocznicę odzyskania niepodległości, t. I (2020, Wydawnictwo HELION).
• S. Dubisz, Polonista na rozdrożach. Wspomnienia galicyjskie, warszawskie i secymińskie (1909-1949-2024), (2025, Dom Wydawniczy ELIPSA).