Stanisław Gruszczyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Gruszczyński
Ilustracja
Stanisław Gruszczyński
Data i miejsce urodzenia 6 stycznia 1891
Ludwinów
Pochodzenie polskie
Data i miejsce śmierci 3 lutego 1959
Milanówek
Typ głosu tenor
Zawód śpiewak operowy
Aktywność 1915-1958
Wydawnictwo Syrena Rekord
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Stanisław Gruszczyński (ur. 6 stycznia 1891 w Ludwinowie, zm. 3 lutego 1959 w Milanówku) – polski artysta, śpiewak (tenor).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem rolnika. Uczęszczał do szkoły w Wilnie, w 1905 brał udział w strajku szkolnym, za co został wydalony ze szkoły z wilczym biletem. Od 1912 roku mieszkał w Sosnowcu. Zajmował się różnymi pracami, statystował w teatrach; jednocześnie uczył się śpiewu. Podczas pracy jako kelner w Hotelu Angielskim w Warszawie, jeden ze stałych bywalców restauracji, Władysław Walter, zainteresował się jego talentem i spowodował zaangażowanie go do Operetki.

Zadebiutował w 1915 roku w „Teatrze Nowości”. Od razu osiągnął sukces i już w 1916 zadebiutował na scenie Opery Warszawskiej jako Radames w Aidzie Verdiego. Członkiem zespołu w operze Warszawskie był do 1931 roku oraz w latach 1936–1938. Zrobił błyskawiczną karierę i zyskał miano jednego z najsławniejszych polskich śpiewaków operowych pierwszej poł. XX wieku. Występował na scenach operowych całej Europy, śpiewając swoje partie po polsku, co było wówczas wydarzeniem bez precedensu. Był solistą scen w Hamburgu, Lizbonie, Madrycie, Barcelonie oraz mediolańskiej La Scali.

Był obdarzony wyjątkowymi zdolnościami i kapitalną pamięcią muzyczną, uczył się każdej partii bardzo szybko, repertuar jego był imponujący. Występował także w filmach polskich. Otrzymał wiele odznaczeń krajowych i zagranicznych, nagrał wiele płyt.

Śpiewał chętnie, nigdy nie odmawiał występów i bardzo szybko uczył się nowych ról, dlatego też jego głos był bardzo mocno eksploatowany. Ponieważ Gruszczyński nie ukończył żadnej szkoły wokalnej, dość wcześnie zaczęły się w śpiewie pojawiać różne niedomagania oraz w rezultacie utrata głosu w 1931.

Ponadto mając stajnię wyścigową i willę w Milanówku, a będąc rozrzutnym, utracił szybko olbrzymi majątek i stał się nałogowym alkoholikiem.

Podczas II wojny światowej pracował jako woźny i robotnik fizyczny. Po wojnie próbowano zaopiekować się zasłużonym artystą, zorganizowano mu skromny jubileusz, zatrudniono jako bibliotekarza Biblioteki Muzycznej Opery Warszawskiej. W latach 1947–1950 był pracownikiem Domu Kultury w Grodzisku Mazowieckim, a w latach 1950–1957 konsultantem Opery Warszawskiej. W 1958 przeszedł na emeryturę.

Zmarł na serce w zupełnym zapomnieniu i w skrajnej nędzy 3 lutego 1959 w Milanówku.

Był odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1955)[1].

Stanisław Gruszczyński spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[2].

Spektakle teatralne (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • 1915 – Polska krew, „Teatr Nowości”
  • 1915 – Generał huzarów, „Teatr Nowości”
  • 1915 – Baron cygański, „Teatr Nowości”
  • 1915 – Zemsta nietoperza, „Teatr Nowości”
  • 1916 – Piękna Helena, „Teatr Nowości”
  • 1916 – Cnotliwa Zuzanna, „Teatr Nowości”
  • 1916 – Aida, Opera Teatru Wielkiego
  • 1916 – Pajace, Opera Teatru Wielkiego
  • 1916 – Dookoła miłości, Teatr Nowości
  • 1932 Przez dziurkę od klucza, teatr „Morskie Oko”
  • 1933 – Z całego serca, teatr „Praskie Oko”

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1926Stanisław Gruszczyński Tenor Eroico, słynny artysta Opery Warszawskiej śpiew z akompaniamentem Orkiestry Opery Warszawskiej, Syrena Rekord
  • 1932Stanisław Gruszczyński tenor Opery Warszawskiej, występujący obecnie w teatrze „Morskie Oko” śpiew z akompaniamentem Orkiestry Towarzystwa „Syrena Record”, Syrena Electro
  • 1937Stanisław Gruszczyński tenor Aleksander Michałowski bas artyści Opery Warszawskiej śpiew z akompaniamentem Orkiestry Opery Warszawskiej, Syrena Electro
  • 1939Stanisław Gruszczyński tenor, artysta Opery Warszawskiej śpiew z akompaniamentem Orkiestry Opery Warszawskiej, Syrena Rekord

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. M.P. z 1955 r. Nr 82, poz. 974
  2. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Adrjański: Kalejdoskop estradowy. Leksykon polskiej rozrywki 1944-1989 : artyści, twórcy, osobistości. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09191-9.
  • Józef Kański: Artysta z bożej łaski Stanisław Gruszczyński. W: Józef Kański: Mistrzowie sceny operowej. Wyd. 2. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1988, s. 163-166. ISBN 83-224-1774-8.
  • Justyna Reczeniedi: Stanisław Gruszczyński. Dzieje króla tenorów. Gniezno: Fundacja im. Zygmunta Noskowskiego, 2013. ISBN 978-83-89250-38-4.
  • Ludwik Sempoliński: Wielcy artyści małych scen. Warszawa: Czytelnik, 1977.
  • Syrena Record. Pierwsza polska wytwórnia fonograficzna = Poland’s first recording company: 1904-1939. ISBN 83-917189-0-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]